Με μια ματιά
- Τα ασφάλιστρα ζωής και τα ασφάλιστρα συνταξιοδοτικού προγράμματος δεν αφαιρούνται από το φορολογητέο εισόδημα του ιδιώτη. Η παλιά έκπτωση καταργήθηκε με τον ν. 4172/2013.
- Οι εισφορές σε ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης αφαιρούνται, μέσα σε όρια. Είναι η μεγάλη εξαίρεση και ο λόγος που το ΤΕΑ ξεχωρίζει.
- Οι παροχές των ομαδικών συνταξιοδοτικών φορολογούνται αυτοτελώς. Ο συντελεστής του εφάπαξ κινείται γύρω στο 10% μέχρι ένα όριο ποσού, της περιοδικής παροχής γύρω στο 15%, και πάνω από τα όρια ανεβαίνει.
- Η πρόωρη λήψη, πριν τη συνταξιοδότηση, φέρνει σημαντική προσαύξηση του συντελεστή.
- Πάνω στο ασφάλιστρο υπάρχει χωριστός φόρος ασφαλίστρων. Στον πίνακα μιας εταιρείας που έχουμε, τα ποσά είναι καθαρά και προστίθεται 15%.
Η ουσία
Η φορολογία της ασφάλισης ζωής έχει τρεις στιγμές: όταν πληρώνετε, όσο τρέχει το συμβόλαιο, και όταν παίρνετε χρήματα. Το σύντομο είναι ότι τα ασφάλιστρα του ιδιώτη δεν εκπίπτουν από τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος του 2013 και μετά, ότι οι παροχές των συνταξιοδοτικών φορολογούνται αυτοτελώς με χαμηλούς συντελεστές, και ότι η πρόωρη λήψη τιμωρείται. Αυτή η σελίδα σας δίνει τη δομή και τα εύρη. Δεν σας δίνει τον δικό σας αριθμό, και θα σας το λέμε παραπάνω από μία φορά: για το ποσό που θα πληρώσετε εσείς, ρωτήστε λογιστή.
Οι τρεις στιγμές
Κρατήστε αυτή τη διάκριση και όλα μπαίνουν στη θέση τους.
Η είσοδος είναι η στιγμή που δίνετε χρήματα. Εδώ το ερώτημα είναι αν το ποσό αφαιρείται από το εισόδημά σας, δηλαδή αν πληρώνετε με προ φόρου ή με μετά φόρου χρήματα. Είναι η στιγμή με τη μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στα προϊόντα.
Η διάρκεια είναι τα χρόνια που το κεφάλαιο μεγαλώνει. Στην Ελλάδα, όσο τα χρήματα μένουν μέσα στο συμβόλαιο, δεν φορολογείτε κάθε χρόνο την υπεραξία τους. Αυτό είναι πραγματικό πλεονέκτημα σε σχέση με έναν λογαριασμό όπου φορολογείται ο τόκος κάθε χρόνο, και δεν το συζητάει σχεδόν κανείς.
Η έξοδος είναι η στιγμή που παίρνετε χρήματα, με όποια μορφή. Εδώ κρίνεται ο τελικός λογαριασμός, και εδώ υπάρχουν οι περισσότεροι κανόνες: άλλος συντελεστής στο εφάπαξ, άλλος στην περιοδική παροχή, προσαύξηση στην πρόωρη λήψη.
Τα ασφάλιστρα που πληρώνετε
Μέχρι το 2013 ίσχυε μια μείωση φόρου για τα ασφάλιστρα ζωής, μέσα σε όριο ποσού. Ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, ο ν. 4172/2013, την κατάργησε. Από τότε, ο ιδιώτης που αγοράζει πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής, ασφάλεια δανείου ή ατομικό συνταξιοδοτικό, πληρώνει με χρήματα που έχουν ήδη φορολογηθεί. Δεν υπάρχει κωδικός στη δήλωση για να τα γράψετε.
Οι εισφορές σε ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης έχουν άλλη μεταχείριση: αφαιρούνται από το φορολογητέο εισόδημα, μέσα σε όρια που ορίζει η νομοθεσία. Αυτή η διαφορά είναι η ουσία της σύγκρισης ανάμεσα στα ΤΕΑ, τα ομαδικά και τα ατομικά προγράμματα. Για έναν φορολογούμενο με οριακό συντελεστή γύρω στο 30%, κάθε 1.000 ευρώ εισφοράς κοστίζουν καθαρά περίπου 700.
