Ασφάλεια υγείας για ελεύθερο επαγγελματία: το κόστος ως έξοδο

Με μια ματιά

Η ουσία

Η ασφάλεια υγείας για ελεύθερο επαγγελματία έχει δύο ερωτήματα, και το ένα το ρωτάνε όλοι ενώ το άλλο είναι το σημαντικό. Το πρώτο είναι αν το ασφάλιστρο περνάει ως έξοδο της επιχείρησης. Η σύντομη απάντηση: για τον ίδιο τον επαγγελματία σπάνια, για το προσωπικό μιας εταιρείας συχνά, και πάντα με τη γνώμη του λογιστή σας. Το δεύτερο είναι τι ακριβώς πρέπει να ασφαλίσετε όταν δεν υπάρχει εργοδότης να πληρώσει την άδεια ασθενείας. Εκεί η απάντηση δεν είναι η υγεία, είναι το εισόδημα.

Τι αλλάζει όταν δεν έχετε μισθό

Ο μισθωτός που αρρωσταίνει παίρνει άδεια ασθενείας. Οι πρώτες τρεις ημέρες πληρώνονται κατά ένα μέρος, μετά μπαίνει το επίδομα ασθενείας του ΕΦΚΑ, και η δουλειά τον περιμένει.

Ο ελεύθερος επαγγελματίας δεν έχει τίποτε από αυτά με τον ίδιο τρόπο. Το επίδομα ασθενείας για μη μισθωτούς υπάρχει, αλλά είναι μικρό, έχει προϋποθέσεις εισφορών και δεν καλύπτει την πραγματική απώλεια. Ο υδραυλικός με σπασμένο καρπό δεν χάνει μόνο τα έσοδα δύο μηνών. Χάνει και τους πελάτες που τηλεφώνησαν και βρήκαν άλλον. Η γραφίστρια με δισκοπάθεια χάνει τα projects που είχε κλείσει.

Την ίδια στιγμή, ο ελεύθερος επαγγελματίας πληρώνει ο ίδιος όλες τις εισφορές. Στον ΕΦΚΑ διαλέγει ασφαλιστική κατηγορία, και η επιλογή αυτή ορίζει και το τι δίνει για την υγεία. Το συνολικό μηνιαίο ποσό της πρώτης κατηγορίας κινείται γύρω στα 250 έως 300 € τον μήνα, με ένα μικρό μέρος του να πηγαίνει στον κλάδο υγείας. Τα ποσά αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο.

Το κρίσιμο σημείο είναι η ασφαλιστική ικανότητα. Για τον μη μισθωτό, η πρόσβαση στον ΕΟΠΥΥ προϋποθέτει ενήμερες εισφορές ή ρύθμιση που τηρείται. Όποιος χρωστάει το ανακαλύπτει στο φαρμακείο, τη χειρότερη δυνατή στιγμή. Το ιδιωτικό συμβόλαιο δεν το ξέρει και δεν διακόπτεται. Αλλάζει όμως θέση: από δεύτερος πληρωτής γίνεται πρώτος, και όποιος όρος μηδένιζε την απαλλαγή σας λόγω συμμετοχής του ταμείου παύει να ισχύει.

Το ερώτημα του εξόδου, καθαρά

Ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, ο ν. 4172/2013, ορίζει ότι εκπίπτουν οι δαπάνες που πραγματοποιούνται προς το συμφέρον της επιχείρησης, αντιστοιχούν σε πραγματική συναλλαγή και είναι καταχωρημένες στα βιβλία με νόμιμο παραστατικό. Αυτός ο κανόνας είναι το κλειδί για όλη τη συζήτηση.

Ατομική επιχείρηση, ασφάλιση του ίδιου. Η ασφάλεια υγείας σας καλύπτει εσάς ως άνθρωπο, όχι την επιχείρηση ως δραστηριότητα. Στην πράξη η φορολογική διοίκηση τη βλέπει ως προσωπική δαπάνη και δεν την αναγνωρίζει. Υπάρχουν λογιστές που τη περνούν και υποστηρίζουν ότι η ικανότητα του επαγγελματία να δουλεύει είναι συμφέρον της επιχείρησης. Υπάρχουν και έλεγχοι που την κόβουν με πρόστιμο. Αν είναι μια δαπάνη 840 € τον χρόνο, το ρίσκο δεν αξίζει χωρίς γνώμη λογιστή γραπτά.

