Συνυπαιτιότητα: τι παίρνετε όταν φταίτε κι εσείς λίγο

Με μια ματιά

Η ουσία

Στα περισσότερα τροχαία δεν φταίει ο ένας. Φταίει ο ένας περισσότερο και ο άλλος λιγότερο. Ο νόμος το ονομάζει συνυπαιτιότητα, και η πρακτική του συνέπεια είναι αριθμητική: η αποζημίωση που δικαιούστε κόβεται κατά το ποσοστό που σας αναλογεί. Αν η ζημιά σας είναι 6.000 € και η υπαιτιότητά σας 30%, παίρνετε 4.200 €.

Η σελίδα αυτή εξηγεί πώς βγαίνει αυτό το ποσοστό, ποιος το αποφασίζει, ποια είναι τα συνηθισμένα νούμερα στα ελληνικά δικαστήρια, τι αλλάζει στις σωματικές βλάβες και πώς το αμφισβητείτε όταν το θεωρείτε άδικο. Είναι για τον άνθρωπο που ακούει «είχατε κι εσείς μερίδιο» και δεν ξέρει αν πρέπει να το δεχτεί.

Τι ακριβώς σημαίνει συνυπαιτιότητα

Ο νόμος ξεκινάει από μια απλή ιδέα. Αν η ζημιά σας οφείλεται εν μέρει σε δική σας συμπεριφορά, δεν μπορείτε να τη ζητήσετε ολόκληρη από τον άλλον. Ο δικαστής σταθμίζει πόσο συνέβαλε ο καθένας και κατανέμει την ευθύνη.

Η συμβολή σας μπορεί να είναι δύο ειδών, και η διάκριση έχει σημασία.

Η πρώτη είναι συμβολή στο ίδιο το ατύχημα. Δεν κοιτάξατε πριν βγείτε από το στενό, δεν είχατε φλας, τρέχατε πάνω από το όριο, δεν κρατούσατε απόσταση. Εδώ η ευθύνη κατανέμεται σε όλα τα κονδύλια.

Η δεύτερη είναι συμβολή στην έκταση της βλάβης. Το ατύχημα δεν το προκαλέσατε εσείς, αλλά τραυματιστήκατε βαρύτερα επειδή δεν φορούσατε κράνος ή ζώνη. Εδώ η μείωση αφορά μόνο τις σωματικές βλάβες και μόνο κατά το μέρος που θα είχε αποφευχθεί.

Υπάρχει και μια τρίτη περίπτωση που μπερδεύει τον κόσμο: η ανοχή του κινδύνου. Αν μπείτε συνειδητά σε αυτοκίνητο με οδηγό που έχει πιει, και ακολουθήσει ατύχημα, θα σας αποδοθεί ποσοστό. Είναι σκληρό και εφαρμόζεται συχνά.

Ποιος ορίζει το ποσοστό

Τέσσερα πρόσωπα εμπλέκονται, και μόνο δύο αποφασίζουν.

Η τροχαία καταγράφει. Συντάσσει δελτίο, σημειώνει θέσεις, ίχνη πέδησης, ζημιές, βεβαιώνει παραβάσεις και παίρνει καταθέσεις. Δεν γράφει «ευθύνη 70%». Ό,τι όμως καταγράψει εκεί, θα κρίνει το ποσοστό αργότερα.

Οι πραγματογνώμονες των εταιρειών εξετάζουν τα οχήματα και συχνά συντάσσουν τεχνική έκθεση για τη δυναμική της σύγκρουσης: από πού ήρθε το κάθε όχημα, σε τι ταχύτητα, με ποια γωνία.

Οι ασφαλιστικές συμφωνούν μεταξύ τους σε ένα ποσοστό, με βάση το υλικό και τους κανόνες του συστήματος άμεσης πληρωμής. Αυτή η συμφωνία τις δεσμεύει, δεν δεσμεύει εσάς.

Το δικαστήριο έχει τον τελευταίο λόγο όταν δεν υπάρχει συμφωνία ή όταν εσείς δεν τη δέχεστε. Κρίνει με βάση τις καταθέσεις, την τεχνική έκθεση, τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και τη νομολογία για παρόμοιες περιπτώσεις.

