Με μια ματιά

  • Οκτώ ημέρες είναι η γενική προθεσμία αναγγελίας από τον νόμο της ασφαλιστικής σύμβασης (ν. 2496/1997 άρ. 7)1.
  • Έχετε υποχρέωση να περιορίσετε τη ζημιά. Τα εύλογα έξοδα βαρύνουν τον ασφαλιστή, ακόμη και πάνω από το ασφαλιστικό ποσό (ν. 2496/1997 άρ. 7 παρ. 3)1.
  • Η αιτία της ζημιάς δεν πετιέται και δεν αλλάζει πριν καταγραφεί.
  • Στην αστική ευθύνη οχημάτων η εταιρεία του υπαιτίου έχει τρεις μήνες από την αίτησή σας για αιτιολογημένη προσφορά ή αιτιολογημένη απάντηση (π.δ. 237/1986 άρ. 6 παρ. 6)2.
  • Οι απαλλαγές γράφονται στο συμβόλαιο και διαφέρουν ανά κάλυψη. Στους όρους κατοικίας της Hellas Direct, για παράδειγμα, απαλλαγή έχουν ο σεισμός, η καθίζηση και η κλοπή περιεχομένου3.
  • Η αποζημίωση αποκαθιστά τη ζημιά και όχι παραπάνω: παίρνετε την τρέχουσα αξία, όχι τιμή αγοράς, αν το συμβόλαιο δεν λέει κάτι άλλο (ν. 2496/1997 άρ. 16 παρ. 1)1.
  • Πριν από το δικαστήριο υπάρχουν τρία δωρεάν σκαλοπάτια.
  • Η παραγραφή είναι τέσσερα χρόνια στις ασφαλίσεις ζημιών και πέντε στις ασφαλίσεις προσώπων (ν. 2496/1997 άρ. 10)1. Στο τροχαίο, η αξίωση κατά της ασφαλιστικής του υπαιτίου παραγράφεται σε πέντε χρόνια από το ατύχημα4.

Η ουσία

Πληρώνετε ασφάλιστρα χρόνια χωρίς να σκεφτείτε τι αγοράζετε. Το καταλαβαίνετε μία φορά: την ημέρα που κάτι σπάει, καίγεται, κλέβεται ή χτυπιέται, και σηκώνετε το τηλέφωνο.

Εκείνη τη μέρα ανακαλύπτετε ότι η ασφάλιση δεν είναι μια υπόσχεση αλλά μια διαδικασία. Έχει στάδια, έχει προθεσμίες, έχει χαρτιά, και έχει σημεία όπου οι άνθρωποι χάνουν χρήματα χωρίς να το καταλάβουν. Οι περισσότεροι δεν τα χάνουν επειδή η εταιρεία τους αδίκησε. Τα χάνουν επειδή πέταξαν τον σπασμένο σωλήνα, επειδή δεν κάλεσαν αστυνομία, επειδή υπέγραψαν ένα χαρτί χωρίς να το διαβάσουν, ή επειδή δεν ρώτησαν γιατί.

Αυτός ο οδηγός είναι ολόκληρη η διαδρομή, σε ένα μέρος. Πρώτα το κοινό σκελετό που ισχύει σε κάθε ασφάλιση. Μετά τι αλλάζει ανά κλάδο. Μετά οι προθεσμίες, τα έγγραφα, και τι κάνετε όταν η απάντηση είναι όχι.

Η ίδια διαδρομή, σε κάθε ασφάλιση

Είτε πρόκειται για τρακαρισμένο αυτοκίνητο είτε για πλημμυρισμένο σαλόνι είτε για νοσηλεία, τα στάδια είναι πέντε και δεν αλλάζουν.

Στάδιο 1: οι πρώτες ώρες

Εδώ κρίνεται περισσότερο από όσο φαντάζεστε, γιατί εδώ δημιουργούνται ή χάνονται οι αποδείξεις.

Ασφάλεια πρώτα. Άνθρωποι, μετά πράγματα.

