Ασφάλεια ζωής και εισοδήματος: ο πλήρης οδηγός

Με μια ματιά

Η ουσία

Η ασφάλεια ζωής απαντά σε μία ερώτηση. Αν φύγετε αύριο, τι θα μείνει πίσω για τους δικούς σας. Η ασφάλεια εισοδήματος απαντά σε μια δεύτερη, πιο συχνή. Αν αρρωστήσετε ή πάθετε ατύχημα και δεν μπορείτε να δουλέψετε, ποιος πληρώνει το ενοίκιο τον επόμενο μήνα. Αυτός ο οδηγός εξηγεί τι πουλάει η ελληνική αγορά για τις δύο αυτές ερωτήσεις, πόσο κοστίζει, και ποια συμβόλαια δεν είναι ασφάλεια αλλά αποταμίευση με άλλο όνομα.

Τι είναι ασφάλεια και τι είναι αποταμίευση

Στην Ελλάδα ο κλάδος ζωής πουλάει τρία πολύ διαφορετικά πράγματα με το ίδιο όνομα.

Το πρώτο είναι η καθαρή ασφάλεια. Πληρώνετε ένα μικρό ποσό κάθε χρόνο. Αν συμβεί το κακό, η εταιρεία πληρώνει ένα μεγάλο ποσό. Αν δεν συμβεί, δεν παίρνετε τίποτα πίσω. Έτσι δουλεύει η πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής, η ασφάλεια δανείου, η ασφάλεια ανικανότητας και η ασφάλεια εισοδήματος. Το ασφάλιστρο είναι χαμηλό ακριβώς επειδή δεν επιστρέφεται.

Το δεύτερο είναι η αποταμίευση με μια ασφάλεια από πάνω. Τα συνταξιοδοτικά προγράμματα και τα προγράμματα παιδιού ανήκουν εδώ. Το μεγαλύτερο μέρος του ασφαλίστρου μπαίνει σε έναν λογαριασμό που μεγαλώνει με κάποιο επιτόκιο ή ακολουθεί τις αγορές. Ένα μικρό κομμάτι αγοράζει κάλυψη θανάτου. Το ερώτημα εδώ δεν είναι «τι καλύπτει». Είναι «τι κρατάει η εταιρεία».

Το τρίτο είναι η επένδυση μέσα σε ασφαλιστήριο, το unit linked. Τα λεφτά σας αγοράζουν μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων. Η εταιρεία δεν εγγυάται τίποτα, ούτε το κεφάλαιο. Η ασφάλεια θανάτου είναι συχνά ένα ποσό ίσο με την αξία των μεριδίων ή λίγο παραπάνω.

Ο οδηγός αυτός καλύπτει και τα τρία. Τα έξι πρώτα άρθρα αφορούν την καθαρή ασφάλεια. Τα επόμενα έξι αφορούν τα προγράμματα με αποταμίευση, τη φορολογία τους και το πώς βγαίνετε από αυτά.

Η πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής: το βασικό προϊόν

Πρόσκαιρη σημαίνει «για ορισμένα χρόνια». Διαλέγετε ένα κεφάλαιο, για παράδειγμα 150.000 ευρώ, και μια διάρκεια, για παράδειγμα 20 χρόνια. Αν πεθάνετε μέσα στα 20 χρόνια, οι δικαιούχοι που ορίσατε παίρνουν τα 150.000. Αν ζείτε στο τέλος, το συμβόλαιο τελειώνει και δεν παίρνετε πίσω τίποτα.

Το ασφάλιστρο κλειδώνει την ημέρα που υπογράφετε. Ο άνδρας των 38 που πληρώνει 200 ευρώ φέτος θα πληρώνει 200 ευρώ και στα 57. Αυτό είναι το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να ξέρετε. Ο κίνδυνος θανάτου σχεδόν διπλασιάζεται κάθε οκτώ χρόνια ενήλικης ζωής. Όποιος αγοράζει στα 38 πληρώνει για είκοσι χρόνια την τιμή των 38.

Το κεφάλαιο μπορεί να είναι σταθερό ή μειούμενο. Το σταθερό μένει 150.000 ευρώ από την πρώτη ως την τελευταία μέρα. Το μειούμενο πέφτει κάθε χρόνο, όπως πέφτει το υπόλοιπο ενός δανείου. Το μειούμενο κοστίζει περίπου το 40% του σταθερού. Στους δικούς μας πίνακες, για άνδρα 40 ετών και 20 χρόνια, το σταθερό κεφάλαιο κοστίζει 6,49 ευρώ ανά 1.000 ευρώ τον χρόνο και το μειούμενο 2,59 ευρώ, καθαρά ασφάλιστρα.

