Πόσο κεφάλαιο ζωής χρειάζεστε: ο υπολογισμός σε τρία βήματα

Με μια ματιά

Η ουσία

Το κεφάλαιο ασφάλειας ζωής δεν είναι ένα στρογγυλό νούμερο που ακούγεται αρκετό. Είναι το ποσό που χρειάζονται οι δικοί σας για να συνεχίσουν τη ζωή τους χωρίς το εισόδημά σας. Βγαίνει από τρία νούμερα. Τι χρωστάτε. Πόσο εισόδημα λείπει και για πόσα χρόνια. Τι υπάρχει ήδη. Ο υπολογισμός θέλει ένα χαρτί, ένα μολύβι και είκοσι λεπτά.

Γιατί το στρογγυλό νούμερο είναι λάθος

Οι περισσότεροι άνθρωποι διαλέγουν κεφάλαιο με το αυτί. Ακούν 100.000 ευρώ και τους φαίνεται πολύ. Είναι πολύ ως ποσό στο χέρι. Δεν είναι πολύ ως εισόδημα για δέκα χρόνια. Τα 100.000 ευρώ, μοιρασμένα σε 120 μήνες, είναι 833 ευρώ τον μήνα. Για μια οικογένεια που έχασε 1.500 ευρώ τον μήνα, δεν καλύπτουν ούτε το ενοίκιο και το σούπερ μάρκετ.

Το άλλο συχνό λάθος είναι το κεφάλαιο που καλύπτει μόνο το δάνειο. Η τράπεζα το ζητάει, ο πελάτης το υπογράφει, και νιώθει ασφαλισμένος. Το δάνειο ξεχρεώνεται. Το ψυγείο όμως μένει άδειο. Το σπίτι χωρίς δόση αλλά χωρίς εισόδημα είναι μισή λύση.

Η ασφάλεια ζωής υπάρχει για να αντικαταστήσει εσάς ως πηγή χρημάτων. Σκεφτείτε την ως μια μηχανή που παράγει το εισόδημά σας για όσα χρόνια σας χρειάζονται οι δικοί σας. Πόσο κοστίζει αυτή η μηχανή; Αυτό είναι το κεφάλαιο.

Βήμα πρώτο: τι χρωστάτε

Γράψτε κάθε χρέος που θα μείνει πίσω σας. Το υπόλοιπο του στεγαστικού, όχι το αρχικό ποσό. Το δάνειο του αυτοκινήτου. Οι πιστωτικές κάρτες. Ένα καταναλωτικό δάνειο. Χρέη προς την εφορία ή τον ΕΦΚΑ, αν είστε ελεύθερος επαγγελματίας. Δανεικά από γονείς που θέλετε να επιστραφούν.

Προσθέστε ένα ποσό για τα άμεσα έξοδα. Κηδεία, 3.000 με 5.000 ευρώ. Φόρος κληρονομιάς, αν υπάρχει περιουσία πάνω από το αφορολόγητο. Δικηγόρος και συμβολαιογράφος για την αποδοχή κληρονομιάς, περίπου 1.000 με 2.000 ευρώ. Ένα απόθεμα για τους πρώτους μήνες, όταν κανείς δεν σκέφτεται λογαριασμούς. Ας πούμε τρεις μήνες έξοδα.

Για μια οικογένεια με στεγαστικό υπολοίπου 120.000 ευρώ, ένα δάνειο αυτοκινήτου 8.000 ευρώ, μια κάρτα 2.000 ευρώ και 10.000 ευρώ για άμεσα έξοδα, το πρώτο βήμα δίνει 140.000 ευρώ.

Αν έχετε ασφάλεια δανείου εκχωρημένη στην τράπεζα, το στεγαστικό καλύπτεται από εκείνη. Τότε δεν το μετράτε εδώ. Το μετράτε στο τρίτο βήμα, ως κάλυψη που υπάρχει ήδη.

Βήμα δεύτερο: πόσο εισόδημα λείπει και για πόσο

Αυτό είναι το δύσκολο βήμα και το πιο σημαντικό.