Σταματήστε τη ζημιά. Γενικός διακόπτης, τρίγωνο στον δρόμο, νάιλον στο σπασμένο τζάμι. Ο νόμος σας το ζητάει, και τα έξοδα, όταν δικαιολογούνται από τις περιστάσεις, βαρύνουν τον ασφαλιστή1.

Καταγράψτε πριν αγγίξετε. Φωτογραφίες από μακριά και από κοντά, βίντεο ενός λεπτού, και οπωσδήποτε η αιτία: ο σπασμένος σωλήνας, η καμένη πρίζα, η παραβιασμένη κλειδαριά, η θέση των οχημάτων.

Καλέστε αρχή όπου χρειάζεται. Αστυνομία σε κλοπή, σε τραυματισμό, σε διαφωνία υπαιτιότητας, σε ανασφάλιστο ή άγνωστο όχημα. Οι όροι οχήματος της Hellas Direct, για παράδειγμα, ζητούν δήλωση στην αστυνομία αμέσως σε κλοπή, και ειδοποίηση της αρχής αμέσως σε σοβαρό ατύχημα5. Πυροσβεστική σε φωτιά. Χωρίς αυτό το χαρτί, ορισμένες υποθέσεις πρακτικά δεν στέκονται.

Κρατήστε στοιχεία μαρτύρων. Όνομα και τηλέφωνο. Δύο λεπτά που αργότερα δεν επαναλαμβάνονται.

Στάδιο 2: η αναγγελία

Τηλεφωνήστε στην εταιρεία ή στον ασφαλιστή σας και πάρτε αριθμό ζημιάς. Μετά στείλτε και γραπτά. Το τηλέφωνο ξεχνιέται, το μήνυμα μένει.

Γράψτε λίγα και ακριβή: πότε, πού, τι έπαθε τι. Μην ερμηνεύετε και μην υποθέτετε υπαιτιότητες. Αν δεν ξέρετε κάτι, γράψτε ότι δεν το ξέρετε.

Ρωτήστε τρία πράγματα και σημειώστε τις απαντήσεις: ποια χαρτιά χρειάζονται, αν πρέπει να περιμένετε πραγματογνώμονα πριν από οποιαδήποτε εργασία, και σε πόσες ημέρες θα επικοινωνήσουν.

Στάδιο 3: ο έλεγχος και η πραγματογνωμοσύνη

Η εταιρεία στέλνει πραγματογνώμονα ή ζητάει έγγραφα. Ο πραγματογνώμονας δουλεύει για εκείνη, αλλά η δουλειά του είναι τεχνική: τι έγινε, από τι, και τι κοστίζει.

Ετοιμαστείτε. Έχετε τυπωμένη λίστα με ό,τι καταστράφηκε. Δείξτε πρώτα την αιτία και μετά τα αποτελέσματα. Μην «τακτοποιήσετε» τον χώρο πριν έρθει.

Στο τέλος ρωτήστε τι θα γράψει ως αιτία και αν λείπει χαρτί. Ζητήστε αντίγραφο της έκθεσης. Πολλές διαφωνίες ξεκαθαρίζουν μόλις τη διαβάσει κανείς.

Στάδιο 4: η αποτίμηση

Εδώ ισχύει ο κανόνας που παρεξηγείται περισσότερο από κάθε άλλον: η ασφάλιση αποκαθιστά τη ζημιά και όχι παραπάνω. Δεν παίρνετε ό,τι πληρώσατε, ούτε την τιμή του καινούργιου, εκτός αν το συμβόλαιό σας το λέει ρητά.

Τρεις παράγοντες κρίνουν το τελικό ποσό:

Η αξία. Αν δεν συμφωνήθηκε κάτι άλλο, μετράει η τρέχουσα αξία την ώρα της ζημιάς1. Για το αυτοκίνητο, η εμπορική αξία την ημέρα του ατυχήματος. Για το κτίριο, το κόστος αποκατάστασης. Για το περιεχόμενο, με ή χωρίς παλαιότητα ανάλογα με το αν υπάρχει ρήτρα «καινούργιο για παλιό».

Η απαλλαγή. Το ποσό που μένει σε εσάς σε κάθε ζημιά.