Για την επιχείρηση, τα ασφάλιστρα ομαδικών συμβολαίων που πληρώνει για το προσωπικό της αντιμετωπίζονται ως δαπάνη, με προϋποθέσεις. Δεν είναι η δική σας φορολογία, αλλά εξηγεί γιατί ο εργοδότης προτιμά να σας δώσει ομαδικό αντί για αύξηση.
Ο φόρος πάνω στο ασφάλιστρο
Ξεχωριστό πράγμα από τον φόρο εισοδήματος. Είναι φόρος που μπαίνει πάνω στο ίδιο το ασφάλιστρο, τον εισπράττει η εταιρεία μαζί με την πληρωμή σας και τον αποδίδει. Ο συντελεστής δεν είναι ίδιος σε όλους τους κλάδους, και στη ζωή εξαρτάται από τη διάρκεια του συμβολαίου.
Γιατί σας αφορά πρακτικά: οι πίνακες τιμολόγησης που κυκλοφορούν ανάμεσα σε πράκτορες συχνά δίνουν καθαρά ασφάλιστρα. Σε έναν από τους πίνακες που έχουμε, τα ποσά είναι καθαρά και για να φτάσετε σε αυτό που πληρώνει ο πελάτης προστίθεται φόρος 15%. Αν λοιπόν συγκρίνετε δύο προσφορές και η μία σας φαίνεται κατά ένα δέκατο φθηνότερη, το πρώτο που ρωτάτε είναι αν περιλαμβάνει τον φόρο. Η ίδια λογική ισχύει σε όλους τους κλάδους και την εξηγεί ο οδηγός για τα ολικά και τα καθαρά ασφάλιστρα.
Η παροχή στη λήξη
Όταν ωριμάσει ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, έχετε συνήθως τρεις επιλογές: εφάπαξ, περιοδική παροχή για ορισμένα χρόνια, ή ισόβια σύνταξη. Η φορολογία τις αντιμετωπίζει διαφορετικά, και αυτό είναι το σημείο όπου μια απόφαση πέντε λεπτών αλλάζει χιλιάδες ευρώ.
Ο νόμος φορολογεί αυτοτελώς τις παροχές των ομαδικών συνταξιοδοτικών συμβολαίων. Αυτοτελώς σημαίνει ότι δεν προστίθενται στα άλλα εισοδήματά σας και δεν ανεβάζουν τον συντελεστή σας. Παρακρατείται ένα ποσοστό και η υποχρέωση τελειώνει εκεί.
Η τάξη μεγέθους που ισχύει τα τελευταία χρόνια είναι αυτή. Για το εφάπαξ, συντελεστής γύρω στο 10% μέχρι ένα όριο ποσού, και υψηλότερος για ό,τι περισσεύει πάνω από το όριο. Για την περιοδική παροχή, συντελεστής γύρω στο 15% μέχρι ένα ετήσιο όριο, και υψηλότερος πάνω από αυτό. Τα όρια είναι σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ για το εφάπαξ και σε λίγες χιλιάδες τον χρόνο για την περιοδική παροχή.
Γράφουμε «γύρω στο» και «τάξη μεγέθους» επίτηδες. Οι συντελεστές και κυρίως τα όρια έχουν αλλάξει και μπορεί να αλλάξουν ξανά. Μην σχεδιάσετε την έξοδό σας με βάση αυτή τη σελίδα. Πάρτε από τον λογιστή σας τον ισχύοντα πίνακα, τον χρόνο που σας αφορά.
Για τα ατομικά προγράμματα, ο κανόνας δεν είναι πάντα ο ίδιος με τα ομαδικά, και εξαρτάται από τη μορφή του συμβολαίου. Ρωτήστε την εταιρεία γραπτά, πριν υπογράψετε, πώς φορολογείται η παροχή του συγκεκριμένου προγράμματος. Η απάντηση μπαίνει στον φάκελό σας.
Η πρόωρη εξαγορά
Ο νόμος θέλει τα συνταξιοδοτικά χρήματα να μένουν μέχρι τη σύνταξη, και τιμωρεί την πρόωρη λήψη με προσαυξημένο συντελεστή. Η προσαύξηση είναι σημαντική, σε τάξη μεγέθους που φτάνει το ενάμισι του κανονικού συντελεστή.