Η ποινική διαδικασία, όταν υπάρχει, τρέχει χωριστά. Μια αθωωτική ποινική απόφαση βοηθάει, αλλά δεν δεσμεύει το αστικό δικαστήριο, γιατί τα κριτήρια είναι άλλα.

Τα ποσοστά που βγαίνουν συνήθως

Δεν υπάρχει επίσημος πίνακας. Υπάρχει όμως πρακτική, και οι παρακάτω τάξεις μεγέθους επαναλαμβάνονται στις ελληνικές υποθέσεις. Θεωρήστε τις σημείο εκκίνησης της συζήτησης, όχι κανόνα.

Δύο πράγματα φαίνονται εδώ. Πρώτον, ακόμη και ο οδηγός που έχει προτεραιότητα μπορεί να πάρει ποσοστό, αν έτρεχε ή αν δεν πρόσεξε το προφανές. Δεύτερον, όταν λείπουν αποδείξεις, το αποτέλεσμα τείνει στα μισά, γιατί κανείς δεν μπορεί να αποδείξει το αντίθετο.

Πώς γίνεται η αριθμητική

Η μείωση εφαρμόζεται σε κάθε κονδύλι χωριστά και μετά αθροίζεται. Δείτε την ίδια ζημιά με τρία διαφορετικά ποσοστά.

Έστω ζημιά οχήματος 5.000 €, ιατρικά 800 €, χαμένο εισόδημα 1.200 € και ηθική βλάβη που θα επιδικαζόταν 4.000 €. Σύνολο 11.000 €.

Δύο διευκρινίσεις που αξίζουν χρήματα. Πρώτον, η ηθική βλάβη δεν μειώνεται πάντα με ακρίβεια μαθηματική: το δικαστήριο ορίζει ένα ποσό «κατά εύλογη κρίση», έχοντας ήδη υπόψη τη συνυπαιτιότητα, οπότε το τελικό νούμερο μπορεί να διαφέρει. Δεύτερον, η δική σας ασφαλιστική θα πληρώσει στον άλλον το ποσοστό που σας αναλογεί από τη δική του ζημιά. Έτσι, σε ένα 50/50 με δύο παρόμοια αυτοκίνητα, ο καθένας εισπράττει τα μισά και οι δύο εταιρείες πληρώνουν.

Τι αλλάζει αν έχετε μικτή

Εδώ βρίσκεται η πιο χρήσιμη πρακτική συμβουλή αυτής της σελίδας.

Αν έχετε μικτή ασφάλεια, το δικό σας αυτοκίνητο επισκευάζεται από τη δική σας εταιρεία, χωρίς να περιμένετε να λυθεί το ζήτημα της υπαιτιότητας. Πληρώνετε την απαλλαγή και προχωράτε. Αυτό είναι τεράστιο πλεονέκτημα σε χρόνο, γιατί η συζήτηση για τα ποσοστά μπορεί να κρατήσει μήνες.

Τρία πράγματα όμως δεν λύνονται έτσι. Η απαλλαγή μένει σε εσάς και επιστρέφεται μόνο αν η εταιρεία σας εισπράξει από τον άλλον κατά το ποσοστό του. Το ασφάλιστρό σας επιβαρύνεται, γιατί για την εταιρεία σας υπάρχει πληρωμένη ζημιά. Και οι σωματικές βλάβες δεν καλύπτονται από τη μικτή: αυτές διεκδικούνται πάντα από τον υπαίτιο, με τη συνυπαιτιότητα να μειώνει ό,τι πάρετε.

Αν δεν έχετε μικτή, ο μόνος δρόμος είναι η διεκδίκηση από την εταιρεία του άλλου, και εκεί το ποσοστό κρίνει τα πάντα.

Ο φιλικός διακανονισμός και τα κλιμάκιά του

Το σύστημα άμεσης πληρωμής, που ο κόσμος το λέει φιλικό διακανονισμό, υπάρχει για να μη χρειάζεται να κυνηγάτε την εταιρεία του άλλου. Δηλώνετε στη δική σας, εκείνη σας πληρώνει, και τα ξεκαθαρίζουν μεταξύ τους.

