Με μια ματιά
Τι σημαίνει «Σωματικές βλάβες» στην ασφάλιση;
Σωματικές βλάβες είναι ο τραυματισμός, η αναπηρία ή ο θάνατος ανθρώπου από δικό σας γεγονός, και το σκέλος της αστικής ευθύνης που τα πληρώνει. Η κάλυψη δεν πληρώνει εσάς: πληρώνει τον άλλον για λογαριασμό σας, επειδή ο νόμος σας κάνει υπεύθυνο.
Σε κάθε ασφαλιστήριο αστικής ευθύνης η κάλυψη έχει δύο πόδια. Το ένα πληρώνει τα πράγματα που σπάσατε. Το άλλο πληρώνει τους ανθρώπους που πονάνε. Το δεύτερο λέγεται σωματικές βλάβες, και είναι πιο σπάνιο, πιο ακριβό και πιο αργό από το πρώτο. Τα δημόσια στοιχεία το δείχνουν καθαρά. Στα επιβατικά του 2024, μια υλική ζημιά της αστικής ευθύνης κόστισε κατά μέσο όρο 1.005 ευρώ και μια σωματική βλάβη 11.691 ευρώ, σύμφωνα με τον πίνακα 3Β της Στατιστικής Επετηρίδας Ασφάλισης Αυτοκινήτων 2024 της ΕΑΕΕ. Οι σωματικές βλάβες ήταν όμως πολύ λιγότερες: συχνότητα 0,27%, απέναντι σε 7,55% για τις υλικές ζημιές, κατά τον πίνακα 3Α της ίδιας επετηρίδας.
Τι είναι, με απλά λόγια
Σωματική βλάβη είναι κάθε ζημιά στο σώμα ή στην υγεία ενός ανθρώπου: τραυματισμός, αναπηρία, θάνατος. Στην ασφάλιση, η κάλυψη σωματικών βλαβών δεν πληρώνει εσάς. Πληρώνει τον άλλον, για λογαριασμό σας, επειδή ο νόμος σας κάνει υπεύθυνο. Το άρθρο 914 του Αστικού Κώδικα το λέει απλά: όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.
Τι μπαίνει μέσα σε μια τέτοια απαίτηση:
- Νοσήλια και ιατρικά έξοδα. Χειρουργείο, νοσοκομείο, φάρμακα, φυσιοθεραπείες, ορθοπεδικά βοηθήματα. Ό,τι δεν κάλυψε ο ΕΟΠΥΥ.
- Διαφυγόντα εισοδήματα. Οι μισθοί ή τα έσοδα που έχασε ο παθών όσο δεν δούλευε. Για τον ελεύθερο επαγγελματία μπορεί να μετρηθούν με τις φορολογικές του δηλώσεις.
- Μελλοντική απώλεια. Αν μείνει αναπηρία, το δικαστήριο υπολογίζει τι θα έβγαζε ο άνθρωπος μέχρι τη σύνταξη και δεν θα βγάλει.
- Ηθική βλάβη. Το άρθρο 932 του Αστικού Κώδικα επιτρέπει στο δικαστήριο να επιδικάσει εύλογη χρηματική ικανοποίηση, ιδίως σε όποιον έπαθε προσβολή της υγείας του. Σε θάνατο, η ικανοποίηση για ψυχική οδύνη πηγαίνει στην οικογένεια του θύματος.
- Έξοδα φροντίδας. Αποκλειστική νοσοκόμα, βοηθός στο σπίτι, μετατροπές στο μπάνιο, αμαξίδιο.
- Έξοδα κηδείας, σε περίπτωση θανάτου.