Ατομική επιχείρηση, ασφάλιση προσωπικού. Αν έχετε υπαλλήλους, το ομαδικό συμβόλαιο για αυτούς είναι δαπάνη προσωπικού και εκπίπτει όπως ο μισθός. Το δικό σας ασφάλιστρο, ακόμη κι αν είστε μέσα στην ίδια ομάδα, χρειάζεται χωριστή αντιμετώπιση.

Εταιρεία, ΙΚΕ ή ΟΕ ή ΕΠΕ. Εδώ αλλάζει η εικόνα. Η εταιρεία είναι άλλο πρόσωπο από εσάς. Ένα ομαδικό ασφαλιστήριο που καλύπτει το σύνολο του προσωπικού με αντικειμενικά κριτήρια, χωρίς να διαλέγει πρόσωπα, αναγνωρίζεται ως δαπάνη προσωπικού. Ο διαχειριστής που είναι και εργαζόμενος μπαίνει στην ομάδα. Ο μέτοχος που δεν εργάζεται, όχι.

Η άλλη πλευρά: η παροχή σε είδος. Ό,τι πληρώνει ο εργοδότης για εσάς μετράει, πάνω από ένα όριο, ως εισόδημα δικό σας και φορολογείται. Το όριο των παροχών σε είδος είναι μικρό και το ασφάλιστρο ενός σοβαρού προγράμματος το ξεπερνά. Άρα η εταιρεία γλιτώνει φόρο στα έξοδα και εσείς πληρώνετε φόρο στο εισόδημα. Το καθαρό όφελος εξαρτάται από τους συντελεστές σας. Είναι ακριβώς η κουβέντα που κάνετε με λογιστή, με αριθμούς, όχι με ασφαλιστή.

Ένα πράγμα είναι βέβαιο και δεν αλλάζει: η παλιά έκπτωση των ασφαλίστρων ζωής και υγείας από το εισόδημα του ιδιώτη καταργήθηκε με τον Κώδικα του 2013. Όποιος σας λέει ότι «γράφεται στη φορολογική» εννοεί κάτι άλλο ή θυμάται το 2012.

Τι πρέπει να ασφαλίσετε, με σειρά προτεραιότητας

Τρία προϊόντα, και η σειρά τους δεν είναι αυτή που πουλάει η αγορά.

Πρώτο, η απώλεια εισοδήματος. Πληρώνει ένα μηνιαίο ποσό όσο δεν μπορείτε να εργαστείτε, μετά από μια περίοδο αναμονής. Είναι το μόνο προϊόν που αντικαθιστά τον μισθό που δεν έχετε. Στο εργαλείο μας διαλέγετε παροχή, διάρκεια και αναμονή. Η αναμονή είναι η απαλλαγή σας: ένας μήνας κοστίζει 1,4 φορές τους τρεις μήνες, ενώ οι έξι μήνες κοστίζουν τα τρία τέταρτα. Αν έχετε αποταμιεύσεις τριών μηνών, αγοράστε την εξάμηνη αναμονή και κρατήστε τη διαφορά.

Δεύτερο, το προσωπικό ατύχημα. Πληρώνει ένα κεφάλαιο σε θάνατο ή μόνιμη ανικανότητα από ατύχημα, και στα ευρύτερα προγράμματα τα ιατρικά έξοδα και ένα ημερήσιο επίδομα. Είναι το φθηνότερο πράγμα στην αγορά. Για έναν τεχνίτη είναι ουσιαστικά υποχρεωτικό, γιατί στη δική του δουλειά το ατύχημα είναι ο κύριος κίνδυνος, όχι η ασθένεια.

Τρίτο, το νοσοκομειακό πρόγραμμα. Είναι το ακριβότερο και το πιο γνωστό. Το βάζουμε τρίτο επειδή το δημόσιο σύστημα έχει απάντηση για τη νοσηλεία, έστω με αναμονή, ενώ δεν έχει απάντηση για τα χαμένα έσοδα. Αν ο προϋπολογισμός σας φτάνει για ένα από τα τρία, δεν είναι αυτό.

