Αστική ευθύνη και νομική προστασία: ο πλήρης οδηγός

Με μια ματιά

Η ουσία

Η αστική ευθύνη είναι η ζημιά που κάνετε σε κάποιον άλλον και πρέπει να την πληρώσετε από την τσέπη σας. Η νομική προστασία είναι ο δικηγόρος που χρειάζεστε όταν φταίει ο άλλος, ή όταν σας κατηγορούν άδικα. Το ένα σας προστατεύει από τις απαιτήσεις των άλλων. Το άλλο σας βοηθά να διεκδικήσετε τα δικά σας. Κι όμως λίγοι στην Ελλάδα τα έχουν: η ΕΑΕΕ μέτρησε για το 2024 μόλις 131.233 καλύψεις αστικής ευθύνης ιδιώτη και οικογένειας⁶.

Τι είναι η αστική ευθύνη με απλά λόγια

Κάθε φορά που κάποιος ζημιώνεται από δικό σας φταίξιμο, ο νόμος λέει ότι του χρωστάτε. Δεν χρειάζεται να το θέλατε. Αρκεί να μην προσέξατε όσο θα πρόσεχε ένας συνηθισμένος, λογικός άνθρωπος. Αυτό λέει το άρθρο 914 του Αστικού Κώδικα, και είναι το θεμέλιο όλης της ασφάλισης ευθύνης.

Το ποσό που χρωστάτε δεν το ορίζετε εσείς. Το ορίζει η ζημιά. Αν σπάσετε ένα τζάμι, χρωστάτε ένα τζάμι. Αν ένας άνθρωπος πέσει από τη σκάλα σας και σπάσει το ισχίο του, χρωστάτε τη νοσηλεία, τη φυσικοθεραπεία, τους μισθούς που έχασε, και ένα ποσό για τον πόνο και τη στενοχώρια (ηθική βλάβη, ΑΚ 932). Σε σοβαρό τραυματισμό, το σύνολο μπορεί να είναι ποσό που κανένας μισθός δεν βγάζει. Το σπίτι σας μπορεί να κατασχεθεί για να βγει.

Η ασφάλεια αστικής ευθύνης παίρνει αυτό το χρέος και το κάνει δικό της. Εσείς πληρώνετε ένα μικρό ποσό κάθε χρόνο. Η εταιρεία πληρώνει τον ζημιωμένο όταν συμβεί το κακό, μέχρι ένα ανώτατο όριο που γράφει το συμβόλαιο. Και κάτι που ξεχνιέται συχνά: αν η απαίτηση είναι αδικαιολόγητη, η εταιρεία την πολεμάει για λογαριασμό σας, με δικούς της δικηγόρους.

Γιατί την έχουν λίγοι

Στην Ελλάδα, όποιος ακούει «αστική ευθύνη» σκέφτεται το αυτοκίνητο. Είναι λογικό. Η ασφάλεια αυτοκινήτου είναι υποχρεωτική εδώ και δεκαετίες και το όριο της είναι πολύ ψηλό. Αλλά καλύπτει μόνο ό,τι γίνεται με το αυτοκίνητο. Ο σκύλος, το παιδί, η γλάστρα που πέφτει από το μπαλκόνι, το ποδήλατο, η βρύση που πλημμυρίζει τον κάτω όροφο, η τσουλήθρα στο εξοχικό: όλα αυτά μένουν απ’ έξω.

Το συμβόλαιο που τα καλύπτει λέγεται γενική αστική ευθύνη ιδιώτη, ή οικογενειακή αστική ευθύνη. Κοστίζει λίγα: από 45 ως 105 ευρώ στα πακέτα που δημοσιεύει η INTERASCO¹. Και την αγοράζουν λίγοι, για έναν απλό λόγο: κανείς δεν σχεδιάζει να κάνει ζημιά σε άλλον. Αγοράζουμε ασφάλεια για τα πράγματα που φοβόμαστε, και δεν φοβόμαστε τον εαυτό μας.

Οι τρεις οικογένειες συμβολαίων

Η ασφάλεια ευθύνης στην ελληνική αγορά χωρίζεται σε τρεις ομάδες. Έχουν διαφορετική τιμή, διαφορετική λογική και διαφορετικούς αγοραστές.

Η γενική αστική ευθύνη ιδιώτη

Καλύπτει εσάς και το νοικοκυριό σας για ζημιές σε τρίτους στην καθημερινή ζωή. Στο σπίτι, στον δρόμο, στις διακοπές, στο γήπεδο. Περιλαμβάνει τον ή τη σύζυγο, τα παιδιά που μένουν μαζί σας, ίσως και τους γονείς που ζουν στο ίδιο σπίτι. Με μια πρόσθετη κάλυψη περιλαμβάνει και τα κατοικίδια, το ποδήλατο, το πατίνι, την οικιακή βοηθό.