Ξεκινήστε από το καθαρό μηνιαίο εισόδημά σας. Ας πούμε 1.500 ευρώ. Αφαιρέστε ό,τι ξοδεύετε μόνο για εσάς και θα σταματήσει. Το φαγητό σας, τα ρούχα σας, το αυτοκίνητό σας αν θα πουληθεί, οι δικές σας συνδρομές. Για τους περισσότερους ανθρώπους αυτό είναι 20% με 30% του εισοδήματος. Μένουν περίπου 1.100 με 1.200 ευρώ τον μήνα που η οικογένεια θα χάσει πραγματικά.

Αν το δάνειο ξεχρεώνεται από το πρώτο βήμα, η δόση παύει να είναι έξοδο. Αφαιρέστε και αυτήν. Με δόση 550 ευρώ, η πραγματική τρύπα στον προϋπολογισμό είναι πια περίπου 600 με 650 ευρώ τον μήνα. Δηλαδή 7.500 ευρώ τον χρόνο.

Τώρα τα χρόνια. Για πόσα χρόνια θέλετε να καλύψετε αυτή την τρύπα; Οι απαντήσεις που έχουν λογική:

• Μέχρι το μικρότερο παιδί να τελειώσει το σχολείο. Αν είναι 4 ετών, 14 χρόνια.
• Μέχρι το μικρότερο παιδί να τελειώσει τις σπουδές. Περίπου 19 χρόνια.
• Μέχρι ο σύντροφος να μπορεί να δουλέψει πλήρες ωράριο. Ίσως 5 με 8 χρόνια.
• Μέχρι τη σύνταξη του συντρόφου, αν αυτός δεν δουλεύει. Ίσως 25 χρόνια.

Με 7.500 ευρώ τον χρόνο για 14 χρόνια, το δεύτερο βήμα δίνει 105.000 ευρώ. Με 19 χρόνια, 142.500 ευρώ.

Προσθέστε τα μεγάλα έξοδα που ξέρετε ότι έρχονται. Σπουδές δύο παιδιών σε άλλη πόλη, 400 με 600 ευρώ τον μήνα για τέσσερα χρόνια το καθένα, δηλαδή 40.000 με 55.000 ευρώ. Ένα αυτοκίνητο για τον σύντροφο. Μια επιδιόρθωση στο σπίτι που την αναβάλλετε.

Μην ξεχνάτε τον σύντροφο που δεν δουλεύει ή δουλεύει λιγότερο. Αν φύγει αυτός, το εισόδημα δεν αλλάζει, αλλά τα έξοδα ανεβαίνουν. Φύλαξη παιδιών, φαγητό απέξω, κάποιος για το σπίτι. Για δύο παιδιά, 600 με 1.000 ευρώ τον μήνα για δέκα χρόνια. Αυτό είναι ένα κεφάλαιο 70.000 με 120.000 ευρώ που κανείς δεν σκέφτεται να ασφαλίσει.

Βήμα τρίτο: τι υπάρχει ήδη

Ό,τι θα πληρωθεί στην οικογένεια σε μετρητά, χωρίς να χάσει κάτι, αφαιρείται.

Οι καταθέσεις. Μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια. Η ομαδική ασφάλεια ζωής της δουλειάς. Πολλές εταιρείες δίνουν ένα με δύο ετήσιους μισθούς. Ρωτήστε το τμήμα προσωπικού για το ακριβές ποσό. Υπάρχουσα ατομική ασφάλεια ζωής. Η ασφάλεια δανείου, αν είναι εκχωρημένη στην τράπεζα και καλύπτει το υπόλοιπο. Το εφάπαξ από ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης ή ομαδικό συνταξιοδοτικό, αν το συμβόλαιο πληρώνει σε περίπτωση θανάτου.