Πάνω σε αυτά, δύο έξτρα που αξίζουν για επαγγελματία: η απαλλαγή ασφαλίστρων σε ανικανότητα, δηλαδή να μη πληρώνετε όσο δεν δουλεύετε, και η κάλυψη δεύτερης ιατρικής γνώμης, που κοστίζει ελάχιστα.

Ομαδικό ή ατομικό

Αν είστε τρεις συνεργάτες σε ένα γραφείο, ή πέντε σε ένα συνεργείο, το ομαδικό συμβόλαιο είναι σοβαρή επιλογή.

Τα υπέρ. Κοστίζει 10% με 30% λιγότερο από τα ίδια ατομικά. Ο ιατρικός έλεγχος είναι απλούστερος ή ανύπαρκτος, γιατί η εταιρεία τιμολογεί την ομάδα και όχι το άτομο. Οι περίοδοι αναμονής είναι μικρότερες ή μηδενικές. Και είναι το σχήμα που κάνει τη δαπάνη εκπιπτόμενη για την εταιρεία.

Τα κατά, και είναι σοβαρά. Το ομαδικό σταματά την ημέρα που φεύγετε από την ομάδα ή που η εταιρεία σταματά να το πληρώνει. Δεν έχετε δικό σας συμβόλαιο, έχετε πιστοποιητικό ασφάλισης μέσα σε ένα συμβόλαιο άλλου. Στα σαράντα σας αυτό είναι μια ταλαιπωρία. Στα πενήντα πέντε, με μια πάθηση που εμφανίστηκε στο ενδιάμεσο, είναι πρόβλημα: το ατομικό που θα ψάξετε μετά θα την εξαιρέσει ως προϋπάρχουσα.

Η λύση που δουλεύει είναι ο συνδυασμός. Ένα μικρό ατομικό ισόβιο νοσοκομειακό, δικό σας, που το κρατάτε ό,τι κι αν γίνει με τη δουλειά. Και πάνω από αυτό το ομαδικό, όσο υπάρχει. Πολλές εταιρείες έχουν όρο μετατροπής του ομαδικού σε ατομικό χωρίς νέο έλεγχο υγείας. Ρωτήστε τον πριν μπείτε, όχι όταν φύγετε.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα τιμολόγια

Ένα παράδειγμα

Όταν το εισόδημα πέφτει: τι κρατάτε και τι κόβετε

Ο ελεύθερος επαγγελματίας έχει χρονιές που δεν μοιάζουν μεταξύ τους. Η πρώτη αντίδραση σε μια κακή χρονιά είναι να κοπεί η ασφάλεια. Είναι λάθος στο σύνολό της και σωστό κατά ένα μέρος.

Η σειρά που έχει νόημα, από αυτό που κρατάτε πάντα προς αυτό που κόβετε πρώτο:

Κρατάτε πάντα τη νοσοκομειακή κάλυψη. Είναι ο λόγος που αγοράσατε ασφάλεια. Μια νοσηλεία σας κοστίζει περισσότερα από τρία χρόνια ασφαλίστρων.

Κρατάτε την κάλυψη ανικανότητας, αν την έχετε. Για κάποιον που δεν πληρώνεται όταν δεν δουλεύει, αυτή είναι η δεύτερη πιο σημαντική γραμμή.

Ανεβάζετε την απαλλαγή πριν κόψετε κάλυψη. Το πέρασμα από απαλλαγή 1.500 ευρώ σε 3.000 ή 6.000 ρίχνει το ασφάλιστρο αισθητά και κρατάει το συμβόλαιο ζωντανό. Έτσι δεν χάνετε ούτε την ηλικία εισόδου ούτε τις περιόδους αναμονής που έχετε ήδη περάσει.

Κόβετε τα εξωνοσοκομειακά έξτρα. Τα διαγνωστικά και οι επισκέψεις είναι χρήσιμα, αλλά αντικαθίστανται από το δημόσιο σύστημα σε μια δύσκολη χρονιά.