Βάλτε το δίπλα στην άλλη ζημιά. Η αξία εξαγοράς τα πρώτα χρόνια είναι κάτω από τα χρήματα που δώσατε, επειδή τα έξοδα εισόδου είναι εμπροσθοβαρή. Πάνω σε αυτή τη μειωμένη αξία μπορεί να πέσει και χρέωση εξαγοράς. Και πάνω στο τελικό ποσό πέφτει ο προσαυξημένος φόρος. Τρεις απώλειες στη σειρά, για μια απόφαση που συχνά παίρνεται σε δύσκολο μήνα. Οι εναλλακτικές, και ιδίως το ελεύθερο ασφαλιστήριο, είναι στον οδηγό για την εξαγορά ασφαλιστηρίου ζωής.
Το κεφάλαιο θανάτου
Όταν πληρώνεται κεφάλαιο θανάτου σε δικαιούχο, αυτό δεν είναι εισόδημα του δικαιούχου και δεν μπαίνει στη δήλωση εισοδήματος ως τέτοιο. Είναι εκπλήρωση ασφαλιστικής σύμβασης.
Το ερώτημα που μένει είναι ο φόρος κληρονομιών, που έχει δικό του κώδικα, δικές του κατηγορίες συγγένειας και δικά του αφορολόγητα όρια. Η μεταχείριση ενός ασφαλίσματος δεν είναι αυτονόητη και έχει λεπτομέρειες που εξαρτώνται από το ποιος είναι ο δικαιούχος και από το πώς είναι ορισμένος.
Δύο πράγματα είναι σίγουρα και χρήσιμα. Πρώτον, ο ορισμένος δικαιούχος παίρνει το ποσό απευθείας από την εταιρεία, χωρίς να περιμένει την κληρονομική διαδικασία, και αυτό είναι μεγάλο πρακτικό πλεονέκτημα για μια οικογένεια που χρειάζεται χρήματα μέσα σε εβδομάδες. Δεύτερον, αν δεν έχετε ορίσει δικαιούχο, το κεφάλαιο ακολουθεί τους γενικούς κανόνες και η καθυστέρηση μεγαλώνει. Ορίστε δικαιούχο, με όνομα.
Ο ελεύθερος επαγγελματίας και η επιχείρηση
Η εικόνα αλλάζει όταν δεν είστε μισθωτός.
Ο ελεύθερος επαγγελματίας που αγοράζει ατομικό συνταξιοδοτικό ή ασφάλεια ζωής στο όνομά του βρίσκεται στην ίδια θέση με τον ιδιώτη: δεν εκπίπτει τίποτα. Το ασφάλιστρο δεν είναι δαπάνη της δραστηριότητάς του, γιατί δεν συνδέεται με την παραγωγή του εισοδήματος. Άλλα ασφάλιστρα, όπως η επαγγελματική αστική ευθύνη ή η ασφάλιση του επαγγελματικού χώρου, έχουν διαφορετική μεταχείριση, γιατί εκεί η σύνδεση με τη δραστηριότητα είναι προφανής.
Η ασφάλιση απώλειας εισοδήματος είναι ενδιάμεση περίπτωση και συγχέεται συνεχώς. Δείτε πρώτα τι λέει το συμβόλαιο: αν η παροχή είναι φορολογητέα ως εισόδημα, το ερώτημα της έκπτωσης του ασφαλίστρου τίθεται αλλιώς από ό,τι αν δεν είναι. Ζητήστε γραπτή απάντηση από την εταιρεία και δείξτε τη στον λογιστή, πριν αγοράσετε. Τα υπόλοιπα για το προϊόν είναι στον οδηγό για την ασφάλεια απώλειας εισοδήματος.
Η επιχείρηση που πληρώνει ομαδικό για το προσωπικό της έχει τον πιο ευνοϊκό δρόμο, και γι’ αυτό τα ομαδικά προτιμώνται ως παροχή. Οι προϋποθέσεις όμως είναι συγκεκριμένες και αφορούν το ποιους καλύπτει το πρόγραμμα και πώς είναι διαρθρωμένο. Ένα πρόγραμμα στημένο για δύο μετόχους δεν αντιμετωπίζεται όπως ένα πρόγραμμα για σαράντα εργαζομένους.
