Ασφάλεια ζωής για στεγαστικό δάνειο: τι ζητάει η τράπεζα και το δικαίωμα επιλογής

Με μια ματιά

Η ουσία

Κάθε τράπεζα στην Ελλάδα ζητάει ασφάλεια ζωής μαζί με το στεγαστικό δάνειο. Θέλει, αν πεθάνει ο δανειολήπτης, να πληρωθεί το υπόλοιπο από την ασφάλεια και όχι από την οικογένεια. Η απαίτηση είναι λογική. Το πρόβλημα είναι ο τρόπος. Το συμβόλαιο που σας δίνει ο υπάλληλος την ημέρα της υπογραφής είναι σχεδόν πάντα ακριβότερο από αυτό που θα βρείτε στην αγορά, και δεν έχετε καμία υποχρέωση να το πάρετε.

Γιατί το ζητάει η τράπεζα

Η τράπεζα δάνεισε 150.000 ευρώ με υποθήκη στο σπίτι. Αν ο δανειολήπτης πεθάνει, το δάνειο περνάει στους κληρονόμους. Αν αυτοί δεν μπορούν να πληρώνουν, η τράπεζα πρέπει να βγάλει το σπίτι σε πλειστηριασμό. Είναι αργό, ακριβό, και κακό για τη φήμη της. Η ασφάλεια ζωής λύνει το πρόβλημα με ένα χαρτί. Πεθαίνει ο δανειολήπτης, πληρώνει η ασφαλιστική, κλείνει το δάνειο, το σπίτι μένει στην οικογένεια.

Η κάλυψη λοιπόν ωφελεί και εσάς. Χωρίς αυτήν, οι δικοί σας θα κληρονομούσαν το χρέος μαζί με το σπίτι. Η ερώτηση δεν είναι αν θα την πάρετε. Είναι από ποιον και σε ποια τιμή.

Η τράπεζα ζητάει συνήθως τρία πράγματα. Κεφάλαιο τουλάχιστον ίσο με το υπόλοιπο του δανείου, σταθερό ή μειούμενο. Διάρκεια τουλάχιστον ίση με τη διάρκεια του δανείου. Και εκχώρηση του ασφαλιστηρίου σε αυτήν, ώστε να πληρωθεί πρώτη. Μερικές τράπεζες ζητούν και κάλυψη μόνιμης ολικής ανικανότητας. Οι περισσότερες την προτείνουν χωρίς να την απαιτούν.

Τι πουλάει η τράπεζα

Την ημέρα της υπογραφής του δανείου, ο υπάλληλος σάς δίνει και ένα ασφαλιστήριο. Είναι συμβόλαιο της ασφαλιστικής με την οποία συνεργάζεται η τράπεζα. Συχνά η ασφαλιστική ανήκει στον ίδιο όμιλο ή έχει αποκλειστική συμφωνία. Το ασφάλιστρο χρεώνεται στον λογαριασμό μαζί με τη δόση, και έτσι δεν το βλέπετε ποτέ ως ξεχωριστό ποσό.

Το συμβόλαιο αυτό έχει τρία χαρακτηριστικά. Πρώτο, είναι συχνά ομαδικό. Η τράπεζα είναι ο λήπτης της ασφάλισης και εσείς είστε ασφαλισμένο μέλος. Αυτό σημαίνει ότι οι όροι μπορούν να αλλάξουν με συμφωνία τράπεζας και ασφαλιστικής, χωρίς τη δική σας υπογραφή. Σημαίνει επίσης ότι, αν αλλάξετε τράπεζα, η κάλυψη τελειώνει.

Δεύτερο, η τιμή περιέχει δύο προμήθειες. Την προμήθεια της ασφαλιστικής και την προμήθεια της τράπεζας ως διαμεσολαβητή. Η δεύτερη είναι σημαντικό εισόδημα για τις τράπεζες. Ο ν. 4583/2018 τις υποχρεώνει να σας πουν ότι αμείβονται και με ποια μορφή. Ρωτήστε.

Τρίτο, η τιμή συχνά υπολογίζεται ετησίως στο υπόλοιπο, με συντελεστή που ανεβαίνει με την ηλικία. Αυτό δεν είναι από μόνο του κακό. Σημαίνει όμως ότι δεν υπάρχει κλειδωμένη τιμή, και ότι στα 55 πληρώνετε τον συντελεστή των 55.