Η εταιρεία θα ρωτήσει το όριο που θέλετε και ποιοι ανήκουν στο νοικοκυριό. Ο οδηγός Γενική αστική ευθύνη ιδιώτη: τι καλύπτει και τι κοστίζει τα αναλύει ένα προς ένα.

Η επαγγελματική ευθύνη

Καλύπτει τη ζημιά που κάνει η δουλειά σας σε πελάτη ή σε τρίτον. Όχι επειδή σκοντάψατε, αλλά επειδή κάνατε λάθος. Η φορολογική δήλωση που έγινε αργά και έφερε πρόστιμο. Η στατική μελέτη που δεν είδε τη ρωγμή. Η διάγνωση που έλειπε. Το συμβόλαιο ζωής που πουλήθηκε λάθος.

Η εταιρεία ρωτά το επάγγελμα, τον τζίρο ή τις αμοιβές, το όριο, την απαλλαγή, και πόσοι δουλεύουν μαζί σας. Το επάγγελμα μετρά πολύ: στα στοιχεία της ΕΑΕΕ, το μέσο ασφάλιστρο ενός μηχανικού είναι πάνω από πέντε φορές αυτό ενός γιατρού⁶. Ο μέσος όρος κάθε ομάδας είναι αυτός που δείχνει η σύγκριση⁷. Γιατί δεν ασφαλίζεται ένα πράγμα που μπορεί να καεί, αλλά μια κρίση που μπορεί να είναι λάθος για χρόνια χωρίς να το ξέρει κανείς.

Ο νόμος την επιβάλλει καθαρά στους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές, με τουλάχιστον 1.564.610 ευρώ ανά απαίτηση και 2.315.610 ευρώ τον χρόνο⁸⁹. Για άλλα επαγγέλματα κοιτάξτε τους κανόνες του επαγγέλματός σας και τις συμβάσεις με τους πελάτες σας. Οι οδηγοί για την υποχρεωτική επαγγελματική ευθύνη, τους γιατρούς και τους μηχανικούς μπαίνουν σε κάθε επάγγελμα χωριστά.

Οι ειδικές ευθύνες

Υπάρχουν καταστάσεις που δεν χωρούν καθαρά ούτε στο ένα ούτε στο άλλο. Ο σκύλος σας, που ο νόμος τον βλέπει με ξεχωριστό μάτι (ΑΚ 924 και ν. 4830/2021). Το drone σας, που ο ευρωπαϊκός κανονισμός το βλέπει σαν αεροσκάφος. Ο διαχειριστής της πολυκατοικίας, που είναι ιδιώτης αλλά διοικεί ένα κτίριο. Καθένα έχει τον δικό του οδηγό εδώ.

Η νομική προστασία: το άλλο μισό

Η αστική ευθύνη δουλεύει όταν φταίτε εσείς. Όταν φταίει ο άλλος, δεν σας βοηθάει σε τίποτα. Χρειάζεστε δικηγόρο για να διεκδικήσετε τη ζημιά σας, και ο δικηγόρος κοστίζει. Ένα απλό δικαστήριο για τροχαίο θέλει αμοιβές, παράβολα και πραγματογνώμονα πριν βγει απόφαση. Αν το κόστος είναι κοντά στο ποσό που ζητάτε, μπορεί να μη διεκδικήσετε τίποτα.

Η νομική προστασία πληρώνει αυτό το κόστος. Πληρώνει τον δικηγόρο της επιλογής σας, τα δικαστικά έξοδα, τον πραγματογνώμονα, και τα έξοδα της άλλης πλευράς αν το ορίσει το δικαστήριο. Πληρώνει και την υπεράσπισή σας σε ποινική δίκη για αμέλεια μετά από ατύχημα¹⁰. Δεν πληρώνει πρόστιμα, και δεν πληρώνει την ίδια την αποζημίωση που χρωστάτε σε άλλον.

Πουλιέται σε τρεις μορφές:

1. Ως πρόσθετη κάλυψη στο συμβόλαιο αυτοκινήτου. Καλύπτει μόνο διαφορές που αφορούν το αυτοκίνητο. Είναι η πιο διαδεδομένη μορφή: το 96,6% των συμβολαίων νομικής προστασίας του 2024⁴.
2. Ως πρόσθετη κάλυψη στο συμβόλαιο κατοικίας ή αστικής ευθύνης, με όρια που γράφει το συμβόλαιο.
3. Ως ξεχωριστό συμβόλαιο οικογένειας, από ειδικές εταιρείες όπως η ARAG και η DAS. Καλύπτει και τις εργασιακές διαφορές και τις διαφορές με καταστήματα. Τις διαφορές από μίσθωση ακινήτου μπορεί να τις εξαιρεί, όπως το οικογενειακό πρόγραμμα της ARAG¹⁰, οπότε ρωτήστε.