Το χαρακτηριστικό της σωματικής βλάβης είναι ότι δεν κλείνει γρήγορα. Η υλική ζημιά κλείνει με το παραστατικό του συνεργείου. Η σωματική περιμένει να σταθεροποιηθεί η κατάσταση της υγείας, να βγει ιατρική γνωμάτευση για το ποσοστό αναπηρίας, και μερικές φορές να αποφανθεί δικαστήριο. Ο νόμος δίνει και χρόνο. Η απαίτηση από αδικοπραξία παραγράφεται σε πέντε χρόνια από τότε που ο παθών έμαθε τη ζημιά και τον υπόχρεο, και πάντως σε είκοσι από την πράξη, κατά το άρθρο 937 του Αστικού Κώδικα. Στο αυτοκίνητο, η αξίωση του παθόντα απευθείας κατά του ασφαλιστή παραγράφεται σε πέντε χρόνια από το ατύχημα, κατά το άρθρο 10 του π.δ. 237/1986, όπως το άλλαξε το άρθρο 7 του ν. 3557/2007.
Πού τις συναντάτε
Στο αυτοκίνητο, πρώτα από όλα. Ο ν. 5113/2024 ορίζει δύο ελάχιστα όρια: 1.300.000 ευρώ ανά θύμα για τις σωματικές βλάβες και 1.300.000 ευρώ ανά ατύχημα για τις υλικές ζημιές. Από το 2024 η υποχρεωτική ασφάλιση καλύπτει και τις σωματικές βλάβες των μελών της οικογένειας του ασφαλισμένου ή του οδηγού, ανεξάρτητα από τον δεσμό συγγένειας, κατά το άρθρο 5 του ίδιου νόμου.
Στην ασφάλεια σπιτιού, μέσα στη γραμμή «αστική ευθύνη προς τρίτους». Καλύπτει τον επισκέπτη που γλιστράει στο υγρό πάτωμα και το κεραμίδι που φεύγει από το μπαλκόνι σας.
Στην επιχείρηση. Ο πελάτης που πέφτει στη σκάλα, η τροφική δηλητηρίαση στο εστιατόριο, η τέντα που ξηλώνεται. Ξεχωριστά από αυτά, για τον εργαζόμενό σας που τραυματίζεται χρειάζεται εργοδοτική ευθύνη.
Και στην ευθύνη κατοικιδίου, όπου το δάγκωμα σκύλου είναι σωματική βλάβη με όλη τη σημασία του όρου. Το άρθρο 924 του Αστικού Κώδικα κάνει τον κάτοχο του ζώου υπεύθυνο για τη ζημιά που προκαλεί σε τρίτο.
Ένα παράδειγμα
Ο Νίκος έχει φούρνο σε γειτονιά της Πάτρας. Ένα πρωί ο υπάλληλος σφουγγαρίζει και ξεχνάει την πινακίδα. Η κυρία Βασιλική, 68 ετών, γλιστράει μπαίνοντας και σπάει το ισχίο της.
Πάει με ασθενοφόρο, χειρουργείται, μπαίνει ημιαρθροπλαστική, μένει έξι ημέρες στο νοσοκομείο και τέσσερις μήνες σε αποκατάσταση. Μένει με μόνιμη δυσκολία στη βάδιση. Έστω ότι η απαίτησή της βγαίνει έτσι. Τα ποσά είναι υποθέσεις για το παράδειγμα.
| Κονδύλι | Ποσό |
|---|---|
| Νοσήλια και υλικά, πέρα από τον ΕΟΠΥΥ | 7.000 € |
| Φυσιοθεραπείες, εννέα μήνες | 3.000 € |
| Αποκλειστική και βοηθός στο σπίτι | 6.000 € |
| Ηθική βλάβη | 20.000 € |
| Δικαστικά έξοδα και αμοιβές δικηγόρων | 4.000 € |
| Σύνολο | 40.000 € |
Έστω ότι ο Νίκος είχε αστική ευθύνη μέσα στο πακέτο της επιχείρησης, με όριο 100.000 ευρώ για σωματικές βλάβες ανά γεγονός. Η εταιρεία πλήρωσε τα 40.000 ευρώ. Ο Νίκος πλήρωσε την απαλλαγή και τίποτε άλλο.
Αν δεν είχε την κάλυψη, τα 40.000 ευρώ θα ήταν δικά του. Για έναν φούρνο, αυτό είναι το κέρδος πολλών ετών.