Τι κρατάτε στον φάκελο
Η φορολογία της ασφάλισης κρίνεται σε χαρτιά που κανείς δεν φυλάει. Κρατήστε τέσσερα.
Το ασφαλιστήριο με τους όρους, ολόκληρο, όχι μόνο τη σελίδα με τα ποσά. Μέσα γράφει τη μορφή του συμβολαίου, που καθορίζει τη φορολογική του μεταχείριση.
Τις αποδείξεις πληρωμής κάθε χρονιάς. Δείχνουν το καθαρό ασφάλιστρο, τον φόρο ασφαλίστρων και το τελικό πληρωτέο. Αν κάποτε χρειαστεί να αποδείξετε τι πληρώσατε, εκεί είναι.
Τη βεβαίωση της εταιρείας όταν λαμβάνετε παροχή. Πρέπει να γράφει το ποσό, τη μορφή της παροχής, τον συντελεστή που εφαρμόστηκε και το ποσό που παρακρατήθηκε. Χωρίς αυτή, ο λογιστής σας δουλεύει στα τυφλά.
Τη βεβαίωση του ταμείου, αν είστε σε ΤΕΑ, με τις εισφορές της χρονιάς. Είναι το έγγραφο που στηρίζει την έκπτωση.
Και μία συμβουλή για τη συζήτηση με τον λογιστή: μην τον ρωτήσετε «πόσο φόρο θα πληρώσω». Ρωτήστε τον «με αυτό το συμβόλαιο, ποια διάταξη εφαρμόζεται και ποιος είναι ο συντελεστής φέτος». Η δεύτερη ερώτηση παίρνει απάντηση που μπορείτε να ελέγξετε.
Τι λέει ο νόμος
Το φορολογικό πλαίσιο είναι ο ν. 4172/2013, ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, όπως έχει τροποποιηθεί πολλές φορές. Από αυτόν προκύπτουν τρία πράγματα με βεβαιότητα: ότι δεν υπάρχει πλέον έκπτωση ασφαλίστρων ζωής για τον ιδιώτη, ότι οι παροχές των ομαδικών συνταξιοδοτικών φορολογούνται αυτοτελώς και όχι στην κλίμακα, και ότι η πρόωρη λήψη επιβαρύνεται περισσότερο από την εμπρόθεσμη.
Το ασφαλιστικό πλαίσιο είναι ο ν. 2496/1997 για την ασφαλιστική σύμβαση, που ορίζει τα δικαιώματά σας απέναντι στην εταιρεία: ορισμός δικαιούχου, δικαίωμα εξαγοράς και μετατροπής σε ελεύθερο ασφαλιστήριο, υποχρέωση ενημέρωσης. Η φορολογία δεν αλλάζει αυτά τα δικαιώματα, αλλά αλλάζει το πότε συμφέρει να τα ασκήσετε.
Δύο προειδοποιήσεις, γραμμένες με πλήρη επίγνωση ότι κανείς δεν θέλει να τις διαβάσει. Πρώτη: οι αριθμοί των συντελεστών και τα όρια αλλάζουν με φορολογικούς νόμους σχεδόν κάθε χρόνο. Δεύτερη: η δική σας περίπτωση εξαρτάται από τη μορφή του συμβολαίου, από το ποιος πλήρωσε τα ασφάλιστρα και από την ηλικία σας τη στιγμή της λήψης. Καμία σελίδα στο διαδίκτυο, ούτε αυτή, δεν αντικαθιστά μια ώρα με λογιστή που έχει μπροστά του το συμβόλαιό σας.