Λειτουργεί με προϋποθέσεις: δύο οχήματα, υπογεγραμμένη δήλωση φιλικού διακανονισμού, ζημιά κάτω από ένα όριο και υπαιτιότητα που εντάσσεται σε κλιμάκιο. Τα κλιμάκια είναι λίγα και χοντρά, συνήθως καμία, μισή ή πλήρης ευθύνη.

Αυτό έχει μια συνέπεια που πρέπει να ξέρετε. Αν η πραγματική σας υπαιτιότητα είναι 30%, το σύστημα δεν έχει αντίστοιχο κουτάκι. Θα σας βάλει στο 50% ή θα βγάλει την υπόθεση εκτός. Στην πρώτη περίπτωση χάνετε το 20% της ζημιάς σας για χάρη της ταχύτητας.

Η απόφαση είναι δική σας και εξαρτάται από το ποσό. Σε ζημιά 1.500 €, η διαφορά είναι 300 € και η ταχύτητα αξίζει. Σε ζημιά 9.000 € με τραυματισμό, μην μπείτε στο κλιμάκιο χωρίς να ρωτήσετε δικηγόρο.

Τι λέει ο νόμος

Πώς μαζεύετε τα στοιχεία που κρίνουν το ποσοστό

Το ποσοστό κρίνεται από ό,τι υπάρχει στον φάκελο, όχι από το τι έγινε πραγματικά. Είναι σκληρό αλλά αληθινό, και σημαίνει ότι η πρώτη μισή ώρα αξίζει περισσότερο από έξι μήνες επιστολών.

Φωτογραφίστε τα οχήματα πριν τα μετακινήσετε, από μακριά και από κοντά, ώστε να φαίνεται η θέση τους στο οδόστρωμα σε σχέση με τις διαγραμμίσεις και τις πινακίδες. Φωτογραφίστε τα ίχνη πέδησης, τα σπασμένα κομμάτια στον δρόμο, τη σήμανση και τα φανάρια.

Πάρτε ονόματα και τηλέφωνα μαρτύρων. Ένας μάρτυρας που δεν σας γνωρίζει αλλάζει υποθέσεις. Χωρίς τηλέφωνο, δεν υπάρχει.

Καλέστε την τροχαία όταν υπάρχει τραυματισμός, διαφωνία, υποψία αλκοόλ, ή όταν εμπλέκεται όχημα χωρίς ασφάλιση. Το δελτίο είναι το εγκυρότερο έγγραφο του φακέλου.

Ρωτήστε για κάμερες. Καταστήματα, τράπεζες, δημοτικές κάμερες. Τα αρχεία διαγράφονται σε λίγες ημέρες, οπότε το αίτημα πρέπει να γίνει αμέσως και γραπτά.

Και γράψτε την ίδια ημέρα τη δική σας περιγραφή, με ώρα, κατεύθυνση, ταχύτητα και τι είδατε. Σε έξι μήνες η μνήμη σας θα έχει αλλάξει, και το χαρτί αυτό θα σας θυμίζει τι είπατε από την αρχή.

Το δίκυκλο, που ξεκινάει με μειονέκτημα

Ο αναβάτης μοτοσυκλέτας μαθαίνει γρήγορα ότι στα ποσοστά κρίνεται διαφορετικά, και δεν έχει άδικο.

Δύο πράγματα δουλεύουν εναντίον του. Το πρώτο είναι η αντίληψη ότι το δίκυκλο κινείται εκεί που δεν το περιμένουν, οπότε κάθε ελιγμός εξετάζεται με το ερώτημα αν ήταν επιτρεπτός. Η κίνηση ανάμεσα σε δύο λωρίδες, η προσπέραση από δεξιά, η χρήση της λωρίδας έκτακτης ανάγκης: όλα αυτά, όταν υπάρξει σύγκρουση, φέρνουν ποσοστό.