Ο οδηγός Νομική προστασία οικογένειας εξηγεί τι πληρώνει κάθε μορφή και πότε αξίζει η τρίτη.

Τι είναι υποχρεωτικό και τι όχι

Η υποχρεωτική ασφάλιση ευθύνης στην Ελλάδα αφορά λίγες, συγκεκριμένες περιπτώσεις:

Ο πίνακας εξηγεί κάτι σημαντικό. Το υποχρεωτικό συμβόλαιο έχει όριο 1.300.000 ευρώ γιατί ο νομοθέτης ξέρει τι κοστίζει ένας νεκρός ή ένας παράλυτος. Για το ηλεκτρικό πατίνι ο νόμος ζητά τουλάχιστον 50.000 ευρώ ανά περιστατικό¹². Το προαιρετικό συμβόλαιο μπορεί να έχει όριο λίγων δεκάδων χιλιάδων ευρώ, γιατί ο αγοραστής κοιτάει την τιμή. Η ζημιά όμως είναι η ίδια, είτε γίνει με αυτοκίνητο είτε με σκύλο. Όταν διαλέγετε όριο, σκεφτείτε τον τραυματισμό, όχι το ασφάλιστρο.

Πώς διαλέγετε: τρεις ερωτήσεις

Πριν συγκρίνετε τιμές, απαντήστε τρεις ερωτήσεις. Θα σας δείξουν ποιο συμβόλαιο χρειάζεστε.

Ποιος μπορεί να ζημιωθεί από εμένα, χωρίς αυτοκίνητο; Αν η απάντηση περιλαμβάνει παιδιά, σκύλο, ποδήλατο, μπαλκόνι πάνω από πεζοδρόμιο, ή διαμέρισμα πάνω από άλλο διαμέρισμα, χρειάζεστε γενική αστική ευθύνη. Δηλαδή σχεδόν όλοι.

Ποιος μπορεί να ζημιωθεί από τη δουλειά μου; Αν δίνετε συμβουλές, υπογράφετε μελέτες, θεραπεύετε, ή διαχειρίζεστε χρήματα ή δεδομένα άλλων, χρειάζεστε επαγγελματική ευθύνη. Αν είστε διαμεσολαβητής, τουριστικό γραφείο ή μεταφορέας αποβλήτων, ο νόμος το έχει αποφασίσει για σας.

Ποιος μπορεί να ζημιώσει εμένα, και θα είχα τα χρήματα να τον κυνηγήσω; Αν η απάντηση είναι «ο εργοδότης μου», «ο ιδιοκτήτης μου», «ο άλλος οδηγός» και «όχι», χρειάζεστε νομική προστασία.

Μετά, στο κάθε συμβόλαιο, κοιτάτε με τη σειρά: όριο, απαλλαγή, εξαιρέσεις, εδαφική έκταση. Η τιμή έρχεται τελευταία. Στην ευθύνη ιδιώτη τα ποσά είναι μικρά: τα πακέτα που δημοσιεύει η INTERASCO απέχουν 60 ευρώ από το πρώτο ως το τελευταίο¹. Δεν αξίζει να διαλέξετε με βάση την τιμή.

Πού πάτε από εδώ

Η ευθύνη είναι ένα θέμα με πολλές γωνίες. Τα άρθρα πιο κάτω πιάνουν τη γενική αστική ευθύνη, την επαγγελματική, την ευθύνη εργοδότη, τη νομική προστασία, την ευθύνη προϊόντος, και τι γίνεται όταν σας κάνουν αγωγή. Διαβάστε αυτό που ταιριάζει στη δουλειά σας ή στη ζωή σας. Για τις τιμές που δημοσιεύουν οι εταιρείες, με τη σειρά του ονόματός τους, ανοίξτε τη σύγκριση για την ασφάλεια αστικής ευθύνης ή για τη νομική προστασία.

Συχνές ερωτήσεις

Έχω ασφάλεια αυτοκινήτου. Δεν με καλύπτει και για τα υπόλοιπα;

Όχι. Η ασφάλεια του αυτοκινήτου καλύπτει μόνο ζημιές που γίνονται με το αυτοκίνητο. Αν το παιδί σας σπάσει ένα τζάμι με τη μπάλα ή ο σκύλος σας δαγκώσει έναν περαστικό, το συμβόλαιο του αυτοκινήτου δεν πληρώνει τίποτα. Αυτά τα καλύπτει η γενική αστική ευθύνη, ένα ξεχωριστό και φθηνό συμβόλαιο.