Το δικαίωμα επιλογής

Ο νόμος του 2016 για τα στεγαστικά δάνεια, που μετέφερε την ευρωπαϊκή οδηγία για την ενυπόθηκη πίστη, λέει το εξής. Η τράπεζα μπορεί να απαιτήσει από τον δανειολήπτη να έχει ασφαλιστήριο σε σχέση με το δάνειο. Πρέπει όμως να δέχεται ασφαλιστήριο από πάροχο διαφορετικό από αυτόν που προτιμά, αν το επίπεδο κάλυψης είναι ισοδύναμο. Η πρακτική του «πάρε τη δική μας ασφάλεια ή δεν παίρνεις δάνειο» είναι δεσμευτική πώληση και απαγορεύεται σε αυτή τη μορφή.

Τι σημαίνει «ισοδύναμη κάλυψη». Ίδιο ή μεγαλύτερο κεφάλαιο. Ίδια ή μεγαλύτερη διάρκεια. Κάλυψη θανάτου από κάθε αιτία, όχι μόνο από ατύχημα. Και εκχώρηση προς την τράπεζα. Αν το συμβόλαιο της τράπεζας έχει και μόνιμη ολική ανικανότητα, το δικό σας πρέπει να την έχει επίσης, για να θεωρηθεί ισοδύναμο. Ζητήστε από την τράπεζα γραπτά τις ελάχιστες απαιτήσεις της. Οι περισσότερες έχουν ένα έντυπο μιας σελίδας.

Πώς το κάνετε στην πράξη. Ζητήστε προσφορές από δύο ή τρεις εταιρείες για το κεφάλαιο και τη διάρκεια που απαιτεί η τράπεζα. Διαλέξτε. Υπογράψτε το συμβόλαιο. Ζητήστε από την εταιρεία τη «βεβαίωση εκχώρησης» ή «πρόσθετη πράξη εκχώρησης» υπέρ της τράπεζας. Δώστε την στην τράπεζα. Η τράπεζα την καταχωρεί στον φάκελο του δανείου. Αυτό είναι όλο. Καμία επίσκεψη σε συμβολαιογράφο.

Αν η τράπεζα αρνηθεί χωρίς λόγο, ζητήστε την άρνηση γραπτά. Απευθυνθείτε στη Διεύθυνση Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης της Τράπεζας της Ελλάδος ή στον Συνήγορο του Καταναλωτή. Στην πράξη, μια γραπτή επιστολή που αναφέρει τον νόμο του 2016 συνήθως αρκεί.

Πώς λειτουργεί η εκχώρηση

Η εκχώρηση είναι μια δήλωση με την οποία λέτε στην ασφαλιστική: αν πληρώσει το κεφάλαιο, να δώσει πρώτα στην τράπεζα ό,τι της χρωστάω εκείνη τη μέρα. Η τράπεζα γίνεται δικαιούχος μέχρι το ύψος του υπολοίπου. Οι δικαιούχοι που ορίσατε εσείς παίρνουν το υπόλοιπο.

Παράδειγμα. Κεφάλαιο 200.000 ευρώ. Υπόλοιπο δανείου την ημέρα του θανάτου 85.000 ευρώ. Η ασφαλιστική πληρώνει 85.000 στην τράπεζα, το δάνειο κλείνει, και 115.000 πάνε στη σύζυγο και τα παιδιά.

Η εκχώρηση λήγει με το δάνειο. Όταν ξεχρεώσετε, ζητήστε από την τράπεζα βεβαίωση εξόφλησης και στείλτε την στην ασφαλιστική. Η εκχώρηση αίρεται και ολόκληρο το κεφάλαιο επιστρέφει στους δικαιούχους σας. Το συμβόλαιο μπορεί να συνεχίσει, αν το θέλετε.

Ένα σημείο προσοχής. Στο ομαδικό συμβόλαιο της τράπεζας, δεν υπάρχει εκχώρηση, γιατί η τράπεζα είναι ήδη ο λήπτης. Το κεφάλαιο είναι συνήθως ακριβώς το υπόλοιπο και τίποτα δεν περισσεύει. Αν θέλετε κεφάλαιο και για την οικογένεια, χρειάζεστε δικό σας συμβόλαιο έτσι κι αλλιώς.

Σταθερό, μειούμενο, ή ένα μεγάλο συμβόλαιο

Για το δάνειο, το μειούμενο κεφάλαιο είναι το φυσικό. Το υπόλοιπο πέφτει κάθε χρόνο και η κάλυψη πέφτει μαζί του. Κοστίζει το 40% περίπου του σταθερού. Στους δικούς μας πίνακες, για άνδρα 40 ετών και 20 χρόνια, 2,59 ευρώ ανά 1.000 ευρώ έναντι 6,49 για το σταθερό.