Το δεύτερο είναι ο εξοπλισμός. Χωρίς κράνος, ή με κράνος άδετο, η μείωση στις σωματικές βλάβες είναι σχεδόν βέβαιη. Το ίδιο ισχύει, σε μικρότερο βαθμό, για την έλλειψη προστατευτικού ρουχισμού όταν οι κακώσεις είναι εκδορές και όχι κατάγματα.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά, που ο αναβάτης πρέπει να ξέρει. Ο οδηγός του αυτοκινήτου έχει αυξημένη υποχρέωση να ελέγξει τον καθρέφτη και το τυφλό σημείο πριν αλλάξει λωρίδα ή ανοίξει πόρτα. Στις υποθέσεις αυτές τα δικαστήρια αποδίδουν συχνά 70% έως 80% στον οδηγό που δεν κοίταξε. Το ότι το δίκυκλο «δεν φαινόταν» δεν είναι δικαιολογία, γιατί ακριβώς αυτό είναι το καθήκον.

Πρακτικά, για τον αναβάτη το πιο χρήσιμο είναι η κάμερα. Μια φθηνή κάμερα στο κράνος ή στο τιμόνι κοστίζει λιγότερο από 100 € και έχει ανατρέψει περισσότερα ποσοστά από κάθε μάρτυρα.

Ο πεζός, το παιδί και ο ηλικιωμένος

Στις υποθέσεις με πεζούς, το δίκαιο γέρνει υπέρ του αδύναμου, αλλά δεν τον απαλλάσσει.

Ο πεζός που περνάει εκτός διάβασης παίρνει ποσοστό, συνήθως από 20% έως 50%, ανάλογα με το αν υπήρχε διάβαση κοντά, με την ορατότητα και με την ώρα. Το ίδιο ισχύει αν διέσχισε με κόκκινο ή αν βγήκε ανάμεσα από σταθμευμένα οχήματα.

Ο οδηγός όμως κρίνεται με το μέτρο της αυξημένης προσοχής. Σε δρόμο με σχολείο, σε στενή γειτονιά, σε σημείο με πολλούς πεζούς ή σε ώρα κυκλοφοριακής αιχμής, η υποχρέωσή του να κινείται με ταχύτητα που του επιτρέπει να σταματήσει είναι πιο αυστηρή. Ένας οδηγός που χτύπησε πεζό ενώ κινούνταν με το όριο, αλλά σε δρόμο όπου το όριο ήταν προφανώς πολύ, μπορεί να κριθεί υπαίτιος.

Στο παιδί κάτω από μια ηλικία δεν καταλογίζεται υπαιτιότητα, γιατί δεν έχει την ικανότητα να σταθμίσει τον κίνδυνο. Μπορεί όμως να εξεταστεί η ευθύνη του γονέα που το άφησε χωρίς επίβλεψη, και αυτή η ευθύνη μειώνει ό,τι εισπράττει η οικογένεια. Είναι από τα πιο οδυνηρά κεφάλαια της νομολογίας.

Στον ηλικιωμένο με μειωμένη κινητικότητα ή ακοή, τα δικαστήρια δείχνουν ανοχή και αποδίδουν χαμηλότερα ποσοστά, ιδίως όταν το ατύχημα έγινε κοντά σε διάβαση.

Ο ανασφάλιστος και το Επικουρικό

Όταν ο υπαίτιος είναι ανασφάλιστος, η υπόθεση πηγαίνει στο Επικουρικό Κεφάλαιο, και η συνυπαιτιότητα δουλεύει το ίδιο: το ποσοστό σας κόβει την αποζημίωση.

Τρεις διαφορές αξίζει να ξέρετε. Πρώτον, το Επικουρικό εξετάζει τα ποσοστά αυστηρότερα από μια ασφαλιστική, γιατί πληρώνει από ένα κοινό ταμείο και δεν έχει πελάτη να κρατήσει. Δεύτερον, τα όρια αποζημίωσης για ορισμένες κατηγορίες είναι χαμηλότερα από τα όρια της υποχρεωτικής ασφάλισης. Τρίτον, οι χρόνοι είναι μεγαλύτεροι και η υπόθεση καταλήγει συχνά σε δικαστήριο.

Υπάρχει και η αντίστροφη περίπτωση, που δεν τη σκέφτεται κανείς. Αν εσείς οδηγείτε ανασφάλιστος και σας αποδοθεί ποσοστό, το Επικουρικό θα πληρώσει τον άλλον και μετά θα στραφεί εναντίον σας για να πάρει πίσω ό,τι έδωσε, μαζί με τόκους. Ένα τροχαίο με 30% δική σας ευθύνη και ζημιά 20.000 € στον άλλον, σημαίνει χρέος 6.000 € που θα σας κυνηγήσει για χρόνια.

