Συνταξιοδοτικό πρόγραμμα ασφαλιστικής: χρεώσεις, εγγυήσεις, φορολογία

Με μια ματιά

Η ουσία

Το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα ασφαλιστικής είναι ένας λογαριασμός αποταμίευσης με τρία πράγματα γύρω του. Μια μικρή ασφάλεια θανάτου, μια εγγύηση ή μια επένδυση, και ένα σύνολο χρεώσεων. Από τα τρία, μόνο το τελευταίο ξέρετε με ακρίβεια πριν υπογράψετε. Γι’ αυτό είναι και το μόνο που αξίζει να συγκρίνετε.

Τι είναι και τι δεν είναι

Ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα ασφαλιστικής δουλεύει έτσι. Πληρώνετε ένα ποσό κάθε μήνα ή κάθε χρόνο, για 15, 20, 25 ή 30 χρόνια. Η εταιρεία κρατάει τις χρεώσεις της και βάζει το υπόλοιπο σε έναν λογαριασμό στο όνομά σας. Ο λογαριασμός μεγαλώνει, είτε με ένα εγγυημένο επιτόκιο είτε ακολουθώντας αμοιβαία κεφάλαια. Στη λήξη, παίρνετε το κεφάλαιο εφάπαξ, ή ως μηνιαία σύνταξη για ορισμένα χρόνια ή για όλη τη ζωή σας.

Δεν είναι ασφάλεια, με την έννοια της πρόσκαιρης. Το κεφάλαιο θανάτου μπορεί να είναι όσα έχετε μαζέψει, ή τα ασφάλιστρα που δώσατε, ή αυτά πλέον ένα μικρό ποσοστό. Αν πεθάνετε τον τρίτο χρόνο, οι δικοί σας παίρνουν πίσω τα δικά σας χρήματα. Το καθαρό κόστος αυτού του κομματιού φαίνεται στον πίνακα θνησιμότητας της Eurostat: περίπου 0,50 ευρώ ανά 1.000 ευρώ κεφαλαίου στα 35, 2,36 στα 50³. Είναι μικρό. Η οικογένεια που χρειάζεται 200.000 ευρώ αν λείψετε τα αγοράζει με πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής, όπως εξηγεί το άρθρο για την πρόσκαιρη, και όχι με συνταξιοδοτικό.

Δεν είναι ούτε το ΤΕΑ, ούτε το ομαδικό της δουλειάς. Είναι το ατομικό πρόγραμμα, που το αγοράζετε εσείς από πράκτορα ή τράπεζα. Η σύγκριση ΤΕΑ, ομαδικού και ατομικού δείχνει πού διαφέρουν, ιδίως στη φορολογία.

Εγγυημένο ή unit linked

Οι εταιρείες πουλάνε δύο ειδών προγράμματα.

Το εγγυημένο υπόσχεται ένα ελάχιστο επιτόκιο για όλη τη διάρκεια. Το κεφάλαιό σας μεγαλώνει τουλάχιστον με αυτό. Πάνω από αυτό, η εταιρεία μπορεί να δώσει μέρος από τα κέρδη των επενδύσεών της, τη «συμμετοχή στα κέρδη» ή «υπεραπόδοση», χωρίς υπόσχεση. Το εγγυημένο επιτόκιο γράφεται στο συμβόλαιο, και το ρωτάτε πριν υπογράψετε. Δεν υπάρχει ρίσκο από τις αγορές. Υπάρχει ρίσκο ότι ο πληθωρισμός θα τρέξει πιο γρήγορα από την εγγύηση, και ρίσκο της εταιρείας για 25 χρόνια.

Στο εγγυημένο, οι χρεώσεις μπορεί να μη φαίνονται χωριστά, αλλά να είναι μέσα στο επιτόκιο. Έστω ότι η εταιρεία επενδύει με 3% και σας εγγυάται 0,8%: η διαφορά είναι το κόστος και το περιθώριό της. Γι’ αυτό το εγγυημένο μπορεί να δείχνει χαμηλότερες ορατές χρεώσεις. Δεν είναι απαραίτητα φθηνότερο. Είναι λιγότερο διαφανές.

Το unit linked βάζει τις εισφορές σε αμοιβαία κεφάλαια που διαλέγετε από μια λίστα της εταιρείας. Καμία εγγύηση, ούτε για το κεφάλαιο. Οι χρεώσεις είναι χωριστές, γραμμένες στο συμβόλαιο, και συγκρίνονται. Το άρθρο για το unit linked το αναλύει.