Η σύνταξη χηρείας του ΕΦΚΑ μετράει, αλλά προσεκτικά. Είναι ποσοστό της σύνταξης που θα παίρνατε, με προϋποθέσεις ηλικίας του επιζώντος και ελάχιστα χρόνια ασφάλισης. Για κάποιον 38 ετών με 12 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη που θα δικαιούνταν είναι μικρή, και το ποσοστό της μικρότερο. Το ποσό μπορεί να είναι 350 με 500 ευρώ τον μήνα. Αν δεν έχετε εκτίμηση, βάλτε 300 ευρώ τον μήνα ως συντηρητική υπόθεση. Σε 14 χρόνια είναι περίπου 50.000 ευρώ.

Τι δεν μετράει. Το σπίτι που μένει η οικογένεια. Το αυτοκίνητο. Το εξοχικό των γονιών. Μια περιουσία που για να γίνει χρήματα πρέπει να χάσει η οικογένεια κάτι ή να περιμένει χρόνια. Η αξία της μη εγγυημένης απόδοσης ενός επενδυτικού προγράμματος μετράει μόνο στη σημερινή της αξία εξαγοράς, όχι στην υπόσχεση.

Το άθροισμα

Πρώτο βήμα, 140.000 ευρώ. Δεύτερο βήμα, 105.000 για το εισόδημα και 45.000 για σπουδές, σύνολο 150.000. Τρίτο βήμα, μείον 20.000 καταθέσεις, μείον 30.000 ομαδική ασφάλεια, μείον 50.000 σύνταξη χηρείας, σύνολο 100.000.

Κεφάλαιο: 140.000 συν 150.000 μείον 100.000. Δηλαδή 190.000 ευρώ. Στρογγυλεύετε προς τα πάνω, στα 200.000, γιατί ο πληθωρισμός θα φάει ένα μέρος μέχρι να χρειαστεί.

Η διάρκεια βγαίνει από το ίδιο χαρτί. Το μεγαλύτερο από τα δύο: τα χρόνια του δανείου ή τα χρόνια του εισοδήματος που θέλετε να καλύψετε. Εδώ 20 χρόνια.

Ο κανόνας των 8 με 12 ετήσιων εισοδημάτων θα έδινε, για 18.000 ευρώ τον χρόνο, 145.000 με 215.000 ευρώ. Το αναλυτικό άθροισμα κάθεται μέσα στο εύρος. Δεν είναι πάντα έτσι. Για κάποιον με μεγάλο δάνειο και μικρό εισόδημα, ο κανόνας υποτιμά. Για κάποιον με μεγάλο εισόδημα και χωρίς εξαρτώμενους, υπερτιμά.

Πόσο κοστίζει το κεφάλαιο που βγήκε

Το κεφάλαιο ζωής είναι από τα λίγα πράγματα που το «περισσότερο» κοστίζει λίγο. Ο λόγος είναι ότι το ασφάλιστρο είναι σχεδόν αναλογικό με το ποσό. Δεν υπάρχει κλιμάκωση προς τα πάνω. Αντίθετα, οι εταιρείες συχνά δίνουν καλύτερη τιμή ανά χίλια σε μεγάλα κεφάλαια, γιατί τα έξοδα διαχείρισης μοιράζονται σε περισσότερα ευρώ.

Ο καθαρός κίνδυνος θανάτου στα 40, κατά τον δικό μας πίνακα κινδύνου, είναι 1,67 ευρώ ανά 1.000 ευρώ τον χρόνο. Άρα 50.000 ευρώ επιπλέον κεφαλαίου κοστίζουν σε καθαρό κίνδυνο περίπου 84 ευρώ τον χρόνο στα 40, και περίπου 60 ευρώ στα 35. Στη σύγκρισή μας, με τη βασική χρέωση και την εγγύηση διάρκειας, ένα 38άρης πληρώνει περίπου 55 με 60 ευρώ τον χρόνο για κάθε 50.000 ευρώ.

Η διαφορά ανάμεσα σε 100.000 και 200.000 ευρώ κεφαλαίου είναι λοιπόν περίπου 110 με 120 ευρώ τον χρόνο, δηλαδή 10 ευρώ τον μήνα. Η διαφορά για την οικογένεια είναι εκατό χιλιάδες ευρώ.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα τιμολόγια

Ένα παράδειγμα

Πότε ξανακάνετε τον υπολογισμό

Το νούμερο που βγάλατε σήμερα δεν ισχύει για είκοσι χρόνια. Πέντε γεγονότα το αλλάζουν, και σε καθένα αξίζει μισή ώρα με το χαρτί.