Το ίδιο ισχύει, ακόμη κι αν είστε ασφαλισμένος, σε τρεις περιπτώσεις που η εταιρεία πληρώνει τον τρίτο και μετά τα ζητάει από εσάς: οδήγηση χωρίς δίπλωμα, οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ πάνω από το όριο, και εγκατάλειψη του τόπου του ατυχήματος. Εκεί η συνυπαιτιότητα γίνεται το μικρότερο πρόβλημά σας.

Όταν δεν συμφωνείτε με το ποσοστό

Πρώτα ζητήστε γραπτή αιτιολόγηση: σε ποια στοιχεία στηρίχτηκε η εταιρεία και ποιους κανόνες εφάρμοσε. Πολλές φορές το ποσοστό έχει προκύψει μηχανικά, από τον πίνακα του συστήματος, χωρίς να έχει διαβαστεί η κατάθεση του μάρτυρα που είχατε δώσει.

Μετά στείλτε αντίκρουση με στοιχεία: φωτογραφίες, δήλωση μάρτυρα, τεχνική έκθεση μηχανικού αν το ποσό το δικαιολογεί. Μια ιδιωτική πραγματογνωμοσύνη κοστίζει τυπικά 250 € έως 600 € και σε υπόθεση δέκα χιλιάδων ευρώ αποδίδει.

Αν δεν αλλάξει τίποτα, έχετε δύο δρόμους. Την καταγγελία στην Τράπεζα της Ελλάδος, που ελέγχει τη συμπεριφορά της εταιρείας και την αιτιολόγηση της απάντησης. Και την αγωγή, που είναι ο μόνος τρόπος να αλλάξει το ίδιο το ποσοστό.

Μη ξεχνάτε τη νομική προστασία. Αν την έχετε στο συμβόλαιο, ή ως ξεχωριστό συμβόλαιο, καλύπτει τον δικηγόρο, τα δικαστικά έξοδα και την πραγματογνωμοσύνη. Κοστίζει λίγα ευρώ τον χρόνο και είναι ακριβώς για αυτή τη στιγμή.

Όταν ο «άλλος» δεν είναι οδηγός

Μερικά ατυχήματα δεν έχουν δεύτερο όχημα, και η συζήτηση για την ευθύνη γίνεται με άλλον απέναντι.

Αν χτυπήσατε σε λακκούβα ή σε ανοιχτό φρεάτιο, υπόχρεος είναι ο φορέας συντήρησης του δρόμου: ο δήμος, η περιφέρεια ή ο παραχωρησιούχος της εθνικής οδού. Η αποζημίωση διεκδικείται από εκείνον, και η δική σας ταχύτητα ή απροσεξία θα φέρει ποσοστό. Χρειάζεστε φωτογραφίες της λακκούβας με μέτρο δίπλα, δελτίο συμβάντος και, αν γίνεται, μάρτυρα.

Αν πέσατε πάνω σε αδέσποτο ζώο, η ευθύνη αναζητείται στον δήμο ή στον ιδιοκτήτη, αν υπάρχει. Η νομοθεσία για τα ζώα συντροφιάς, ο ν. 4830/2021, όρισε υποχρεώσεις των δήμων, και οι υποθέσεις αυτές πληθαίνουν.

Αν το ατύχημα έγινε σε σημείο με έργα χωρίς σήμανση, υπόχρεος είναι ο εργολάβος, που συνήθως έχει ασφάλιση αστικής ευθύνης ακριβώς γι’ αυτό.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η διαδικασία είναι πιο αργή από ένα κοινό τροχαίο και σχεδόν πάντα καταλήγει σε δικαστήριο. Και σε όλες, η δική σας συνυπαιτιότητα κρίνεται με το ίδιο μέτρο.