Τα όρια και τα υποόρια. Το συνολικό κεφάλαιο δεν σημαίνει ότι κάθε κατηγορία καλύπτεται πλήρως. Κάποια πράγματα έχουν δικά τους μικρότερα όρια ή μένουν έξω: στους όρους κατοικίας της Hellas Direct, τα κοσμήματα, τα ρολόγια και τα έργα τέχνης δεν μπαίνουν στο περιεχόμενο3.

Στάδιο 5: η πληρωμή ή η άρνηση

Αν όλα πάνε καλά, λαμβάνετε ειδοποίηση με το ποσό και υπογράφετε εξοφλητική απόδειξη. Διαβάστε τι υπογράφετε. Αν διαφωνείτε αλλά θέλετε το αδιαμφισβήτητο μέρος, ζητήστε να γραφτεί ότι καταβάλλεται έναντι και με επιφύλαξη.

Αν λάβετε άρνηση, μη διαφωνήσετε αμέσως. Ζητήστε πρώτα τέσσερα έγγραφα: την αιτιολογημένη απόρριψη με τον όρο, την έκθεση πραγματογνωμοσύνης, τους όρους που ίσχυαν την ημέρα της ζημιάς, και τα στοιχεία του τμήματος παραπόνων.

Πριν από το δικαστήριο υπάρχουν τρία δωρεάν σκαλοπάτια: γραπτό παράπονο στο τμήμα παραπόνων της εταιρείας, αναφορά στην Τράπεζα της Ελλάδος και διαμεσολάβηση στον Συνήγορο του Καταναλωτή.

Τι αλλάζει ανά κλάδο

Οχήματα. Ο κλάδος με τη νομοθετημένη προθεσμία των τριών μηνών για αιτιολογημένη προσφορά2, και με δύο παράλληλα συστήματα: τον φιλικό διακανονισμό για μικρές ζημιές μεταξύ συμβεβλημένων εταιρειών, και τη συνηθισμένη διαδικασία για τα υπόλοιπα. Όταν ο υπαίτιος είναι ανασφάλιστος ή άγνωστος, μπαίνει το Επικουρικό Κεφάλαιο, με δικούς του κανόνες.

Κατοικία. Ο πραγματογνώμονας έρχεται σπίτι και το βάρος πέφτει στην απογραφή του περιεχομένου. Ο σεισμός είναι ξεχωριστή κάλυψη: στο τέλος του 2024 την είχε το 71,1% των συμβολαίων κατοικίας6. Έχει δική του απαλλαγή, και αξίζει να δείτε αν υπολογίζεται στη ζημιά ή στο κεφάλαιο.

Υγεία. Δεν υπάρχει πραγματογνώμονας αλλά προέγκριση. Η διαφορά ανάμεσα σε συμβεβλημένο και μη συμβεβλημένο νοσοκομείο αλλάζει και τη διαδικασία και το ποσοστό συμμετοχής. Οι περίοδοι αναμονής και οι προϋπάρχουσες παθήσεις είναι δύο λόγοι απόρριψης που αξίζει να ελέγξετε από πριν.

Αστική ευθύνη. Δεν αποζημιώνεστε εσείς αλλά ο τρίτος που ζημιώσατε. Η δική σας δουλειά είναι να ειδοποιήσετε γρήγορα και να μην αναλάβετε ευθύνη γραπτά χωρίς την εταιρεία σας.

Ταξίδι. Η ειδοποίηση γίνεται συνήθως από το εξωτερικό και τηλεφωνικά, σε γραμμή που λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο. Κρατήστε κάθε απόδειξη, γιατί χωρίς αυτήν η αποζημίωση δυσκολεύει.