Ένα παιδί ακόμη. Προσθέτει χρόνια εισοδήματος και ένα δεύτερο κονδύλι σπουδών.

Ένα νέο δάνειο ή μια ανακαίνιση με κάρτα. Κάθε χρέος που δεν σβήνει με τον θάνατο μπαίνει στο πρώτο βήμα.

Μια αλλαγή εισοδήματος προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Το κεφάλαιο ακολουθεί το εισόδημα που θα λείψει, όχι αυτό που είχατε όταν υπογράψατε.

Ένα διαζύγιο ή ένας νέος γάμος. Εδώ αλλάζει και ο δικαιούχος, και είναι το πιο συχνό χαρτί που ξεχνιέται. Ο δικαιούχος γράφεται στο συμβόλαιο και αλλάζει με μια απλή δήλωση προς την εταιρεία, όποτε θέλετε.

Το ξεχρέωμα του στεγαστικού. Τότε το κεφάλαιο μπορεί να πέσει, και μαζί του το ασφάλιστρο.

Βάλτε υπενθύμιση κάθε τρία χρόνια. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι υπερασφαλισμένοι στα 55 και υποασφαλισμένοι στα 35.

Τι σχήμα συμβολαίου αγοράζετε για αυτό το κεφάλαιο

Βγάλατε ένα νούμερο. Το ίδιο νούμερο αγοράζεται με τρεις πολύ διαφορετικές τιμές, ανάλογα με το σχήμα της κάλυψης.

Το σταθερό κεφάλαιο μένει ίδιο ως το τέλος. Στους δικούς μας πίνακες, ένας άντρας 40 ετών πληρώνει 6,49 ευρώ ανά 1.000 ευρώ κεφαλαίου τον χρόνο για είκοσι χρόνια, καθαρά. Σε 150.000 ευρώ αυτό είναι 974 ευρώ τον χρόνο.

Το μειούμενο κεφάλαιο πέφτει κάθε χρόνο, όπως το υπόλοιπο ενός δανείου. Η ίδια ηλικία, η ίδια διάρκεια, 2,59 ευρώ ανά χιλιάδα, δηλαδή 389 ευρώ τον χρόνο για αρχικό κεφάλαιο 150.000. Λιγότερο από το μισό. Με προσθήκη ανικανότητας ανεβαίνει στα 3,50 ευρώ, δηλαδή 525 ευρώ.

Πότε ταιριάζει το καθένα. Το μέρος της ανάγκης σας που πράγματι μικραίνει με τον χρόνο, δηλαδή το δάνειο και τα χρόνια εισοδήματος που απομένουν μέχρι να μεγαλώσουν τα παιδιά, αγοράζεται σωστά με μειούμενο κεφάλαιο. Το μέρος που δεν μικραίνει, όπως οι σπουδές ή ένα ποσό για τον σύντροφο που δεν δουλεύει, θέλει σταθερό.

Η φθηνότερη σωστή λύση για τις περισσότερες οικογένειες είναι ο συνδυασμός: ένα μειούμενο συμβόλαιο για το δάνειο, και ένα μικρότερο σταθερό για τα υπόλοιπα. Στα 150.000 του παραδείγματος, 95.000 μειούμενα και 55.000 σταθερά κοστίζουν πολύ λιγότερο από 150.000 σταθερά, και καλύπτουν την ίδια ανάγκη.

Υπάρχει και το ισόβιο συμβόλαιο, που πληρώνει όποτε και αν συμβεί. Κοστίζει πολλαπλάσια, γιατί η εταιρεία ξέρει ότι κάποτε θα πληρώσει σίγουρα. Έχει νόημα για κληρονομικό σχεδιασμό ή για φόρο κληρονομιάς, όχι για την προστασία μιας νέας οικογένειας.

