Με μια ματιά

Τι σημαίνει «Ελεύθερο ασφαλίστρου» στην ασφάλιση;

Ελεύθερο ασφαλίστρου είναι το συμβόλαιο που συνεχίζει να ισχύει με μειωμένο κεφάλαιο αφού σταματήσετε να πληρώνετε. Η εταιρεία μετατρέπει το απόθεμα που μαζέψατε σε νέο, μικρότερο κεφάλαιο. Αν απλώς σταματήσετε να πληρώνετε χωρίς να το ζητήσετε, το συμβόλαιο ακυρώνεται.

Ανάμεσα στο «πληρώνω» και στο «τα σταματάω όλα» υπάρχει μια τρίτη πόρτα που λίγοι τη γνωρίζουν. Το συμβόλαιο μένει ζωντανό, εσείς δεν βάζετε άλλα χρήματα, και το κεφάλαιο μικραίνει ώστε να αντιστοιχεί σε όσα έχετε ήδη πληρώσει. Αυτή η κατάσταση λέγεται ελεύθερο ασφαλίστρου, και σε πολλές δύσκολες χρονιές είναι η λιγότερο ζημιογόνα κίνηση που μπορείτε να κάνετε.

Τι είναι, με απλά λόγια

Ένα αποταμιευτικό ασφαλιστήριο μαζεύει με τα χρόνια ένα απόθεμα. Όταν ζητάτε να γίνει ελεύθερο ασφαλίστρου, η εταιρεία παίρνει αυτό το απόθεμα και το μετατρέπει σε νέο, μικρότερο ασφαλισμένο κεφάλαιο, που θα σας καταβληθεί στη λήξη ή στον θάνατο, ανάλογα με το είδος του προγράμματος.

Δεν πληρώνετε πια τίποτα. Δεν χάνετε όμως και τα χρόνια που πληρώσατε, όπως θα γινόταν αν απλώς σταματούσατε να στέλνετε τα ασφάλιστρα χωρίς να πείτε τίποτα. Εκείνη η σιωπηλή διακοπή οδηγεί σε ακύρωση, και εκεί μπορεί να μην πάρετε τίποτα ή να πάρετε μόνο μια μικρή αξία εξαγοράς.

Το νέο κεφάλαιο είναι αρκετά μικρότερο από το αρχικό, ειδικά αν η μετατροπή γίνει νωρίς. Η λογική είναι απλή: το αρχικό κεφάλαιο υπολογίστηκε με την προϋπόθεση ότι θα πληρώνατε είκοσι πέντε χρόνια. Αν πληρώσατε εννέα, δικαιούστε το κομμάτι που αντιστοιχεί σε εννέα.

Πού το συναντάτε

Στα ίδια προγράμματα που έχουν και αξία εξαγοράς: ισόβια με αποταμίευση, μικτά, συνταξιοδοτικά, unit linked. Οι όροι του προγράμματος γράφουν μετά από πόσα χρόνια πληρωμών γίνεται η μετατροπή, γιατί στην αρχή δεν έχει σχηματιστεί απόθεμα άξιο λόγου.

Δεν το βρίσκετε στα καθαρά προγράμματα προστασίας, όπως η πρόσκαιρη ασφάλιση ζωής, το νοσοκομειακό ή η ασφάλεια αυτοκινήτου. Εκεί ή πληρώνετε ή μένετε ακάλυπτοι.

Προσοχή σε ένα σημείο που πονάει: οι συμπληρωματικές καλύψεις δεν ακολουθούν. Αν το συμβόλαιό σας είχε πάνω του κάλυψη μόνιμης ολικής ανικανότητας, σοβαρών ασθενειών, νοσοκομειακό ή απαλλαγή πληρωμής ασφαλίστρων, αυτές παύουν με τη μετατροπή. Μένει μόνο ο αποταμιευτικός πυρήνας. Αν το κάνετε για να γλιτώσετε χρήματα, μπορεί να χάσετε χωρίς να το καταλάβετε τη μόνη κάλυψη υγείας που είχατε.

Ένα παράδειγμα

Τα ποσά εδώ είναι υποθετικά, στρογγυλά για το παράδειγμα. Έστω ότι η Φωτεινή στα Τρίκαλα έκλεισε στα 30 της ένα μικτό συμβόλαιο ζωής, με κεφάλαιο 40.000 ευρώ στη λήξη των 60, και ασφάλιστρο 1.300 ευρώ τον χρόνο. Στα 42 της ο σύζυγός της μένει άνεργος και το σπιτικό κόβει ό,τι μπορεί.

Έχει πληρώσει δώδεκα χρόνια, δηλαδή 15.600 ευρώ. Ζητάει προσφορά και για τις δύο λύσεις. Έστω ότι η αξία εξαγοράς είναι 13.000 ευρώ στο χέρι, σήμερα, και ότι η μετατροπή σε ελεύθερο ασφαλίστρου της αφήνει κεφάλαιο 18.000 ευρώ, πληρωτέο στα 60 της, χωρίς να ξαναδώσει ούτε ένα ευρώ.

Διαλέγει το δεύτερο, γιατί δεν έχει άμεση ανάγκη μετρητών, έχει ανάγκη να σταματήσει η μηνιαία αιμορραγία. Χάνει τη συμπληρωματική κάλυψη σοβαρών ασθενειών που είχε πάνω στο συμβόλαιο, και για αυτό κλείνει χωριστά μια πρόσκαιρη ασφάλιση ζωής, ώστε να μείνει κάτι για τα παιδιά αν συμβεί το κακό.