Δύο προσοχές με το μειούμενο. Πρώτη, το σχέδιο μείωσης του συμβολαίου πρέπει να ακολουθεί το δάνειο. Ένα δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο που ανέβηκε ξεχρεώνεται πιο αργά από το σχέδιο. Τότε το κεφάλαιο μπορεί να πέσει κάτω από το υπόλοιπο. Διαλέξτε σχέδιο με επιτόκιο αναφοράς λίγο πάνω από το σημερινό, ή ελέγχετε κάθε πέντε χρόνια. Δεύτερη, μετά την πληρωμή της τράπεζας δεν περισσεύει σχεδόν τίποτα για την οικογένεια.

Η εναλλακτική είναι ένα σταθερό κεφάλαιο, μεγαλύτερο από το δάνειο, με εκχώρηση μόνο του μέρους που ζητάει η τράπεζα. Ένα συμβόλαιο, ένα ερωτηματολόγιο, ένα ασφάλιστρο. Κοστίζει περισσότερο από το μειούμενο, αλλά καλύπτει και τους δικούς σας. Το άρθρο για το κεφάλαιο ζωής δείχνει πώς βγαίνει το ποσό.

Πολλοί καταλήγουν σε δύο συμβόλαια. Μειούμενο για το δάνειο, εκχωρημένο. Σταθερό για την οικογένεια, χωρίς εκχώρηση. Το σύνολο συχνά κοστίζει λιγότερο από ένα μεγάλο σταθερό.

Η ανικανότητα και η ανεργία

Μερικές τράπεζες ζητούν, μαζί με τον θάνατο, και κάλυψη μόνιμης ολικής ανικανότητας. Είναι λογικό. Ένας δανειολήπτης που δεν μπορεί να ξαναδουλέψει δεν μπορεί να πληρώνει δόση, και το δάνειο καταλήγει στον ίδιο πλειστηριασμό. Η προσθήκη ανεβαίνει το ασφάλιστρο κατά ένα τρίτο περίπου, και στους δικούς μας πίνακες το μειούμενο με ανικανότητα κοστίζει 3,50 ευρώ ανά 1.000 ευρώ έναντι 2,59 χωρίς.

Ο ορισμός της ανικανότητας είναι το ψιλό γράμμα που μετράει. Το άρθρο για τη μόνιμη ολική ανικανότητα εξηγεί τις τρεις εκδοχές. Ρωτήστε τι ακριβώς ζητάει η τράπεζα και τι ακριβώς προσφέρει κάθε προσφορά.

Η ανεργία είναι ξεχωριστό προϊόν, η ασφάλεια δανείου. Πληρώνει τις δόσεις για λίγους μήνες αν απολυθείτε. Δεν είναι ασφάλεια ζωής και οι τράπεζες δεν την απαιτούν. Το άρθρο για την ασφάλεια δανείου εξηγεί τι αξίζει.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα τιμολόγια

Ένα παράδειγμα

Τι σας ρωτάει η εταιρεία πριν δεχτεί

Η ασφάλεια ζωής δεν είναι η ασφάλεια του αυτοκινήτου. Εδώ η εταιρεία εξετάζει εσάς, όχι το σπίτι. Αυτό το στάδιο λέγεται ανάληψη κινδύνου και κρατάει από δύο ημέρες ως έναν μήνα, ανάλογα με το κεφάλαιο και την ηλικία σας.

Συμπληρώνετε ερωτηματολόγιο υγείας. Ύψος, βάρος, κάπνισμα, χρόνιες παθήσεις, φάρμακα που παίρνετε, χειρουργεία, νοσηλείες, οικογενειακό ιστορικό. Σε μικρά κεφάλαια και νεαρές ηλικίες συνήθως σταματάει εκεί. Πάνω από ένα όριο κεφαλαίου, που στις περισσότερες εταιρείες ξεκινάει γύρω στις 100.000 ή 150.000 ευρώ, ζητούνται ιατρικές εξετάσεις: αιματολογικές, καρδιογράφημα, μερικές φορές τεστ κοπώσεως μετά τα πενήντα. Τις πληρώνει η εταιρεία.

Τι μπορεί να προκύψει. Μπορεί να σας δεχτούν κανονικά. Μπορεί να σας δεχτούν με επασφάλιστρο, δηλαδή αυξημένη τιμή, συνηθισμένο σε αυξημένο βάρος, σε ρυθμισμένη υπέρταση ή σε διαβήτη. Μπορεί να σας δεχτούν με εξαίρεση, δηλαδή να καλύψουν τα πάντα εκτός από μια συγκεκριμένη πάθηση και τις επιπλοκές της. Και μπορεί να σας αρνηθούν.