Τι λέει ο νόμος
Στο αυτοκίνητο, το π.δ. 237/1986 κάνει την ασφάλιση της αστικής ευθύνης υποχρεωτική, και ο ν. 5113/2024 ορίζει σήμερα το ελάχιστο όριο: 1.300.000 ευρώ ανά θύμα για σωματικές βλάβες. Το ποσό ακούγεται τεράστιο. Είναι όμως φτιαγμένο για τη χειρότερη περίπτωση, με ισόβια φροντίδα και χαμένο εισόδημα δεκαετιών.
Ο παθών έχει δική του αξίωση απευθείας κατά της ασφαλιστικής εταιρείας του υπαιτίου, μέχρι το ποσό της ασφάλισης, κατά το άρθρο 10 του π.δ. 237/1986. Δεν χρειάζεται να κυνηγήσει πρώτα εσάς. Αυτή η ευθεία αξίωση είναι ο λόγος που η υποχρεωτική ασφάλιση προστατεύει και το θύμα, όχι μόνο τον οδηγό.
Έξω από το αυτοκίνητο, η ευθύνη γεννιέται από τον Αστικό Κώδικα, στο άρθρο 914. Η ασφάλιση είναι προαιρετική, το χρέος όχι. Ο ν. 2496/1997, στο άρθρο 25, λέει ότι η ασφάλιση αστικής ευθύνης περιλαμβάνει τις δαπάνες για την απόκρουση και την ικανοποίηση των αξιώσεων τρίτων. Δεν καλύπτει όμως ό,τι προκαλέσατε με δόλο.
Ένα τελευταίο σημείο. Σε ένα προαιρετικό συμβόλαιο, η εταιρεία πληρώνει μέχρι το όριο που γράφει το συμβόλαιο. Αν το δικαστήριο επιδικάσει περισσότερα, η διαφορά είναι δικό σας χρέος, και δεν σβήνει με την ανανέωση του συμβολαίου.
Τι να προσέξετε
- Μην κρίνετε το όριο από τη μικρή ζημιά. Ο μέσος όρος των 11.691 ευρώ στα επιβατικά κρύβει τις λίγες βαριές περιπτώσεις. Το όριο αγοράζεται γι αυτές.
- Δηλώστε το περιστατικό αμέσως, ακόμα και αν ο άλλος λέει «δεν είναι τίποτα». Ο ν. 2496/1997 ζητά δήλωση μέσα σε οκτώ ημέρες, και για το αυτοκίνητο το π.δ. 237/1986, όπως το άλλαξε ο ν. 3557/2007, ζητά δήλωση αμέσως, και το αργότερο σε οκτώ εργάσιμες ημέρες. Αν καθυστερήσετε υπαίτια, η εταιρεία μπορεί να σας ζητήσει τη ζημιά που της προκάλεσε η καθυστέρηση.
- Μην αναγνωρίσετε ευθύνη γραπτώς. Βοηθήστε τον άνθρωπο, καλέστε ασθενοφόρο, αλλά μην υπογράψετε τίποτα και μην συμφωνήσετε ποσό. Το έγγραφο πληροφοριών της Interamerican για τα δίκυκλα, για παράδειγμα, σας ζητά να μην κάνετε καμία αναγνώριση ή συμβιβασμό χωρίς τη γραπτή συναίνεση της εταιρείας.
- Ελέγξτε ποιος είναι «τρίτος». Ένα συμβόλαιο ιδιώτη ή επιχείρησης μπορεί να εξαιρεί την οικογένεια και τους εργαζομένους σας. Διαβάστε τον όρο. Για το προσωπικό χρειάζεστε χωριστή εργοδοτική ευθύνη.
Δείτε ποια συμβόλαια δίνουν τι όριο για σωματικές βλάβες, στη σύγκριση αστικής ευθύνης.
Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: π.δ. 237/1986 άρ. 9 · π.δ. 237/1986 άρ. 10 · ν. 3557/2007 άρ. 6 · ν. 3557/2007 άρ. 7 · ν. 5113/2024 · ΑΚ άρ. 914 · ΑΚ άρ. 924 · ΑΚ άρ. 932 · ΑΚ άρ. 937 · ν. 2496/1997 άρ. 7 · ν. 2496/1997 άρ. 25
Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.