Οι εταιρείες προσθέτουν πάνω στη βασική κάλυψη θανάτου τρεις συμπληρωματικές. Τη μόνιμη ολική ανικανότητα, που πληρώνει το ίδιο κεφάλαιο αν δεν μπορείτε να ξαναδουλέψετε. Τις σοβαρές ασθένειες, που πληρώνουν με τη διάγνωση καρκίνου, εμφράγματος ή εγκεφαλικού. Και την απαλλαγή ασφαλίστρων, που κρατάει το συμβόλαιο ζωντανό χωρίς να πληρώνετε αν μείνετε ανίκανοι.

Το άρθρο για την πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής εξηγεί κάθε επιλογή, με τιμές ανά ηλικία και διάρκεια.

Πόσο κεφάλαιο χρειάζεστε

Το λάθος που βλέπουμε πιο συχνά είναι το στρογγυλό νούμερο. Κάποιος διαλέγει 100.000 ευρώ επειδή ακούγεται πολύ. Για μια οικογένεια με δύο παιδιά και ένα δάνειο 150.000 ευρώ, τα 100.000 δεν καλύπτουν ούτε το δάνειο.

Ο υπολογισμός έχει τρία βήματα. Πρώτο, τι χρωστάτε. Το υπόλοιπο του στεγαστικού, το αυτοκίνητο, οι κάρτες. Δεύτερο, τι εισόδημα λείπει. Πόσα χρόνια θέλετε να καλύψετε τη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που βγάζετε και σε αυτό που θα βγάζει η οικογένεια χωρίς εσάς. Τρίτο, τι υπάρχει ήδη. Ομαδική ασφάλεια από τη δουλειά, καταθέσεις, το κεφάλαιο που θα πληρώσει ο ΕΦΚΑ ως σύνταξη χηρείας.

Ένας απλός κανόνας για αρχή είναι 8 με 12 φορές το ετήσιο καθαρό εισόδημα, μείον ό,τι υπάρχει. Για εισόδημα 18.000 ευρώ τον χρόνο, βγαίνουν 150.000 με 220.000 ευρώ. Ο κανόνας είναι χοντρικός. Το άρθρο για το κεφάλαιο ζωής το κάνει βήμα βήμα με δύο παραδείγματα.

Θυμηθείτε ότι το κεφάλαιο μπορεί να είναι μεγάλο και το ασφάλιστρο μικρό. Στα 38, κάθε 50.000 ευρώ επιπλέον κεφαλαίου κοστίζουν περίπου 50 με 60 ευρώ τον χρόνο στους πίνακες που έχουμε. Το να υποασφαλιστείτε για να γλιτώσετε 5 ευρώ τον μήνα δεν έχει νόημα.

Το εισόδημα: το πιο συχνό και το λιγότερο ασφαλισμένο ρίσκο

Ρωτήστε έναν ελεύθερο επαγγελματία τι θα γίνει αν σπάσει το χέρι του για τρεις μήνες. Η απάντηση συνήθως είναι «θα δουλέψω με το άλλο». Για έξι μήνες, «θα ζήσω από τις καταθέσεις». Για δύο χρόνια, σιωπή.

Ο ΕΦΚΑ δίνει σύνταξη αναπηρίας μόνο αν το ποσοστό αναπηρίας από τα ΚΕ.Π.Α. είναι από 50% και πάνω, και πλήρη σύνταξη μόνο από 80%. Ένα σπασμένο χέρι, μια εγχείρηση στη μέση ή μια κατάθλιψη που κρατάει έναν χρόνο δεν φτάνουν εκεί. Για τον μισθωτό, το επίδομα ασθένειας του ΕΦΚΑ είναι χαμηλό και σταματάει σχετικά γρήγορα. Για τον ελεύθερο επαγγελματία, δεν υπάρχει καθόλου.

Η ασφάλεια απώλειας εισοδήματος πληρώνει ένα ποσό κάθε μήνα όσο δεν μπορείτε να δουλέψετε, μετά από μια περίοδο αναμονής. Τρία πράγματα κρίνουν την τιμή. Η ηλικία σας. Το επάγγελμά σας, σε τέσσερις κατηγορίες από το γραφείο μέχρι την οικοδομή. Και η αναμονή, δηλαδή πόσους μήνες περιμένετε πριν αρχίσει η παροχή. Η αναμονή είναι η απαλλαγή αυτού του προϊόντος. Έξι μήνες αναμονή κοστίζουν περίπου τα τρία τέταρτα του ενός μήνα.

Η παροχή έχει και διάρκεια. 12 μήνες ανά περιστατικό, 24 μήνες, ή μέχρι τα 65. Η τελευταία είναι η μόνη που καλύπτει το χειρότερο σενάριο, και κοστίζει σχεδόν τα διπλά από την πρώτη.

Το άρθρο για την ασφάλεια απώλειας εισοδήματος γράφτηκε για τον ελεύθερο επαγγελματία, αλλά ισχύει για κάθε εργαζόμενο χωρίς ομαδική κάλυψη.