Η άρνηση δεν είναι το τέλος. Ρωτήστε τον λόγο, διορθώστε ό,τι διορθώνεται και ξαναδοκιμάστε σε άλλη εταιρεία, γιατί οι κανόνες ανάληψης δεν είναι ίδιοι. Αν όμως η τράπεζα ζητάει ασφάλεια και καμία εταιρεία δεν σας δέχεται, το ομαδικό συμβόλαιο της τράπεζας γίνεται χρήσιμο: πολλά ομαδικά δέχονται όλους τους δανειολήπτες χωρίς εξέταση, με απλή δήλωση υγείας. Αυτή είναι η μία περίπτωση όπου το ακριβότερο συμβόλαιο είναι το σωστό.

Ένα πράγμα μην το κάνετε ποτέ. Μην κρύψετε πάθηση για να περάσετε. Αν η εταιρεία αποδείξει ότι αποκρύψατε κάτι ουσιώδες, η σύμβαση προσβάλλεται και το κεφάλαιο δεν καταβάλλεται. Το μάθουν οι δικοί σας τη χειρότερη στιγμή, με το δάνειο ανοιχτό.

Όταν συμβεί: τι κάνουν οι δικοί σας

Αυτή η σελίδα γράφεται για εσάς, αλλά η διαδικασία γίνεται από κάποιον άλλο. Αξίζει να την ξέρει.

Ποιος ειδοποιεί. Ο σύζυγος, ο συνοφειλέτης ή ο δικηγόρος της οικογένειας τηλεφωνεί και στην τράπεζα και στην ασφαλιστική εταιρεία. Μην περιμένετε να το κάνει μόνη της η τράπεζα. Η εκχώρηση σημαίνει ότι η τράπεζα εισπράττει, δεν σημαίνει ότι παρακολουθεί.

Τι χαρτιά χρειάζονται. Ληξιαρχική πράξη θανάτου. Ιατρικό πιστοποιητικό θανάτου με την αιτία. Το ασφαλιστήριο και την πράξη εκχώρησης. Βεβαίωση της τράπεζας για το ανεξόφλητο υπόλοιπο την ημέρα του θανάτου. Πιστοποιητικό πλησιέστερων συγγενών, όταν υπάρχει υπόλοιπο κεφάλαιο πάνω από το δάνειο. Σε θάνατο από ατύχημα χρειάζονται και τα έγγραφα της αστυνομίας ή η ιατροδικαστική έκθεση.

Πόσο κρατάει. Με πλήρη φάκελο και χωρίς ερωτήματα, ένας με δύο μήνες. Αν ο θάνατος συμβεί μέσα στα δύο πρώτα χρόνια του συμβολαίου, η εταιρεία έχει δικαίωμα να ελέγξει το ιστορικό υγείας που δηλώσατε, και τότε ο χρόνος μεγαλώνει.

Τι γίνεται με τα χρήματα. Η τράπεζα παίρνει το ανεξόφλητο υπόλοιπο και μόνο αυτό. Αν το κεφάλαιο είναι μεγαλύτερο, η διαφορά πηγαίνει στους δικαιούχους που έχετε ορίσει, ή στους κληρονόμους σας αν δεν έχετε ορίσει κανέναν. Γι’ αυτό ο ορισμός δικαιούχου έχει σημασία: με ορισμένο δικαιούχο το ποσό καταβάλλεται γρήγορα και εκτός κληρονομιάς.

Δύο πρακτικές συμβουλές. Πρώτη, γράψτε σε ένα χαρτί ποιο συμβόλαιο έχετε, σε ποια εταιρεία, με ποιον αριθμό, και πού βρίσκεται. Αφήστε το με τα χαρτιά του δανείου. Δεύτερη, ενημερώστε τον σύντροφό σας ότι υπάρχει. Υπάρχουν οικογένειες που πλήρωναν δόσεις για μήνες ενώ το δάνειο ήταν ήδη ασφαλισμένο.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Η τράπεζα μπορεί να μου αρνηθεί το δάνειο αν δεν πάρω τη δική της ασφάλεια;

Όχι για αυτόν τον λόγο. Μπορεί να ζητήσει να υπάρχει ασφάλεια ζωής με εκχώρηση. Δεν μπορεί να απαιτήσει συγκεκριμένη εταιρεία. Ο νόμος για τα στεγαστικά δάνεια του 2016 λέει ότι η τράπεζα δέχεται ασφαλιστήριο άλλου παρόχου με ισοδύναμη κάλυψη. Αν επιμείνει, ζητήστε την απαίτηση γραπτά και απευθυνθείτε στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Τι σημαίνει εκχώρηση του ασφαλιστηρίου;