Ένα παράδειγμα

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος αποφασίζει τελικά το ποσοστό;

Αν συμφωνήσουν οι δύο ασφαλιστικές, το ποσοστό ορίζεται στον διακανονισμό. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο. Η τροχαία δεν ορίζει ποσοστά: καταγράφει τι είδε και ποιες παραβάσεις βεβαίωσε, και αυτά τα στοιχεία είναι το σημαντικότερο υλικό για όποιον κρίνει αργότερα.

Αν βρεθεί συνυπαιτιότητα, χάνω και το bonus μου;

Ναι, συνήθως. Οι περισσότερες εταιρείες επιβαρύνουν το ασφάλιστρο όταν πληρώσουν ζημιά για λογαριασμό σας, ακόμη και μερικώς. Το ποσοστό επιβάρυνσης δεν είναι πάντα ανάλογο της υπαιτιότητας, οπότε μια συνυπαιτιότητα 20% μπορεί να σας κοστίσει όσο μια πλήρης.

Έχω μικτή. Με νοιάζει η συνυπαιτιότητα;

Για το δικό σας αυτοκίνητο, λιγότερο: η μικτή πληρώνει τη ζημιά σας ανεξάρτητα από το ποιος φταίει, αφού αφαιρέσει την απαλλαγή. Σας νοιάζει όμως για τις σωματικές βλάβες, για ό,τι διεκδικείτε από τον άλλον, για την απαλλαγή που δεν επιστρέφεται και για την επιβάρυνση του ασφαλίστρου.

Ο φιλικός διακανονισμός δέχεται ποσοστά;

Δέχεται, και τα περισσότερα συστήματα προβλέπουν κλιμάκια, συνήθως 0%, 50% και 100%. Αν η περίπτωσή σας δεν ταιριάζει σε κανένα κλιμάκιο, ή αν το ποσό είναι μεγάλο, η υπόθεση βγαίνει από τον φιλικό διακανονισμό και πηγαίνει στον συνήθη δρόμο.

Χωρίς κράνος ή ζώνη, χάνω τα πάντα;

Όχι, αλλά χάνετε ένα μέρος. Τα δικαστήρια αναγνωρίζουν συνυπαιτιότητα για το κομμάτι της βλάβης που το κράνος ή η ζώνη θα είχαν αποτρέψει, συχνά από 20% έως 40%. Η υλική ζημιά του οχήματος δεν επηρεάζεται, γιατί δεν σχετίζεται με το κράνος.

Μπορώ να αμφισβητήσω το ποσοστό αφού συμφωνήσουν οι εταιρείες;

Μπορείτε, αρκεί να μην έχετε υπογράψει εξοφλητική δήλωση. Οι συμφωνίες μεταξύ ασφαλιστικών δεσμεύουν εκείνες, όχι εσάς. Αν πιστεύετε ότι το ποσοστό είναι άδικο, ζητήστε γραπτή αιτιολόγηση και προχωρήστε με δικηγόρο, ιδίως αν υπάρχουν σωματικές βλάβες.

Τι γίνεται όταν κανείς δεν αποδεικνύει τίποτα;

Όταν δεν προκύπτει ποιος παραβίασε τι, η πιο συνηθισμένη λύση είναι ο επιμερισμός στα δύο. Το 50% με 50% δεν είναι νομικός κανόνας, είναι το αποτέλεσμα της έλλειψης αποδείξεων. Γι' αυτό οι φωτογραφίες και οι μάρτυρες της πρώτης ώρας αξίζουν τόσο.

Πληρώνω εγώ τη ζημιά του άλλου κατά το ποσοστό μου;

Τη ζημιά του άλλου την πληρώνει η ασφαλιστική σας, κατά το ποσοστό της δικής σας υπαιτιότητας. Από την τσέπη σας δεν βγαίνει τίποτα, εκτός αν η κάλυψη δεν ίσχυε, για παράδειγμα αν οδηγούσατε χωρίς δίπλωμα ή μεθυσμένος.

Νομοθεσία που αναφέρεται: π.δ. 237/1986 άρ. 6 · ν. 2496/1997 άρ. 7

Πηγές

1. π.δ. 237/1986, κωδικοποίηση της υποχρεωτικής ασφάλισης οχημάτων, 1986
2. ΕΑΕΕ, κανόνες Συστήματος Άμεσης Πληρωμής και πίνακας ευθυνών, 2025

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.