Κάποια προγράμματα συνδυάζουν τα δύο. Εγγύηση του κεφαλαίου στη λήξη με επένδυση στο ενδιάμεσο. Ή μετακίνηση από μετοχές σε ομόλογα καθώς πλησιάζει η σύνταξη. Ρωτήστε τι ακριβώς εγγυάται, πότε, και τι κοστίζει η εγγύηση.

Οι τρεις χρεώσεις

Κάθε πρόγραμμα κρατάει χρήματα με τρεις τρόπους. Τα ονόματα διαφέρουν. Για κάθε πρόγραμμα με επενδυτικό σκέλος, το Έγγραφο Βασικών Πληροφοριών (KID) δείχνει τα κόστη σε ευρώ και σε ποσοστό¹.

Έξοδα εισόδου. Ένα ποσοστό από κάθε εισφορά, πριν επενδυθεί. Τα πρώτα χρόνια το ποσοστό μπορεί να είναι πολύ υψηλότερο, γιατί ένα πρόγραμμα μπορεί να κρατά την προμήθεια του πράκτορα από τις εισφορές του πρώτου και του δεύτερου χρόνου. Τότε η αξία εξαγοράς στα πρώτα χρόνια είναι κάτω από τις εισφορές. Ο πίνακας αξιών εξαγοράς δείχνει πόσο.

Έξοδα διαχείρισης. Ένα ποσοστό στο συνολικό κεφάλαιο, κάθε χρόνο. Στο unit linked, προσθέστε και τα έξοδα του ίδιου του αμοιβαίου κεφαλαίου, που είναι χωριστά. Τα πρώτα χρόνια το ποσοστό αυτό είναι μικρό ποσό, γιατί το κεφάλαιο είναι μικρό. Έστω 1,5% σε κεφάλαιο 50.000 ευρώ στα 20 χρόνια: 750 ευρώ τον χρόνο.

Σταθερά έξοδα. Ένα ποσό τον χρόνο, ανεξάρτητα από την εισφορά. Για μικρή εισφορά, είναι σημαντικό ποσοστό. Έστω 36 ευρώ σε εισφορά 50 ευρώ τον μήνα: 6% των εισφορών.

Υπάρχει και μια τέταρτη, η χρέωση εξαγοράς. Ένα ποσοστό που κρατάει η εταιρεία αν βγείτε νωρίς, τα πρώτα χρόνια, και μπορεί να μειώνεται κάθε χρόνο. Το άρθρο για την εξαγορά το εξηγεί με αριθμούς.

Το KID τα αθροίζει όλα: δείχνει το συνολικό κόστος σε ευρώ και σε ποσοστό, και πώς μειώνει την απόδοση με τα χρόνια¹. Αυτούς τους αριθμούς συγκρίνετε ανάμεσα σε δύο προσφορές.

Γιατί δεν βλέπετε προβολή απόδοσης

Κάθε φυλλάδιο συνταξιοδοτικού έχει έναν πίνακα. «Με 150 ευρώ τον μήνα και απόδοση 4%, στα 65 θα έχετε 77.000 ευρώ.» Ο πίνακας είναι νόμιμος, με τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος, και δείχνει σενάρια.

Το site δεν κάνει τέτοιους πίνακες, και δεν θα κάνει. Ο λόγος είναι απλός. Κανείς δεν ξέρει τι θα κάνουν οι αγορές για 25 χρόνια. Ο αριθμός που δείχνει το φυλλάδιο είναι μια υπόθεση, όχι μια υπόσχεση. Ο αναγνώστης όμως θυμάται τον αριθμό και ξεχνάει την υπόθεση. Και τη στιγμή που ένα site δημοσιεύει τέτοιον αριθμό, δίνει επενδυτική συμβουλή, που δεν μπορεί και δεν πρέπει να δώσει.

Αυτό που ξέρετε με βεβαιότητα πριν υπογράψετε είναι τι κρατάει η εταιρεία. Είναι στο συμβόλαιο, με αριθμούς. Έστω δύο προγράμματα με χρεώσεις 2% και 5% των εισφορών, μαζί με 1% και 2% στο κεφάλαιο: σε 25 χρόνια η διαφορά είναι μεγαλύτερη από μια ολόκληρη χρονιά εισφορών. Αυτή η διαφορά είναι δική σας ή της εταιρείας, ανάλογα με το τι υπογράψατε.

Οι έξτρα καλύψεις

Πάνω στο πρόγραμμα, οι εταιρείες προσθέτουν καλύψεις. Τρεις αξίζει να ξέρετε.

