Πώς υπολογίζεται η αποζημίωση για σωματική βλάβη

Με μια ματιά

Η ουσία

Όταν τραυματιστείτε σε τροχαίο και φταίει ο άλλος, δεν παίρνετε ένα ποσό. Παίρνετε τέσσερα, και το καθένα υπολογίζεται με τον δικό του τρόπο. Τα ιατρικά έξοδα αποδεικνύονται με αποδείξεις. Το χαμένο εισόδημα αποδεικνύεται με χαρτιά του εργοδότη ή της εφορίας. Η ηθική βλάβη δεν αποδεικνύεται με τίποτα, την εκτιμά ο δικαστής ή τη διαπραγματεύεται ο δικηγόρος σας. Και αν μείνει κάτι μόνιμο, μπαίνει μια τέταρτη γραμμή για το μέλλον.

Μιλάμε εδώ για τον άνθρωπο που βγήκε από το νοσοκομείο με έναν φάκελο χαρτιά και δεν ξέρει τι από αυτά αξίζει χρήματα. Είναι επίσης για τον συγγενή που τρέχει αντί του τραυματία, γιατί τις πρώτες εβδομάδες τα περισσότερα τα κάνει κάποιος άλλος.

Τα τέσσερα κομμάτια, ένα ένα

Κάθε φορά που ένας δικηγόρος συντάσσει εξώδικο για τραυματισμό, φτιάχνει την ίδια λίστα. Αξίζει να την ξέρετε, γιατί με αυτήν μαζεύετε χαρτιά από την πρώτη μέρα και όχι τον έκτο μήνα, όταν οι αποδείξεις έχουν χαθεί.

Θετική ζημιά. Ό,τι πληρώσατε επειδή τραυματιστήκατε. Η διαφορά της θέσης στο νοσοκομείο, το ασθενοφόρο αν ήταν ιδιωτικό, οι μαγνητικές και οι αξονικές που κάνατε ιδιωτικά για να μη περιμένετε, ο νάρθηκας, οι πατερίτσες, τα φάρμακα, οι φυσικοθεραπείες, τα ταξί προς τα ραντεβού όταν δεν μπορούσατε να οδηγήσετε, ακόμη και το κατεστραμμένο κράνος ή τα γυαλιά που έσπασαν πάνω σας.

Αποθετική ζημιά. Ό,τι δεν μπήκε στην τσέπη σας επειδή δεν δουλέψατε. Για μισθωτό είναι απλό: βεβαίωση του εργοδότη με τις ημέρες απουσίας και τις αποδοχές που χάθηκαν. Για ελεύθερο επαγγελματία είναι δυσκολότερο και θέλει φορολογικά στοιχεία των προηγούμενων ετών, ώστε να βγει ένα μέσο ημερήσιο κέρδος.

Ηθική βλάβη. Ο πόνος, ο φόβος, οι μήνες που η ζωή σας σταμάτησε. Δεν έχει απόδειξη και δεν έχει τιμοκατάλογο. Ορίζεται «κατά εύλογη κρίση» και στην πράξη με βάση το τι έχουν επιδικάσει τα δικαστήρια σε παρόμοιες περιπτώσεις.

Μελλοντική ζημιά. Αν μείνει ποσοστό αναπηρίας, μπαίνει μια τέταρτη γραμμή: η μειωμένη ικανότητα για δουλειά στα επόμενα χρόνια, οι θεραπείες που θα συνεχιστούν, η βοήθεια τρίτου προσώπου αν χρειάζεται.

Τι πληρώνει ο ΕΟΠΥΥ και τι μένει σε εσάς

Οι περισσότεροι νοσηλεύονται με το βιβλιάριό τους. Το δημόσιο νοσοκομείο δεν σας ζητάει χρήματα για την επέμβαση, και σωστά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η νοσηλεία δεν κοστίζει: κοστίζει, και ο ΕΟΠΥΥ έχει δικό του δικαίωμα να ζητήσει το ποσό από την ασφαλιστική του υπαιτίου. Η διαδικασία τρέχει χωρίς εσάς.