Δύο πράγματα να ρωτήσετε σε κάθε προσφορά. Αν το ασφάλιστρο είναι εγγυημένο για όλη τη διάρκεια ή αναπροσαρμόζεται. Και αν υπάρχει δικαίωμα ανανέωσης ή μετατροπής στο τέλος, χωρίς νέες ιατρικές εξετάσεις.

Ένα δεύτερο παράδειγμα, μόνη μητέρα και ελεύθερη επαγγελματίας

Η Σοφία είναι 41 ετών, γραφίστρια με μπλοκάκι στη Θεσσαλονίκη. Χωρισμένη, δύο παιδιά, οκτώ και έντεκα ετών, που μένουν μαζί της. Ο πατέρας δίνει διατροφή 400 ευρώ τον μήνα, τακτικά. Καθαρό εισόδημα δικό της γύρω στα 1.500 ευρώ, με διακυμάνσεις. Νοίκι 500 ευρώ. Χωρίς δάνειο, με 8.000 ευρώ στην άκρη.

Το πρώτο βήμα είναι εύκολο. Δεν έχει χρέη. Βάζει 8.000 ευρώ για άμεσα έξοδα, κηδεία και εκκρεμείς λογαριασμούς.

Το δεύτερο βήμα είναι σκληρό. Αν φύγει εκείνη, τα παιδιά πηγαίνουν στον πατέρα τους και η διατροφή σταματάει. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι «πόσο εισόδημα λείπει από το σπίτι», αλλά «τι χρειάζεται ο πατέρας για να μεγαλώσει δύο παιδιά που δεν ζούσαν μαζί του». Υπολογίζει 500 ευρώ τον μήνα ανά παιδί, για δέκα και για επτά χρόνια αντίστοιχα. Δηλαδή 60.000 και 42.000, σύνολο 102.000 ευρώ. Προσθέτει 30.000 για σπουδές.

Το τρίτο βήμα είναι σχεδόν άδειο. Ως ελεύθερη επαγγελματίας δεν αφήνει ομαδική ασφάλεια. Τα ορφανικά του ΕΦΚΑ υπάρχουν, αλλά είναι μικρά και εξαρτώνται από τα ένσημά της. Τα υπολογίζει συντηρητικά σε 20.000 ευρώ συνολικά για τα δύο παιδιά. Μαζί με τις καταθέσεις, 28.000.

Το κεφάλαιο. Οκτώ συν 132.000 μείον 28.000, δηλαδή 112.000 ευρώ. Στρογγυλεύει στα 120.000 για δεκαπέντε χρόνια, όσο χρειάζεται το μικρό παιδί να γίνει εικοσιτριών.

Δύο πράγματα που κάνει και δεν είναι προφανή. Ορίζει δικαιούχους τα δύο παιδιά, όχι τον πρώην σύζυγο, και ορίζει επίτροπο διαχείρισης στη διαθήκη της. Και ζητάει τον όρο απαλλαγής πληρωμής ασφαλίστρων σε ανικανότητα, γιατί με μπλοκάκι μια μακρά ασθένεια σημαίνει μηδέν εισόδημα και δεν θέλει να χάσει το συμβόλαιο επειδή δεν πλήρωσε μια δόση.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Ισχύει ο κανόνας «δέκα φορές το εισόδημα»;

Είναι μια χοντρική αρχή, όχι απάντηση. Για μισθωτό 18.000 ευρώ τον χρόνο δίνει 180.000 ευρώ. Αν έχει δάνειο 150.000 και δύο μικρά παιδιά, είναι λίγα. Αν είναι 55 ετών χωρίς χρέη και με μεγάλα παιδιά, είναι πολλά. Κάντε τα τρία βήματα. Παίρνουν είκοσι λεπτά και δίνουν το δικό σας νούμερο.

Πρέπει να μετρήσω τη σύνταξη χηρείας του ΕΦΚΑ;

Ναι, αλλά με προσοχή. Η σύνταξη χηρείας είναι ποσοστό της σύνταξης που θα δικαιούσασταν, με όρους για την ηλικία του επιζώντος και για τα χρόνια ασφάλισης. Για νέο εργαζόμενο με λίγα χρόνια ασφάλισης είναι χαμηλή. Ζητήστε μια εκτίμηση από τον ΕΦΚΑ ή από λογιστή πριν την αφαιρέσετε.