Έξτρα ασφάλεια ζωής. Ένα κεφάλαιο θανάτου πάνω από όσα έχετε μαζέψει. Κοστίζει χωριστά, ακριβαίνει με την ηλικία, και είναι ασφάλεια ζωής μέσα στο πρόγραμμα. Συγκρίνετέ τη με μια πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής για το ίδιο κεφάλαιο. Η πρόσκαιρη μπορεί να είναι φθηνότερη και πιο ευέλικτη.

Απαλλαγή εισφορών σε ανικανότητα. Αν μείνετε ανίκανοι για εργασία, η εταιρεία συνεχίζει να πληρώνει τις εισφορές στη θέση σας. Είναι η μόνη έξτρα κάλυψη που προστατεύει το ίδιο το πρόγραμμα. Ρωτήστε πόσο κοστίζει σε ευρώ.

Ετήσια αναπροσαρμογή. Η εισφορά ανεβαίνει αυτόματα κάθε χρόνο, για παράδειγμα 3%. Βοηθάει απέναντι στον πληθωρισμό. Προσοχή όμως: σε κάποια συμβόλαια, η αύξηση χρεώνεται ξανά με έξοδα εισόδου πρώτου έτους, σαν να είναι νέο συμβόλαιο. Ρωτήστε.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα δημόσια στοιχεία

Δημόσιος πίνακας με τις χρεώσεις των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων δεν υπάρχει. Οι όροι και τα ασφάλιστρα δεν χρειάζονται έγκριση από καμία αρχή πριν πουληθούν⁴. Τις χρεώσεις του δικού σας προγράμματος τις γράφει το KID, στην ενότητα «Ποιο είναι το κόστος», σε ευρώ και σε ποσοστό¹.

Η ΕΑΕΕ δημοσιεύει όμως το μέγεθος της αγοράς. Το 2025, τα ατομικά προγράμματα ζωής συνδεδεμένα με επενδύσεις έφεραν 1.287.457.633 ευρώ ασφάλιστρα, το 50,2% των ατομικών ασφαλίσεων ζωής και υγείας. Το 56,9% ήταν περιοδικές καταβολές, όπως η μηνιαία εισφορά, και το 43,1% εφάπαξ².

Τα «ελεύθερα ασφαλίστρων» είναι συμβόλαια όπου ο πελάτης σταμάτησε τις εισφορές και το κεφάλαιο έμεινε επενδυμένο². Είναι ο δρόμος που περιγράφουμε για όποιον δεν μπορεί να συνεχίσει, αντί για την εξαγορά.

Για το κομμάτι της ασφάλειας θανάτου, το καθαρό κόστος του κινδύνου φαίνεται στον πίνακα θνησιμότητας της Eurostat για την Ελλάδα του 2024: περίπου 0,50 ευρώ ανά 1.000 ευρώ κεφαλαίου στα 35 και 2,36 ευρώ στα 50, πριν από τα έξοδα της εταιρείας³.

Ένα παράδειγμα

Με τι το συγκρίνετε

Το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα δεν κρίνεται μόνο του. Κρίνεται απέναντι στα άλλα πράγματα που θα μπορούσατε να κάνετε με τα ίδια 150 ευρώ τον μήνα.

Ο λογαριασμός ταμιευτηρίου. Ρευστός, χωρίς έξοδα, με απόδοση κοντά στο μηδέν και φόρο στους τόκους. Είναι το σωστό μέρος για το απόθεμα ανάγκης των έξι μισθών, όχι για χρήματα εικοσιπενταετίας.

Οι προθεσμιακές καταθέσεις και τα έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου. Χαμηλός κίνδυνος, ορατή απόδοση, και τα ξαναπιάνετε κάθε φορά που λήγουν. Απαιτούν όμως να κάθεστε και να τα ανανεώνετε, και αυτό ξεχνιέται εύκολα.

Τα αμοιβαία κεφάλαια μέσω τράπεζας ή ΑΕΠΕΥ. Είναι ό,τι υπάρχει και μέσα σε ένα unit linked, χωρίς το ασφαλιστικό περιτύλιγμα. Πληρώνετε τα έξοδα του αμοιβαίου, ίσως και προμήθεια εισόδου, και μπορείτε να ρευστοποιήσετε όποτε θέλετε. Δεν έχετε ούτε εγγύηση, ούτε απαλλαγή εισφορών σε ανικανότητα, ούτε την πειθαρχία της πάγιας εντολής.