Σημαίνει ότι, αν πεθάνετε, η εταιρεία πληρώνει πρώτα την τράπεζα, μέχρι το υπόλοιπο του δανείου την ημέρα εκείνη. Ό,τι περισσεύει από το κεφάλαιο πάει στους δικαιούχους που ορίσατε. Η εκχώρηση γίνεται με ένα έγγραφο που υπογράφετε εσείς, και το αποδέχεται η εταιρεία. Λήγει όταν ξεχρεώσετε.

Πρέπει το κεφάλαιο να είναι ίσο με το δάνειο;

Η τράπεζα ζητάει τουλάχιστον το υπόλοιπο. Μπορείτε να πάρετε περισσότερο και να εκχωρήσετε μόνο το μέρος που της αναλογεί. Έτσι ένα συμβόλαιο καλύπτει και το δάνειο και την οικογένεια. Ρωτήστε αν η τράπεζα δέχεται μειούμενο κεφάλαιο. Οι περισσότερες το δέχονται, αρκεί να μην πέφτει κάτω από το υπόλοιπο.

Μπορώ να αλλάξω εταιρεία στη μέση του δανείου;

Ναι. Κάνετε νέο συμβόλαιο για το σημερινό υπόλοιπο, το εκχωρείτε στην τράπεζα, και μόλις εκείνη το αποδεχτεί ακυρώνετε το παλιό. Ποτέ αντίστροφα. Αν μείνετε ούτε μία ημέρα χωρίς κάλυψη, η τράπεζα μπορεί να επικαλεστεί παράβαση όρου του δανείου. Το νέο συμβόλαιο θέλει νέο ερωτηματολόγιο υγείας.

Το ασφάλιστρο πληρώνεται μαζί με τη δόση;

Στο συμβόλαιο της τράπεζας, συνήθως ναι, με χρέωση στον λογαριασμό. Έτσι δεν το βλέπετε ποτέ ως χωριστό ποσό. Ζητήστε τη βεβαίωση ασφαλίστρων της χρονιάς και δείτε πόσο είναι. Στο δικό σας συμβόλαιο πληρώνετε την εταιρεία απευθείας. Είναι λίγη περισσότερη δουλειά και πολύ περισσότερη διαφάνεια.

Χρειάζεται ασφάλεια ζωής και ο συνοφειλέτης;

Η τράπεζα συνήθως ζητάει κάλυψη για κάθε δανειολήπτη, ανάλογα με το εισόδημα του καθενός. Αν ο ένας βγάζει το 70% του εισοδήματος, μπορεί να ζητήσει 70% του υπολοίπου σε αυτόν και 30% στον άλλον. Ή πλήρη κάλυψη και για τους δύο. Ρωτήστε τι ακριβώς απαιτεί, γραπτά, πριν ζητήσετε προσφορές.

Θα μου ζητήσουν ιατρικές εξετάσεις;

Σε μικρά κεφάλαια και σε νεαρές ηλικίες συνήθως αρκεί το ερωτηματολόγιο υγείας. Πάνω από ένα όριο κεφαλαίου, που ξεκινάει γύρω στις εκατό χιλιάδες ευρώ, ζητούνται αιματολογικές και καρδιογράφημα, και μετά τα πενήντα μερικές φορές τεστ κοπώσεως. Τις εξετάσεις τις πληρώνει η εταιρεία.

Τι χαρτιά χρειάζεται η οικογένειά μου για να εισπράξει;

Ληξιαρχική πράξη θανάτου, ιατρικό πιστοποιητικό με την αιτία, το ασφαλιστήριο με την πράξη εκχώρησης, και βεβαίωση της τράπεζας για το ανεξόφλητο υπόλοιπο. Με πλήρη φάκελο η καταβολή γίνεται σε έναν με δύο μήνες. Η τράπεζα δεν κινείται μόνη της, κάποιος πρέπει να την ειδοποιήσει.

Νομοθεσία που αναφέρεται: ν. 2496/1997 άρ. 27 έως 33 · ν. 4583/2018

Πηγές

1. Τράπεζα της Ελλάδος, Διεύθυνση Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης, οδηγίες για τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων από πιστωτικά ιδρύματα, 2019 έως 2024
2. ν. 2496/1997, Ασφαλιστική σύμβαση, 1997

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.