Τι δείχνουν τα νούμερα
| Στιγμή | Τι ισχύει | Τάξη μεγέθους | Πού το επιβεβαιώνετε |
|---|---|---|---|
| Ασφάλιστρα ζωής ιδιώτη | δεν εκπίπτουν | μηδέν έκπτωση | δήλωση, δεν υπάρχει κωδικός |
| Εισφορές σε ΤΕΑ | εκπίπτουν, με όρια | γλιτώνετε τον οριακό σας συντελεστή | βεβαίωση ταμείου, λογιστής |
| Φόρος ασφαλίστρων | πάνω στο ασφάλιστρο | 15% στον πίνακα που έχουμε | ασφαλιστήριο και απόδειξη |
| Υπεραξία όσο τρέχει | δεν φορολογείται ετησίως | μηδέν ετήσια επιβάρυνση | συμβόλαιο |
| Εφάπαξ ομαδικού | αυτοτελής φορολόγηση | γύρω στο 10% μέχρι όριο | βεβαίωση εταιρείας, λογιστής |
| Περιοδική παροχή | αυτοτελής φορολόγηση | γύρω στο 15% μέχρι όριο | βεβαίωση εταιρείας, λογιστής |
| Πρόωρη λήψη | προσαυξημένος συντελεστής | έως και ενάμισι φορά | βεβαίωση εταιρείας, λογιστής |
| Κεφάλαιο θανάτου | δεν είναι εισόδημα | ισχύει χωριστός κώδικας κληρονομιών | λογιστής, συμβολαιογράφος |
Η στήλη «τάξη μεγέθους» δεν είναι πίνακας φορολογίας. Είναι το εύρος μέσα στο οποίο κινούνται τα πράγματα τα τελευταία χρόνια, για να ξέρετε τι ρωτάτε. Ο μόνος έγκυρος αριθμός για εσάς είναι αυτός που θα σας δώσει γραπτά η εταιρεία σας και θα επιβεβαιώσει ο λογιστής σας.
Ένα παράδειγμα
Ο Νίκος είναι 62 ετών, υπάλληλος σε εμπορική εταιρεία στην Αθήνα, και βγαίνει στη σύνταξη του ΕΦΚΑ σε δεκατέσσερις μήνες. Στο ομαδικό συνταξιοδοτικό της εταιρείας έχουν μαζευτεί 46.000 ευρώ στον λογαριασμό του. Η ασφαλιστική του δίνει δύο επιλογές: εφάπαξ, ή μηνιαία παροχή για δέκα χρόνια.
Πριν διαλέξει, ζητάει τρία πράγματα. Από την εταιρεία, γραπτή βεβαίωση με το ποσό και με τον τρόπο φορολόγησης κάθε επιλογής. Από το τμήμα προσωπικού, επιβεβαίωση ότι η λήψη θα γίνει μετά τη συνταξιοδότησή του και άρα χωρίς προσαύξηση πρόωρης λήψης. Από τον λογιστή του, τον ισχύοντα πίνακα συντελεστών.
Η αριθμητική που κάνει είναι απλή. Στο εφάπαξ, με συντελεστή της τάξης του 10% στο μεγαλύτερο μέρος του ποσού, η επιβάρυνση είναι κοντά στα 4.600 ευρώ και παίρνει γύρω στα 41.000 καθαρά. Στη δεκαετή παροχή, με συντελεστή της τάξης του 15% σε ετήσια ποσά κάτω από το όριο, η επιβάρυνση είναι υψηλότερη σε ποσοστό, αλλά τα χρήματα μένουν επενδυμένα και του δίνουν ένα σταθερό ποσό κάθε μήνα.
Η απόφασή του δεν κρίνεται μόνο φορολογικά. Έχει δάνειο που κλείνει με 18.000 ευρώ και θέλει να το ξεμπερδέψει. Διαλέγει το εφάπαξ, εξοφλεί το δάνειο, και τα υπόλοιπα τα βάζει σε λογαριασμό προθεσμίας μέχρι να αποφασίσει. Το κρίσιμο είναι ότι περιμένει τους δεκατέσσερις μήνες και δεν ζητάει τα χρήματα νωρίτερα. Η αναμονή του γλιτώνει την προσαύξηση της πρόωρης λήψης, που θα ήταν χιλιάδες ευρώ.
Ένα δεύτερο παράδειγμα, μικρότερης κλίμακας
Η Ραφαηλία είναι 38 ετών, δημοσιογράφος με μπλοκάκι στη Θεσσαλονίκη, με δύο μικρά παιδιά και στεγαστικό δάνειο. Θέλει να αφήσει 200.000 ευρώ αν της συμβεί κάτι. Ο πράκτορας της προτείνει δύο δρόμους.
Ο πρώτος είναι μια πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής εικοσαετίας. Στα 38 της, το κόστος κινείται γύρω στο 0,11% του ασφαλισμένου κεφαλαίου τον χρόνο, δηλαδή περίπου 220 ευρώ, και σε αυτό προστίθεται ο φόρος ασφαλίστρων του πίνακα. Το ασφάλιστρο δεν εκπίπτει από πουθενά. Είναι καθαρό έξοδο, όπως το ρεύμα.