Η εξαγορά πλασματικών ετών ή η προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης στον ΕΦΚΑ. Για κάποιους ανθρώπους, ειδικά όσους είναι κοντά στα όρια συνταξιοδότησης, αυτό αποδίδει περισσότερο από κάθε ιδιωτικό πρόγραμμα. Ρωτήστε λογιστή ή ασφαλιστικό σύμβουλο εργατικών θεμάτων πριν βάλετε μακροχρόνια χρήματα αλλού.

Η αποπληρωμή δανείου. Αν χρωστάτε καταναλωτικό με επιτόκιο διψήφιο, κανένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα στον κόσμο δεν σας συμφέρει περισσότερο από το να το ξεχρεώσετε.

Τι δίνει το ασφαλιστικό πρόγραμμα που δεν δίνουν τα άλλα. Τρία πράγματα, και αξίζει να τα δείτε καθαρά. Την πειθαρχία, γιατί μια πάγια εντολή που είναι δύσκολο να σταματήσετε αποταμιεύει περισσότερο από μια καλή πρόθεση. Την απαλλαγή εισφορών σε ανικανότητα, όπου η εταιρεία συνεχίζει να βάζει τα χρήματα αν εσείς δεν μπορείτε να δουλέψετε. Και, στα εγγυημένα, μια ελάχιστη απόδοση γραμμένη στο συμβόλαιο. Αν κανένα από τα τρία δεν σας χρειάζεται, το πρόγραμμα είναι απλώς ένα ακριβότερο αμοιβαίο κεφάλαιο.

Ένα δεύτερο παράδειγμα, στα πενήντα δύο

Ο Σωτήρης είναι 52 ετών, ιδιοκτήτης ταβέρνας στο Ναύπλιο. Έχει πάρει 30.000 ευρώ από πώληση ενός χωραφιού και σκέφτεται να τα βάλει σε συνταξιοδοτικό πρόγραμμα εφάπαξ, με ορίζοντα δώδεκα ετών.

Τι ρωτάει πρώτα. Πόσα από τα 30.000 επενδύονται την πρώτη ημέρα. Έστω έξοδα εισόδου τρία τοις εκατό: από τα 30.000 επενδύονται 29.100 και χάνονται 900.

Τι ρωτάει δεύτερο. Πόσο κρατάει η διαχείριση κάθε χρόνο. Έστω μιάμιση τοις εκατό: σε κεφάλαιο 30.000 είναι 450 ευρώ τον πρώτο χρόνο, και ανεβαίνει όσο μεγαλώνει το κεφάλαιο. Σε δώδεκα χρόνια, με το κεφάλαιο σταθερό, το άθροισμα είναι 5.400 ευρώ, και περισσότερα αν το κεφάλαιο μεγαλώσει. Αυτό το νούμερο δεν φαίνεται πουθενά ως γραμμή, γιατί αφαιρείται σιωπηλά από την αξία.

Τι ρωτάει τρίτο. Πότε μηδενίζει η χρέωση εξαγοράς. Στον πίνακα αξιών εξαγοράς βλέπει ότι στα τρία πρώτα χρόνια θα έπαιρνε λιγότερα από όσα έβαλε. Στα πενήντα δύο, με ταβέρνα που εξαρτάται από τη σεζόν, η ρευστότητα δεν είναι λεπτομέρεια.

Τι αποφασίζει. Βάζει 15.000 στο πρόγραμμα, επειδή θέλει την πειθαρχία και την εγγύηση για το μισό ποσό. Τα άλλα 15.000 τα κρατάει σε προθεσμιακή και σε έντοκα, ώστε να έχει πρόσβαση αν χαλάσει ο φούρνος ή αν έρθει κακή χρονιά. Ζητάει επίσης γραπτά πώς φορολογείται η παροχή στη λήξη, ανάλογα με το αν την πάρει εφάπαξ ή σε μηνιαίες δόσεις, γιατί η μεταχείριση δεν είναι ίδια και αλλάζει το καθαρό ποσό που θα δει.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα είναι ασφάλεια;

Κυρίως όχι. Είναι λογαριασμός αποταμίευσης που τον διαχειρίζεται ασφαλιστική εταιρεία, με ένα μικρό κεφάλαιο θανάτου γύρω του. Το κεφάλαιο αυτό μπορεί να είναι ίσο με όσα έχετε μαζέψει, ή λίγο παραπάνω. Η ασφάλεια ζωής που χρειάζεται μια οικογένεια αγοράζεται χωριστά, ως πρόσκαιρη, και κοστίζει πολύ λιγότερο.