Οι προθεσμίες σε έναν πίνακα

Τι Προθεσμία Από πότε μετράει
Αναγγελία ζημιάς 8 ημέρες Από τότε που μάθατε τη ζημιά1
Δήλωση κλοπής στην αστυνομία Αμέσως Από τη διαπίστωση5
Αιτιολογημένη προσφορά ή απάντηση σε αστική ευθύνη οχημάτων 3 μήνες Από την αίτηση αποζημίωσης2
Πληρωμή σε λοιπές ασφαλίσεις Χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, και το αδιαμφισβήτητο ποσό χωρίς να περιμένει τον έλεγχο Από την ασφαλιστική περίπτωση1
Υπαναχώρηση, ασφάλιση προσώπων ή ζημιών πάνω από έναν χρόνο 14 ημέρες Από την παράδοση του ασφαλιστηρίου1
Παραγραφή, ασφάλιση ζημιών 4 χρόνια Τέλος του έτους γέννησης της αξίωσης1
Παραγραφή, ασφάλιση προσώπων (ζωή, υγεία, ατυχήματα) 5 χρόνια Τέλος του έτους γέννησης της αξίωσης1
Παραγραφή κατά της ασφαλιστικής του υπαιτίου σε τροχαίο 5 χρόνια Από το ατύχημα4
Παραγραφή κατά του ίδιου του υπαιτίου 5 χρόνια Από τότε που μάθατε τη ζημιά και τον υπαίτιο, και πάντως 20 χρόνια από την πράξη7

Σε συμβόλαιο που κλείσατε από απόσταση, οι όροι οχήματος της Hellas Direct δίνουν επίσης 14 ημέρες υπαναχώρησης, με βάση τον ν. 2251/19945.

Τα έγγραφα, ανά περίπτωση

Ζημιά Τι χρειάζεται οπωσδήποτε
Τροχαίο Δελτίο συμβάντος ή έντυπο φιλικής δήλωσης, φωτογραφίες, άδεια, δίπλωμα, στοιχεία του άλλου οχήματος
Κλοπή οχήματος Μηνυτήρια αναφορά, όλα τα κλειδιά, άδεια κυκλοφορίας, βεβαίωση μη ανεύρεσης
Ζημιά νερού στο σπίτι Φωτογραφίες πριν καθαρίσετε, το σπασμένο εξάρτημα, απόδειξη ή έκθεση υδραυλικού, προσφορά ή τιμολόγιο αποκατάστασης, κατάσταση των αντικειμένων που χάλασαν
Διάρρηξη Δήλωση στην αστυνομία, φωτογραφίες παραβίασης, κατάσταση με αξίες και αποδείξεις
Νοσηλεία Προέγκριση ή ειδοποίηση, πρωτότυπα τιμολόγια, γνωμάτευση με διάγνωση, εισιτήριο και εξιτήριο
Αστική ευθύνη προς τρίτο Στοιχεία του ζημιωθέντα, περιγραφή, φωτογραφίες, τυχόν αστυνομική καταγραφή

Ποιος είναι ποιος στη διαδικασία

Σε μια ζημιά μπορεί να μιλήσετε με πέντε διαφορετικούς ανθρώπους, και δεν είναι πάντα σαφές ποιος κάνει τι. Αξίζει να το ξεκαθαρίσετε, γιατί αλλιώς ζητάτε από τον καθένα πράγματα που δεν μπορεί να σας δώσει.

Ο ασφαλιστής ή ο πράκτοράς σας. Σας πούλησε το συμβόλαιο. Δεν αποφασίζει για τη ζημιά, αλλά ξέρει το συμβόλαιό σας καλύτερα από όλους και μπορεί να πιέσει εσωτερικά. Είναι ο πρώτος που παίρνετε τηλέφωνο, και σε πολλές περιπτώσεις ο πιο χρήσιμος σύμμαχος.

Το τηλεφωνικό κέντρο ζημιών. Ανοίγει τον φάκελο, δίνει αριθμό, λέει ποια χαρτιά χρειάζονται. Δεν κρίνει τίποτα. Μη διαφωνείτε μαζί του.

Ο πραγματογνώμονας. Τεχνικός. Καταγράφει τι έγινε και τι κοστίζει. Δεν αποφασίζει αν καλύπτεται.

Ο διακανονιστής. Αυτός αποφασίζει. Διαβάζει την έκθεση, τη συγκρίνει με τους όρους, και εγκρίνει ή απορρίπτει. Το όνομά του πρέπει να το ξέρετε.