Τρία χρόνια αργότερα τα οικονομικά ισιώνουν. Ρωτάει αν μπορεί να επαναφέρει το συμβόλαιο στην αρχική του μορφή. Η εταιρεία δέχεται επαναφορά με νέο έλεγχο υγείας και με καταβολή των ασφαλίστρων που έχασε, με τόκο. Η Φωτεινή υπολογίζει το κόστος, το βρίσκει βαρύ, και προτιμά να ξεκινήσει νέο πρόγραμμα με μικρότερο ασφάλιστρο. Και οι δύο δρόμοι είναι λογικοί. Ο χειρότερος δρόμος θα ήταν να είχε πάρει τα 13.000 ευρώ και να τα είχε φάει το πρώτο έτος.

Πότε είναι η σωστή κίνηση

Ταιριάζει σε τρεις καταστάσεις. Πρώτη, όταν η δυσκολία είναι προσωρινή και δεν θέλετε να πετάξετε δέκα χρόνια πληρωμών για ένα κακό εξάμηνο. Δεύτερη, όταν το πρόγραμμα αποδείχθηκε ακριβό σε χρεώσεις και προτιμάτε να το παγώσετε παρά να το ταΐζετε. Τρίτη, όταν οι ανάγκες σας άλλαξαν: τα παιδιά μεγάλωσαν, το δάνειο πληρώθηκε, και το κεφάλαιο που σχεδιάσατε στα τριάντα δεν σας χρειάζεται πια στο ίδιο ύψος.

Δεν ταιριάζει όταν χρειάζεστε επειγόντως μετρητά, γιατί το ελεύθερο ασφαλίστρου δεν σας δίνει ούτε ένα ευρώ σήμερα. Ούτε όταν οι συμπληρωματικές καλύψεις του συμβολαίου είναι η μοναδική σας προστασία υγείας ή ανικανότητας, και η ηλικία ή η κατάσταση της υγείας σας δεν επιτρέπει να τις ξαναβρείτε αλλού.

Τι λέει ο νόμος

Ο ν. 2496/1997, στο άρθρο 29 παρ. 3, δίνει στον λήπτη της ατομικής ασφάλισης ζωής δικαίωμα εξαγοράς, μετά από διάστημα που γράφει το ασφαλιστήριο και που δεν ξεπερνά τα τρία χρόνια. Τη μετατροπή σε ελεύθερο ασφαλίστρου δεν τη ρυθμίζει ειδικά αυτό το άρθρο. Τις προϋποθέσεις της, τα ελάχιστα έτη και τους πίνακες τα γράφει το ασφαλιστήριο.

Ζητήστε γραπτή ενημέρωση για την πορεία του προγράμματος, για την αξία εξαγοράς και για το κεφάλαιο που προκύπτει από τη μετατροπή. Ζητήστε τα και τα δύο με ηλεκτρονικό μήνυμα, ώστε να έχετε απάντηση με ημερομηνία.

Αν η εταιρεία αρνηθεί ή καθυστερεί αδικαιολόγητα, ο δρόμος είναι πρώτα το τμήμα παραπόνων της, μετά η Διεύθυνση Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης της Τράπεζας της Ελλάδος, και παράλληλα ο Συνήγορος του Καταναλωτή για φιλική διευθέτηση.

Τι να προσέξετε

  • Ζητήστε και τους δύο αριθμούς μαζί. Τι παίρνετε αν εξαγοράσετε σήμερα και τι κεφάλαιο μένει αν μετατρέψετε. Χωρίς τη σύγκριση, αποφασίζετε στα τυφλά.
  • Ρωτήστε ονομαστικά ποιες καλύψεις χάνονται. Γράψτε τις μία μία και ζητήστε γραπτή επιβεβαίωση. Η απώλεια της κάλυψης ανικανότητας είναι το πιο ακριβό κρυφό κόστος αυτής της κίνησης.
  • Δείτε πρώτα τη μείωση ασφαλίστρου. Ρωτήστε αν το πρόγραμμά σας επιτρέπει να κατεβάσετε το κεφάλαιο και το ασφάλιστρο, κρατώντας τις καλύψεις ζωντανές. Μπορεί να είναι καλύτερο από την ολική διακοπή πληρωμών.
  • Μην το αφήσετε να συμβεί μόνο του. Αν απλώς σταματήσετε την πάγια εντολή, το συμβόλαιο πηγαίνει σε ακύρωση μετά την προθεσμία που ορίζουν οι όροι. Στείλτε αίτηση, με ημερομηνία, και κρατήστε την απόδειξη παραλαβής.

Κρατήστε τέλος ένα αντίγραφο της βεβαίωσης που θα σας στείλει η εταιρεία με το νέο κεφάλαιο και την ημερομηνία ισχύος. Σε δεκαπέντε χρόνια, όταν έρθει η λήξη, αυτό το χαρτί είναι το μόνο που θυμάται τι συμφωνήσατε. Η σωστή στιγμή για να καταλάβετε αυτούς τους μηχανισμούς είναι πριν υπογράψετε, όταν έχετε ακόμη επιλογές. Δείτε τι δίνει κάθε πρόγραμμα και με τι χρεώσεις, στη σύγκριση προγραμμάτων ζωής.

Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: ν. 2496/1997

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.