Χρειάζεται κεφάλαιο ζωής ο σύντροφος που δεν δουλεύει;

Συνήθως ναι, και το ξεχνούν όλοι. Αν φύγει ο γονιός που φροντίζει τα παιδιά, ο άλλος θα πληρώνει φύλαξη, φαγητό, μετακινήσεις, ή θα δουλεύει λιγότερο. Το κόστος αυτό είναι 600 με 1.000 ευρώ τον μήνα για μια οικογένεια με δύο παιδιά. Ένα κεφάλαιο 80.000 με 120.000 ευρώ το καλύπτει για δέκα χρόνια.

Μετράω το σπίτι ως περιουσία που υπάρχει ήδη;

Όχι, αν η οικογένεια θα συνεχίσει να μένει σε αυτό. Μια περιουσία που δεν μπορεί να γίνει χρήματα χωρίς να χάσει η οικογένεια το σπίτι της δεν βοηθάει. Μετρήστε μόνο καταθέσεις, μετοχές, ομαδική ασφάλεια και ό,τι θα πληρωθεί σε μετρητά. Το δεύτερο ακίνητο μετράει, αν είναι σίγουρο ότι πουλιέται.

Πρέπει να ανεβάζω το κεφάλαιο με τον πληθωρισμό;

Αν το κεφάλαιο είναι για 20 χρόνια, ναι. Με πληθωρισμό 2% τον χρόνο, τα 200.000 ευρώ του 2026 αγοράζουν όσα 135.000 ευρώ το 2046. Δύο δρόμοι. Πάρτε από την αρχή 15% με 20% παραπάνω. Ή πάρτε συμβόλαιο με ετήσια αναπροσαρμογή του κεφαλαίου, που κοστίζει λίγο περισσότερο κάθε χρόνο.

Τι κάνω αν το νούμερο που βγαίνει μου φαίνεται τεράστιο;

Πρώτα δείτε την τιμή. Στα 38, ένα κεφάλαιο 300.000 ευρώ για 20 χρόνια κοστίζει περίπου 400 με 450 ευρώ τον χρόνο στη σύγκρισή μας. Αν είναι πολλά, κόψτε χρόνια από το εισόδημα, όχι το δάνειο. Καλύψτε το δάνειο ολόκληρο και πέντε χρόνια εισοδήματος αντί για δέκα. Ένα μικρότερο σωστό κεφάλαιο είναι καλύτερο από κανένα.

Σταθερό ή μειούμενο κεφάλαιο να διαλέξω;

Το μέρος της ανάγκης που μικραίνει με τον χρόνο, δηλαδή το δάνειο και τα χρόνια μέχρι να μεγαλώσουν τα παιδιά, αγοράζεται φθηνότερα με μειούμενο κεφάλαιο. Το μέρος που δεν μικραίνει, όπως οι σπουδές, θέλει σταθερό. Ο συνδυασμός των δύο κοστίζει πολύ λιγότερο από ένα σταθερό συμβόλαιο για όλο το ποσό.

Ποιον ορίζω δικαιούχο αν είμαι χωρισμένος;

Ορίζετε όποιον θέλετε, και ο ορισμός αλλάζει με μια απλή δήλωση προς την εταιρεία. Αν δικαιούχοι είναι ανήλικα παιδιά, φροντίστε και τη διαχείριση: χωρίς πρόβλεψη, το ποσό διαχειρίζεται ο γονέας που ασκεί τη γονική μέριμνα. Πολλοί ξεχνούν να αλλάξουν τον δικαιούχο μετά το διαζύγιο.

Νομοθεσία που αναφέρεται: ν. 2496/1997 άρ. 27 έως 33

Πηγές

1. ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών, μέση μηνιαία δαπάνη νοικοκυριού, 2024
2. ν. 2496/1997, Ασφαλιστική σύμβαση, άρθρα 27 έως 33, 1997

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.