Ο δεύτερος είναι ένα επενδυτικό πρόγραμμα με κεφάλαιο θανάτου μέσα. Της παρουσιάζεται ως «ασφάλεια που σας γυρίζει τα χρήματα πίσω». Φορολογικά δεν της δίνει καμία έκπτωση ούτε αυτό. Της δίνει όμως χρεώσεις γύρω στο 4,6% κάθε εισφοράς και κεφάλαιο θανάτου πολύ μικρότερο από όσο χρειάζεται.
Η Ραφαηλία διαλέγει την πρόσκαιρη για την προστασία και κρατάει την αποταμίευση χωριστά. Η φορολογία δεν έπαιξε ρόλο στην απόφαση, γιατί και οι δύο επιλογές είναι φορολογικά ουδέτερες στην είσοδο. Έπαιξε ρόλο το κόστος ανά ευρώ κάλυψης. Αυτό είναι το συνηθισμένο συμπέρασμα όταν βγάζετε τη φορολογία από τη μέση.
Τα λάθη που κοστίζουν
Αγοράζετε συνταξιοδοτικό για τη φοροαπαλλαγή που δεν υπάρχει. Ακούγεται ακόμη στην αγορά ότι «τα ασφάλιστρα εκπίπτουν». Για τον ιδιώτη δεν εκπίπτουν από το 2013. Το σωστό: ζητήστε να σας δείξουν τον κωδικό της δήλωσης. Δεν θα σας τον δείξουν.
Ζητάτε τα χρήματα λίγους μήνες πριν τη συνταξιοδότηση. Η προσαύξηση της πρόωρης λήψης είναι δυσανάλογη με το κέρδος της βιασύνης. Αντί γι’ αυτό: ρωτήστε γραπτά από ποια ημερομηνία και μετά η λήψη θεωρείται εμπρόθεσμη, και περιμένετε.
Διαλέγετε εφάπαξ ή σύνταξη στο γκισέ. Η μορφή της παροχής έχει φορολογικό αποτέλεσμα και δεν αλλάζει μετά. Πώς το φτιάχνετε: κάντε τον υπολογισμό έναν χρόνο πριν, με τα δύο σενάρια γραμμένα σε ένα χαρτί.
Συγκρίνετε προσφορές χωρίς να ρωτήσετε για τον φόρο ασφαλίστρων. Δύο τιμές, η μία καθαρή και η άλλη με φόρο, δεν συγκρίνονται. Κάντε το εξής: μία ερώτηση, «αυτό είναι το τελικό πληρωτέο».
Δεν ορίζετε δικαιούχο ή τον αφήνετε ξεπερασμένο. Ένας διαζευγμένος σύζυγος που έμεινε δικαιούχος είναι πραγματική περίπτωση και γίνεται δικαστήριο. Η διόρθωση: ελέγξτε τον δικαιούχο σε κάθε αλλαγή της οικογενειακής σας κατάστασης.
Πιστεύετε ότι η σημερινή φορολογία θα ισχύει σε 25 χρόνια. Δεν θα ισχύει. Τι κάνετε: διαλέξτε πρόγραμμα με βάση τις χρεώσεις, που είναι γραμμένες στο συμβόλαιο, και ελέγξτε τη φορολογία ξανά όταν πλησιάσει η λήξη.
Η φορολογία είναι ο δεύτερος λόγος για να διαλέξετε πρόγραμμα, όχι ο πρώτος. Ο πρώτος είναι πόσα κρατάει η εταιρεία κάθε χρόνο, γιατί αυτό το ξέρετε από την ημέρα που υπογράφετε. Δείτε το στη σύγκριση συνταξιοδοτικών προγραμμάτων, και μετά πάρτε τηλέφωνο τον λογιστή σας για όλα τα υπόλοιπα.
Συχνές ερωτήσεις
Εκπίπτουν τα ασφάλιστρα ζωής από το εισόδημά μου;
Για τον ιδιώτη, όχι. Η έκπτωση των ασφαλίστρων ζωής από το φορολογητέο εισόδημα καταργήθηκε με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, τον ν. 4172/2013. Πληρώνετε με χρήματα που έχουν ήδη φορολογηθεί. Εξαίρεση αποτελούν οι εισφορές σε ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης, που αφαιρούνται μέσα σε όρια. Ρωτήστε λογιστή για τη δική σας εικόνα.