Τελευταία λύση, η αναστολή. Μερικές εταιρείες επιτρέπουν προσωρινή αναστολή για λίγους μήνες. Ρωτήστε πριν σταματήσετε να πληρώνετε, γιατί η διακοπή χωρίς συνεννόηση μετράει ως ακύρωση και σας επιστρέφει στην αρχή.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Εκπίπτουν τα ασφάλιστρα υγείας μου ως έξοδο της ατομικής επιχείρησης;

Συνήθως όχι. Ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος δέχεται δαπάνες που γίνονται προς το συμφέρον της επιχείρησης. Η ασφάλεια υγείας του ίδιου του επιχειρηματία θεωρείται προσωπική δαπάνη από τις περισσότερες εφορίες. Υπάρχουν λογιστές που την περνούν και ελεγκτές που την κόβουν. Ρωτήστε τον δικό σας λογιστή πριν την περάσετε.

Και αν έχω ΙΚΕ ή ΟΕ;

Τότε υπάρχει δρόμος. Ένα ομαδικό ασφαλιστήριο υγείας για το προσωπικό είναι δαπάνη προσωπικού και εκπίπτει, εφόσον καλύπτει το σύνολο του προσωπικού με αντικειμενικά κριτήρια. Για τον εργαζόμενο, το ασφάλιστρο μετράει ως παροχή σε είδος πάνω από ένα όριο. Χρειάζεται λογιστής, όχι ασφαλιστής.

Πόσα άτομα χρειάζονται για ομαδικό συμβόλαιο;

Οι περισσότερες εταιρείες ξεκινούν από πέντε ασφαλισμένους, κάποιες από τρεις, και λίγες δέχονται δύο. Το ομαδικό είναι φθηνότερο από τα ίδια ατομικά κατά 10% με 30%, δεν ζητά πλήρη ιατρικό έλεγχο, και συνήθως δεν έχει αναμονή για τα περισσότερα. Σταματά όμως την ημέρα που φεύγετε από την εταιρεία.

Χάνω τον ΕΟΠΥΥ αν χρωστάω στον ΕΦΚΑ;

Ναι. Η ασφαλιστική ικανότητα του μη μισθωτού προϋποθέτει ενήμερες εισφορές ή ρύθμιση που τηρείται. Χωρίς αυτήν, το δημόσιο σύστημα σάς αντιμετωπίζει ως ανασφάλιστο, με ό,τι αυτό σημαίνει για τα φάρμακα. Το ιδιωτικό συμβόλαιο συνεχίζει, αλλά πληρώνει ως πρώτο και η απαλλαγή σας ισχύει ολόκληρη.

Τι είναι πιο επείγον, η υγεία ή η απώλεια εισοδήματος;

Για όποιον δεν έχει μισθό, η απώλεια εισοδήματος. Το νοσοκομείο έχει και δημόσια λύση. Τους τρεις μήνες που δεν θα δουλέψετε δεν τους πληρώνει κανείς. Μια παροχή 1.200 € τον μήνα για δύο χρόνια κοστίζει γύρω στα 700 έως 1.300 € τον χρόνο, ανάλογα με το επάγγελμα.

Το συμβόλαιο καλύπτει ατύχημα στη δουλειά;

Το νοσοκομειακό, ναι, με τις γενικές εξαιρέσεις του. Το προσωπικό ατύχημα, ναι, και τιμολογείται ακριβώς με βάση το επάγγελμα. Προσοχή σε δύο σιωπηλές εξαιρέσεις που αφορούν τεχνίτες: η εργασία σε ύψος και η οδήγηση δικύκλου. Και οι δύο συχνά εξαιρούνται αν δεν δηλωθούν.

Μπορώ να ασφαλίσω και την οικογένειά μου στο ίδιο συμβόλαιο;

Ναι, και βγαίνει φθηνότερα από χωριστά συμβόλαια. Στη σύγκρισή μας ο δεύτερος ενήλικας κοστίζει περίπου το 85% του πρώτου και κάθε παιδί περίπου το ένα πέμπτο. Ένα ζευγάρι με δύο παιδιά πληρώνει γύρω στο 2,2 του ενός ενήλικα, όχι τέσσερις φορές.

Νομοθεσία που αναφέρεται: ν. 4172/2013 · ν. 2496/1997 άρ. 3

Πηγές

1. Παραδοχές του υπολογισμού μας, δημοσιευμένες ολόκληρες, Σεπτέμβριος 2026
2. ν. 4172/2013, 2013

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.