Το τμήμα παραπόνων. Ξεχωριστό από τον διακανονιστή. Εδώ πηγαίνετε όταν η απόφαση σας φαίνεται λάθος.

Μια πρακτική συμβουλή: σε κάθε επικοινωνία σημειώστε ημερομηνία, όνομα και τι ειπώθηκε. Δύο γραμμές σε ένα σημειωματάριο. Στον τρίτο μήνα, αυτό το σημειωματάριο αξίζει όσο ένας δικηγόρος.

Τι κρατάτε, από σήμερα

Οι υποθέσεις κρίνονται από τον φάκελο, και ο φάκελος αρχίζει να χτίζεται πολύ πριν από τη ζημιά.

Το ασφαλιστήριο με τους όρους, σε ηλεκτρονική μορφή, εκτός σπιτιού. Όχι μόνο τη μία σελίδα με την τιμή: ολόκληρο το σώμα των όρων.

Ένα βίντεο του σπιτιού, δωμάτιο δωμάτιο, με ανοιχτά ντουλάπια. Δέκα λεπτά μία φορά τον χρόνο.

Φωτογραφίες αποδείξεων για ό,τι κοστίζει πάνω από μερικές εκατοντάδες ευρώ, και τα πιστοποιητικά των κοσμημάτων.

Το ιστορικό σέρβις του αυτοκινήτου, που στην ολική καταστροφή μπορεί να στηρίξει υψηλότερη αξία.

Τα τηλέφωνα ζημιών της εταιρείας σας, αποθηκευμένα στο κινητό με όνομα που θα βρείτε σε δευτερόλεπτα.

Όλα αυτά μαζί παίρνουν μία Κυριακή. Είναι η φθηνότερη ασφάλιση που θα αγοράσετε ποτέ, γιατί δεν κοστίζει τίποτα.

Πού πάτε από εδώ

Η θεωρία τελειώνει εδώ. Τα άρθρα πιο κάτω πιάνουν τη φιλική δήλωση, τον πραγματογνώμονα, την υπασφάλιση, τις προθεσμίες, την απόρριψη και την προσφυγή, τον Συνήγορο του Καταναλωτή, το Επικουρικό Κεφάλαιο. Ανοίξτε αυτό που ταιριάζει στη ζημιά σας. Και αν η ζημιά σάς έδειξε ότι το συμβόλαιό σας δεν ήταν αυτό που νομίζατε, ξεκινήστε ξανά από την ασφάλεια αυτοκινήτου ή την ασφάλεια κατοικίας.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο χρόνο έχω για να δηλώσω μια ζημιά;

Οκτώ ημέρες από τότε που τη μάθατε, σύμφωνα με τον ν. 2496/1997, άρθρο 7. Οι όροι μπορεί να ζητούν κάτι πιο γρήγορο για ένα έγγραφο: στους όρους οχήματος της Hellas Direct, για παράδειγμα, η δήλωση ατυχήματος γίνεται μέσα σε επτά ημέρες. Δηλώστε μέσα στην πρώτη ή τη δεύτερη ημέρα και μην περιμένετε να μαζέψετε πρώτα όλα τα χαρτιά.

Αν καθυστερήσω, χάνω αυτόματα την αποζημίωση;

Όχι. Η καθυστέρηση δεν σβήνει μόνη της το δικαίωμα. Κατά τον ν. 2496/1997, άρθρο 7 παρ. 2, η υπαίτια καθυστέρηση δίνει στην εταιρεία δικαίωμα να ζητήσει τη ζημιά που η ίδια έπαθε: ότι χάθηκαν αποδείξεις, ότι δεν μπόρεσε να ελέγξει, ότι μεγάλωσε η ζημιά. Όσο περισσότερο αργείτε όμως, τόσο ευκολότερο της γίνεται να το υποστηρίξει.