Η ανικανότητα: ο ορισμός κρίνει τα πάντα

Η λέξη «ανικανότητα» εμφανίζεται σε κάθε συμβόλαιο ζωής, δανείου και εισοδήματος. Δεν σημαίνει το ίδιο πράγμα σε κάθε συμβόλαιο.

Η πιο στενή έννοια είναι η μόνιμη ολική ανικανότητα για κάθε εργασία. Πληρώνει μόνο αν δεν μπορείτε να κάνετε καμία δουλειά, οποιαδήποτε, για το υπόλοιπο της ζωής σας. Ένας χειρουργός που χάνει τρία δάχτυλα δεν την πληροί. Μπορεί να διδάξει.

Η μεσαία έννοια είναι η ανικανότητα για το δικό σας επάγγελμα ή για ένα παρόμοιο. Ο χειρουργός την πληροί. Ο υπάλληλος γραφείου με το ίδιο τραύμα, όχι.

Η πιο ευρεία είναι η ανικανότητα για το δικό σας επάγγελμα, χωρίς άλλες προσθήκες. Είναι η κάλυψη που θέλετε και η πιο ακριβή.

Πολλά συμβόλαια στην Ελλάδα ορίζουν την ανικανότητα με ποσοστό από τα ΚΕ.Π.Α., για παράδειγμα «από 67% και πάνω». Άλλα με κατάλογο, «απώλεια όρασης και στα δύο μάτια, απώλεια δύο άκρων». Το άρθρο για τη μόνιμη ολική ανικανότητα βάζει τους ορισμούς δίπλα δίπλα και δείχνει ποιος πληρώνει σε ποια περίπτωση.

Σοβαρές ασθένειες: πληρωμή με τη διάγνωση

Η κάλυψη σοβαρών ασθενειών πληρώνει ένα κεφάλαιο μόλις διαγνωστεί μία από τις ασθένειες του καταλόγου. Καρκίνος, έμφραγμα, εγκεφαλικό, νεφρική ανεπάρκεια, μεταμόσχευση, συνήθως και σκλήρυνση κατά πλάκας. Πληρώνει ενόσω ζείτε. Τα λεφτά είναι για τη ζωή σας τον επόμενο χρόνο, όταν το εισόδημα κόβεται και τα έξοδα ανεβαίνουν.

Οι διαφορές ανάμεσα στις εταιρείες είναι στον κατάλογο και στους ορισμούς. Ένας καρκίνος σε πολύ πρώιμο στάδιο μπορεί να μην πληρώνει σε μια εταιρεία και να πληρώνει το ένα τέταρτο σε μια άλλη. Το άρθρο για τις σοβαρές ασθένειες εξηγεί τι μετράει.

Τα προγράμματα με αποταμίευση

Το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα μιας ασφαλιστικής είναι ένας λογαριασμός με μηνιαία κατάθεση, μια εγγύηση ή μια επένδυση, και ένα ασφαλιστήριο γύρω από αυτόν. Τρία πράγματα το κρίνουν.

Οι χρεώσεις. Κάθε πρόγραμμα κρατάει κάτι από κάθε κατάθεση, κάτι από το κεφάλαιο κάθε χρόνο, και κάτι αν βγείτε νωρίς. Οι χρεώσεις των πρώτων χρόνων είναι οι μεγαλύτερες. Γι’ αυτό η αξία εξαγοράς τα πρώτα πέντε χρόνια είναι συχνά κάτω από τα ασφάλιστρα που δώσατε.

Οι εγγυήσεις. Ένα πρόγραμμα με εγγυημένο επιτόκιο υπόσχεται ένα ελάχιστο, σήμερα συνήθως χαμηλό. Ένα unit linked δεν υπόσχεται τίποτα. Η εγγύηση έχει τιμή, και την πληρώνετε με χαμηλότερη απόδοση.

Η φορολογία. Τα ασφάλιστρα ζωής δεν εκπίπτουν πλέον από το εισόδημα, όπως ίσχυε παλιότερα. Οι παροχές φορολογούνται με διαφορετικούς κανόνες αν είναι εφάπαξ ή σύνταξη, και αν το πρόγραμμα είναι ατομικό, ομαδικό ή ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης (ΤΕΑ).

Τέσσερα άρθρα καλύπτουν αυτό το μέρος. Το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα ασφαλιστικής με τις χρεώσεις. Το unit linked και τι κρατάει η εταιρεία. Η σύγκριση ΤΕΑ, ομαδικού και ατομικού. Και η φορολογία των ασφαλιστηρίων ζωής.