Πόσο φόρο θα πληρώσω στο εφάπαξ του ομαδικού;
Η παροχή φορολογείται αυτοτελώς, δηλαδή χωριστά από τα υπόλοιπα εισοδήματά σας, με χαμηλό συντελεστή που συνήθως κινείται γύρω στο 10% για το εφάπαξ. Πάνω από ένα όριο ποσού ο συντελεστής ανεβαίνει. Τα ακριβή όρια αλλάζουν, οπότε ζητήστε από τον λογιστή σας τον ισχύοντα πίνακα πριν υπογράψετε.
Γιατί η σύνταξη φορολογείται διαφορετικά από το εφάπαξ;
Ο νόμος δίνει διαφορετικούς συντελεστές στις δύο μορφές παροχής, με τη σκέψη ότι η περιοδική παροχή είναι εισόδημα που απλώνεται σε χρόνια. Στην πράξη η επιλογή ανάμεσα σε εφάπαξ και σύνταξη έχει φορολογικό αποτέλεσμα που αξίζει να υπολογιστεί, όχι να αποφασιστεί στο γκισέ την τελευταία στιγμή.
Τι γίνεται αν πάρω τα χρήματα πριν τη λήξη;
Η πρόωρη λήψη τιμωρείται φορολογικά. Ο συντελεστής προσαυξάνεται σημαντικά, σε τάξη μεγέθους που φτάνει και το ενάμισι του κανονικού. Προστίθεται πάνω στη ζημιά της χαμηλής αξίας εξαγοράς. Αν σκέφτεστε εξαγορά, υπολογίστε μαζί τη φορολογική επιβάρυνση και την απώλεια κεφαλαίου.
Το κεφάλαιο θανάτου φορολογείται;
Δεν είναι εισόδημα και δεν φορολογείται ως εισόδημα του δικαιούχου. Ως προς τον φόρο κληρονομιών ισχύει χωριστός κώδικας, με απαλλαγές ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας και το ποσό. Επειδή οι κανόνες αυτοί αλλάζουν, ζητήστε γραπτή απάντηση από λογιστή πριν ορίσετε δικαιούχο και ποσό.
Τι είναι ο φόρος ασφαλίστρων που βλέπω στην απόδειξη;
Είναι φόρος πάνω στο ασφάλιστρο, όχι στην αποζημίωση. Ο συντελεστής διαφέρει ανά κλάδο και, στη ζωή, ανά διάρκεια συμβολαίου. Σε έναν από τους πίνακες που έχουμε, τα ποσά είναι καθαρά ασφάλιστρα και πάνω τους προστίθεται 15%. Ρωτήστε αν η προσφορά που κρατάτε είναι με ή χωρίς τον φόρο.
Οι εισφορές του εργοδότη στο ομαδικό είναι εισόδημά μου;
Ο νόμος αντιμετωπίζει τα ασφάλιστρα ομαδικών συμβολαίων με ειδικό τρόπο, διαφορετικό από τις κοινές παροχές σε είδος. Το αν και πόσο επιβαρύνουν τη δική σας δήλωση εξαρτάται από τη μορφή του προγράμματος. Ζητήστε από το τμήμα προσωπικού γραπτή απάντηση, και δείξτε την στον λογιστή σας.
Αλλάζουν συχνά αυτοί οι κανόνες;
Αρκετά συχνά, και σχεδόν πάντα χωρίς μεταβατική διάταξη που να καλύπτει παλιά συμβόλαια όπως θα θέλατε. Γι' αυτό μια απόφαση εικοσιπενταετίας δεν πρέπει να στηρίζεται στον σημερινό συντελεστή. Στηρίξτε την στις χρεώσεις, που τις ξέρετε, και ελέγχετε τη φορολογία κάθε φορά που πλησιάζει η λήξη.
Νομοθεσία που αναφέρεται: ν. 4172/2013 · ν. 2496/1997
Πηγές
- ν. 4172/2013, Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, διατάξεις για τις ασφαλιστικές παροχές, 2013 και μεταγενέστερες τροποποιήσεις
- ΑΑΔΕ, οδηγίες συμπλήρωσης δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων, 2025
- ΕΑΕΕ, Παραγωγή ασφαλίστρων κλάδου ζωής, 2025
Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.