Τι σημαίνει εγγυημένο επιτόκιο;

Η εταιρεία υπόσχεται ότι το κεφάλαιό σας θα μεγαλώνει τουλάχιστον με ένα ποσοστό τον χρόνο, για όλη τη διάρκεια. Το ποσοστό γράφεται στο συμβόλαιο. Η εγγύηση έχει κόστος, που μπαίνει μέσα στο επιτόκιο και δεν φαίνεται. Πάνω από το εγγυημένο, μπορεί να δοθεί μέρος των κερδών της εταιρείας, χωρίς υπόσχεση.

Πόσο κρατάει η εταιρεία;

Εξαρτάται από τρεις χρεώσεις. Έξοδα εισόδου σε κάθε εισφορά, που μπορεί να είναι πολύ υψηλότερα τα πρώτα χρόνια. Ετήσια έξοδα διαχείρισης στο κεφάλαιο. Και ένα σταθερό ποσό τον χρόνο. Δημόσιος πίνακας χρεώσεων δεν υπάρχει. Ζητήστε το KID και τον πίνακα χρεώσεων του συμβολαίου.

Το site δείχνει τι θα πάρω στη σύνταξη;

Όχι, και δεν θα το κάνει. Κανείς δεν ξέρει τι θα κάνουν οι αγορές για 25 χρόνια. Ένα προβαλλόμενο ποσό είναι ένας αριθμός που θυμάστε και μια υπόσχεση που κανείς δεν κρατάει. Αυτό που είναι γνωστό από πριν είναι οι χρεώσεις, γραμμένες στο KID. Χαμηλότερες χρεώσεις σημαίνουν περισσότερα από τα δικά σας χρήματα επενδυμένα.

Τι γίνεται αν σταματήσω να πληρώνω στα πέντε χρόνια;

Έχετε δύο επιλογές. Εξαγορά, δηλαδή παίρνετε την αξία εξαγοράς, που τα πρώτα χρόνια είναι κάτω από όσα δώσατε. Ή ελεύθερο ασφαλιστήριο, δηλαδή σταματάτε τις εισφορές και το κεφάλαιο μένει επενδυμένο μέχρι τη λήξη. Το δεύτερο μπορεί να χάνει λιγότερα. Ο πίνακας αξιών εξαγοράς είναι μέρος του συμβολαίου.

Τα ασφάλιστρα εκπίπτουν από τη φορολογία;

Για τον ιδιώτη, όχι. Η έκπτωση των ασφαλίστρων ζωής από το εισόδημα καταργήθηκε με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος του 2013. Οι εισφορές σε ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης εκπίπτουν, και αυτό είναι η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο ΤΕΑ και στο ατομικό πρόγραμμα. Ρωτήστε λογιστή για τη δική σας περίπτωση.

Καλύτερα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα ή αμοιβαίο κεφάλαιο;

Το περιεχόμενο ενός unit linked είναι ούτως ή άλλως αμοιβαία κεφάλαια. Το ασφαλιστικό περιτύλιγμα σάς δίνει τρία πράγματα: πειθαρχία, απαλλαγή εισφορών σε ανικανότητα, και ελάχιστη εγγυημένη απόδοση στα εγγυημένα προγράμματα. Αν δεν σας χρειάζεται κανένα από τα τρία, το αμοιβαίο απευθείας κοστίζει λιγότερο.

Μπορώ να βάλω ένα ποσό εφάπαξ αντί για μηνιαία εισφορά;

Ναι, και ρωτήστε τα έξοδα εισόδου, που μπορεί να είναι χαμηλότερα από ό,τι στη μηνιαία εισφορά. Προσέξτε δύο πράγματα: την ετήσια χρέωση διαχείρισης, που σε μεγάλο κεφάλαιο μαζεύει πολλά, και τον πίνακα αξιών εξαγοράς, που δείχνει πότε παίρνετε πίσω τουλάχιστον όσα βάλατε.

Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: ν. 2496/1997 άρ. 27 έως 33 · ν. 4583/2018 · ν. 4364/2016

Πηγές

1. ↑Κανονισμός (ΕΕ) 1286/2014 για τα έγγραφα βασικών πληροφοριών (PRIIPs), άρθρο 8, 2014
2. ↑ΕΑΕΕ, Ασφαλίσεις Ζωής, σύνολο έτους 2025, πίνακες 1, 4 και 18, 29 Απριλίου 2026
3. ↑Eurostat, Life table by age and sex (demo_mlifetable), Ελλάδα, πιθανότητα θανάτου, 2024, 25 Σεπτεμβρίου 2026
4. ↑ν. 4364/2016, άρθρο 18: όροι ασφαλιστηρίων συμβολαίων, 2016

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.