Πού πάτε από εδώ

Αυτή είναι η λογική. Τα άρθρα πιο κάτω πιάνουν τα επιμέρους: πόσο κοστίζει η ασφάλεια ζωής ανά ηλικία, τον ιατρικό έλεγχο, τον δικαιούχο, το unit linked, το συνταξιοδοτικό, την ασφάλεια δανείου, την ανικανότητα, τις σοβαρές ασθένειες. Διαβάστε αυτό που σας αφορά τώρα. Για τιμή, ανοίξτε τη σύγκριση για την ασφάλεια ζωής ή για την ασφάλεια δανείου.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζομαι ασφάλεια ζωής αν δεν έχω παιδιά και δάνειο;

Συνήθως όχι. Η ασφάλεια ζωής υπάρχει για να μην μείνει κάποιος άλλος χωρίς εισόδημα ή με χρέος. Αν κανείς δεν εξαρτάται από τα λεφτά σας, το κεφάλαιο θανάτου δεν έχει σε ποιον να πάει. Σκεφτείτε όμως την ανικανότητα και το εισόδημα. Αυτά αφορούν εσάς τον ίδιο, με ή χωρίς οικογένεια.

Πόσο κοστίζει μια ασφάλεια ζωής για 150.000 ευρώ;

Για έναν άνδρα 38 ετών, μη καπνιστή, με κάλυψη 20 ετών, οι πίνακες που έχουμε δίνουν περίπου 150 με 250 ευρώ τον χρόνο. Το ίδιο κεφάλαιο στα 50 κοστίζει σχεδόν διπλά, στα 60 σχεδόν τετραπλά. Ο καπνιστής πληρώνει περίπου τα διπλά από τον μη καπνιστή σε κάθε ηλικία.

Η τράπεζα μπορεί να με υποχρεώσει να πάρω τη δική της ασφάλεια ζωής για το δάνειο;

Όχι. Μπορεί να ζητήσει να υπάρχει ασφάλεια ζωής εκχωρημένη σε αυτήν. Δεν μπορεί να ορίσει την εταιρεία. Φέρνετε συμβόλαιο από όπου θέλετε, αρκεί να καλύπτει το υπόλοιπο του δανείου. Η διαφορά τιμής ανάμεσα στο συμβόλαιο της τράπεζας και στην αγορά συχνά ξεπερνά το 30%.

Τι διαφέρει η ασφάλεια εισοδήματος από την ασφάλεια ζωής;

Η ασφάλεια ζωής πληρώνει ένα ποσό μία φορά, όταν πεθάνετε. Η ασφάλεια εισοδήματος πληρώνει ένα ποσό κάθε μήνα, όσο ζείτε αλλά δεν μπορείτε να δουλέψετε. Η δεύτερη περίπτωση είναι πιο συχνή από την πρώτη στις ηλικίες 30 με 55, και σπάνια ασφαλισμένη στην Ελλάδα.

Τι είναι το unit linked και γιατί το πουλάνε ως ασφάλεια;

Είναι επένδυση σε αμοιβαία κεφάλαια μέσα σε ένα ασφαλιστήριο. Το ασφαλιστικό κομμάτι είναι συνήθως ένα μικρό κεφάλαιο θανάτου. Το υπόλοιπο ακολουθεί τις αγορές. Πουλιέται ως ασφάλεια γιατί έτσι ισχύουν οι κανόνες των ασφαλιστηρίων, όχι των επενδύσεων. Δείτε τις χρεώσεις πριν από οτιδήποτε άλλο.

Αν σταματήσω να πληρώνω, χάνω τα λεφτά που έδωσα;

Στην πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής, ναι. Πληρώσατε για κάλυψη και την είχατε. Δεν υπάρχει αποταμίευση μέσα. Στα προγράμματα με αποταμίευση, όχι ολόκληρα. Μετά από κάποια χρόνια έχετε αξία εξαγοράς. Τα πρώτα χρόνια όμως η αξία αυτή είναι πολύ κάτω από τα ασφάλιστρα που δώσατε, λόγω των χρεώσεων.

Πρέπει να δηλώσω παλιές παθήσεις όταν κάνω ασφάλεια ζωής;

Ναι, όλες όσες ρωτάει το ερωτηματολόγιο. Ο νόμος 2496/1997 στο άρθρο 3 σας υποχρεώνει να δηλώσετε ό,τι ξέρετε και επηρεάζει τον κίνδυνο. Αν κρύψετε κάτι σοβαρό, η εταιρεία μπορεί να αρνηθεί την αποζημίωση ή να λύσει τη σύμβαση. Μια δηλωμένη πάθηση συνήθως σημαίνει μόνο μια επιβάρυνση στο ασφάλιστρο.

Πηγές

1. ν. 2496/1997, Ασφαλιστική σύμβαση, ΦΕΚ Α 87, 1997
2. Παραδοχές του υπολογισμού μας, δημοσιευμένες ολόκληρες, Σεπτέμβριος 2026