Ποια είναι η διαφορά αστικής ευθύνης και νομικής προστασίας;

Η αστική ευθύνη πληρώνει τον άλλον, όταν φταίτε εσείς. Η νομική προστασία πληρώνει τον δικηγόρο σας, όταν φταίει ο άλλος ή όταν σας κατηγορούν. Η μία κοιτάει προς τα έξω, η άλλη προς τα μέσα. Οι περισσότερες οικογένειες χρειάζονται και τις δύο. Η νομική προστασία πουλιέται και ως πρόσθετη κάλυψη και ως χωριστό συμβόλαιο. Ζητήστε τιμή και για τα δύο.

Είναι υποχρεωτική η ασφάλεια αστικής ευθύνης;

Για τον ιδιώτη, κατά κανόνα όχι. Υποχρεωτική είναι η αστική ευθύνη του αυτοκινήτου, του ηλεκτρικού πατινιού και του σκάφους. Ο νόμος ζητά καθαρά επαγγελματική ευθύνη από τους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές. Όλα τα υπόλοιπα είναι επιλογή σας.

Πόσο όριο κάλυψης χρειάζομαι;

Τουλάχιστον 100.000 ευρώ για μια οικογένεια, και 300.000 ευρώ αν έχετε σκύλο ή παιδιά που κάνουν σπορ. Σε έναν σοβαρό τραυματισμό ο ζημιωμένος ζητά μαζί νοσήλια, χαμένους μισθούς και ηθική βλάβη. Ζητήστε τιμή και για τα δύο όρια και δείτε τη διαφορά.

Τι είναι το claims made στην επαγγελματική ευθύνη;

Σημαίνει ότι το συμβόλαιο πληρώνει για την απαίτηση που θα δηλωθεί όσο το συμβόλαιο είναι σε ισχύ, όχι για το λάθος που έγινε τότε. Αν σταματήσετε το συμβόλαιο και έρθει μια απαίτηση για παλιά δουλειά, δεν πληρώνει κανείς. Γι' αυτό υπάρχει η αναδρομική κάλυψη και η κάλυψη μετά τη διακοπή.

Πληρώνει η αστική ευθύνη αν φταίω από αμέλεια;

Ναι, αυτή είναι ακριβώς η δουλειά της. Η αμέλεια είναι ο κανόνας στις ζημιές, όχι η εξαίρεση. Δεν πληρώνει όταν κάνετε ζημιά από πρόθεση, και μπορεί να μην πληρώνει όταν είστε μεθυσμένοι. Διαβάστε το τμήμα με τις εξαιρέσεις πριν υπογράψετε.

Πηγές

1. ↑INTERASCO, Ιδιωτική και οικογενειακή αστική ευθύνη, 12 Οκτωβρίου 2026
2. ↑Allianz, έγγραφο πληροφοριών Safe Home Exclusive, Ιούνιος 2025
3. ↑AIG, έγγραφο πληροφοριών Ασφάλιση Κατοικίας Extended, ισχύον κείμενο
4. ↑ΕΑΕΕ, Ασφάλιση Νομικής Προστασίας 2024, πίνακας 1, 2025
5. ↑ΕΑΕΕ, Η Ιδιωτική Ασφάλιση στην Ελλάδα 2024, πίνακας 6, Δεκέμβριος 2025
6. ↑ΕΑΕΕ, Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης και Επαγγελματικών Ευθυνών 2024, πίνακες 3 και 7, γραφήματα 14 και 15, 2025
7. ↑Πώς δουλεύει η σύγκριση: από πού βγαίνει κάθε αριθμός, Οκτώβριος 2026
8. ↑ν. 4583/2018, άρθρο 21: η ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης του διαμεσολαβητή, 2018, όπως ισχύει
9. ↑Τράπεζα της Ελλάδος, ΠΕΕ 230/2/17.06.2024 (ΦΕΚ Β΄ 3680): αναπροσαρμογή των ποσών ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης των διαμεσολαβητών, από 9 Οκτωβρίου 2024, 17 Ιουνίου 2024
10. ↑ARAG SE, Έγγραφο πληροφοριών: Νομική Προστασία Οικογένειας, Ιούνιος 2025
11. ↑ν. 5113/2024 (ΦΕΚ Α΄ 96/2024), άρθρο 5: τα ελάχιστα ποσά και η ειδική κάλυψη του μηχανοκίνητου αθλητισμού στο άρθρο 6 του π.δ. 237/1986, 2024
12. ↑ΕΑΕΕ: Πώς θα γίνεται η ασφάλιση στα ηλεκτρικά πατίνια με τον νέο νόμο 5322/2026 (ΦΕΚ Α΄ 117), 2026
13. ↑ν. 4256/2014, άρθρο 14 παρ. 4: η υποχρεωτική ασφάλιση των σκαφών και τα ελάχιστα ποσά, 2014, όπως ισχύει
14. ΑΚ άρ. 914, ισχύον κείμενο