Πρέπει να περιμένω τον πραγματογνώμονα πριν καθαρίσω ή επισκευάσω;

Πρέπει να περιορίσετε τη ζημιά αμέσως, και αυτό το ζητάει ο ίδιος ο νόμος, στο άρθρο 7 παρ. 3 του ν. 2496/1997, που βάζει και τα εύλογα έξοδα στον ασφαλιστή. Κλείστε το νερό, στεγνώστε, καλύψτε το σπασμένο τζάμι, ρυμουλκήστε το αυτοκίνητο. Μην ξεκινήσετε όμως αποκατάσταση και μην πετάξετε την αιτία της ζημιάς πριν φωτογραφηθεί ή ελεγχθεί.

Ποιος πληρώνει τον πραγματογνώμονα;

Η εταιρεία που τον στέλνει. Είναι δικός της συνεργάτης, αλλά η δουλειά του είναι τεχνική, όχι δικηγορική. Ζητήστε γραπτά αντίγραφο της έκθεσής του και, αν διαφωνείτε, φέρτε δική σας τεχνική έκθεση με δικά σας έξοδα.

Τι σημαίνει «πλήρης φάκελος» και γιατί έχει σημασία;

Σημαίνει ότι έχετε παραδώσει κάθε έγγραφο που ζητήθηκε. Ο νόμος σάς υποχρεώνει να δίνετε τα έγγραφα που ζητά ο ασφαλιστής, και όσο λείπει κάτι, η ζημιά δεν αποτιμάται. Στο τροχαίο, οι τρεις μήνες μετράνε από την αίτηση αποζημίωσης, και αν η ζημιά δεν έχει αποτιμηθεί, η εταιρεία δίνει αιτιολογημένη απάντηση αντί για προσφορά. Στείλτε τα όλα μαζί και κρατήστε απόδειξη παράδοσης.

Η ασφάλειά μου θα ακριβύνει αν κάνω χρήση;

Στα οχήματα μπορεί να ακριβύνει, αν η εταιρεία σας έχει σύστημα εκπτώσεων ζημιών και η ζημιά είναι με δική σας ευθύνη. Στην κατοικία και στην υγεία εξαρτάται από την εταιρεία και από το ιστορικό σας. Πριν δηλώσετε μια μικρή ζημιά, κάντε την αφαίρεση: αν η απαλλαγή τρώει σχεδόν όλο το ποσό, η δήλωση σας κοστίζει περισσότερο από όσο σας δίνει.

Μπορώ να ζητήσω προκαταβολή όσο εκκρεμεί η υπόθεση;

Μπορείτε. Ο ν. 2496/1997, άρθρο 7 παρ. 7, υποχρεώνει τον ασφαλιστή να πληρώσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση το ποσό που δεν αμφισβητείται, αν ο έλεγχος αργεί. Ζητήστε γραπτά καταβολή έναντι για το αδιαμφισβήτητο μέρος της ζημιάς, με ρητή επιφύλαξη για το υπόλοιπο. Μην υπογράψετε εξοφλητική απόδειξη αν δεν δέχεστε το ποσό ως τελικό.

Πηγές

  1. ↑ν. 2496/1997 για την ασφαλιστική σύμβαση, άρθρα 7, 8, 10 και 16, 1997
  2. ↑ν. 5113/2024 (ΦΕΚ Α΄ 96/21.06.2024), άρθρο 5: η νέα παράγραφος 6 του άρθρου 6 του π.δ. 237/1986, η αιτιολογημένη προσφορά σε τρεις μήνες, 2024
  3. ↑Hellas Direct, Όροι Ασφάλισης Κατοικίας: απαλλαγές και πολύτιμα αντικείμενα, ισχύον κείμενο
  4. ↑ν. 3557/2007 (ΦΕΚ Α΄ 100/14.05.2007), άρθρο 7: η νέα παράγραφος 2 του άρθρου 10 του π.δ. 237/1986, πέντε χρόνια από το ατύχημα, 2007
  5. ↑Hellas Direct, Όροι Ασφάλισης Οχήματος: υπαναχώρηση, ενέργειες μετά από ατύχημα και ολική κλοπή, 2025
  6. ↑ΕΑΕΕ, Ασφαλίσεις Περιουσίας 2024, πίνακας 2, 2025
  7. ↑Αστικός Κώδικας, άρθρο 937: παραγραφή της απαίτησης από αδικοπραξία, ισχύον κείμενο