Εσείς διεκδικείτε ό,τι πλήρωσε το πορτοφόλι σας. Στην πράξη αυτό είναι τέσσερα πράγματα. Η διαφορά θέσης, αν ζητήσατε δίκλινο σε συμβεβλημένη κλινική. Τα υλικά που ο ΕΟΠΥΥ δεν αποζημιώνει πλήρως, όπως πλάκες, βίδες ή ειδικοί νάρθηκες. Οι συνεδρίες φυσικοθεραπείας πάνω από όσες δίνονται δωρεάν. Και οι ιδιωτικές εξετάσεις που κάνατε επειδή το ραντεβού στο δημόσιο έδινε δύο μήνες αναμονή.

Κρατήστε τιμολόγια στο όνομά σας, όχι αποδείξεις λιανικής χωρίς στοιχεία. Ένα χαρτί χωρίς ΑΦΜ και ονοματεπώνυμο είναι το πρώτο που κόβει ο διακανονιστής, και δεν το κάνει από κακία: δεν μπορεί να το χρεώσει σε κανέναν φάκελο.

Πώς αποδεικνύεται το χαμένο εισόδημα

Εδώ χάνονται τα περισσότερα χρήματα, επειδή ο κόσμος θεωρεί αυτονόητο κάτι που η εταιρεία δεν το δέχεται χωρίς χαρτί.

Αν είστε μισθωτός, χρειάζεστε βεβαίωση του εργοδότη με τρία στοιχεία: τις ημέρες που λείψατε, τις μεικτές αποδοχές σας και το αν πληρωθήκατε ή όχι για αυτές τις ημέρες. Αν σας πλήρωσε κανονικά ο εργοδότης, δεν ζημιωθήκατε εσείς αλλά εκείνος, και τη διεκδίκηση την έχει αυτός. Αν πήρατε επίδομα ασθενείας από τον ΕΦΚΑ, διεκδικείτε τη διαφορά ανάμεσα στον μισθό και στο επίδομα.

Αν είστε ελεύθερος επαγγελματίας, το πράγμα θέλει δουλειά. Η ασφαλιστική θέλει να δει τα Ε1 και Ε3 των δύο ή τριών προηγούμενων ετών, ώστε να βγάλει ένα μέσο ημερήσιο κέρδος και να το πολλαπλασιάσει με τις ημέρες αποχής. Αν έχετε εποχικότητα, όπως ένας ηλεκτρολόγος που δουλεύει πιο πολύ το καλοκαίρι, δείξτε τη με τιμολόγια της αντίστοιχης περιόδου των προηγούμενων χρόνων.

Αν είστε αγρότης ή δουλεύετε σε οικογενειακή επιχείρηση χωρίς μισθοδοσία, τα χαρτιά είναι λίγα και η διεκδίκηση δύσκολη. Εδώ βοηθούν οι δηλώσεις ΟΣΔΕ, τα τιμολόγια πώλησης και, τελικά, η μαρτυρία. Το ποσό που θα αναγνωριστεί είναι μικρότερο από την πραγματική σας ζημιά. Είναι άδικο, αλλά έτσι δουλεύει η απόδειξη.

Η ηθική βλάβη και πώς μπαίνει ένα νούμερο σε αυτήν

Η ηθική βλάβη είναι η γραμμή για την οποία ρωτούν όλοι πρώτα και για την οποία κανείς δεν δίνει σίγουρη απάντηση. Ο νόμος λέει ότι το δικαστήριο επιδικάζει «εύλογη χρηματική ικανοποίηση». Αυτό ακούγεται αόριστο, και είναι.

Στην πράξη μετράνε συγκεκριμένα πράγματα. Πόσο σοβαρός ήταν ο τραυματισμός και πόσες ημέρες κρατήσατε γύψο ή νάρθηκα. Αν χρειάστηκε χειρουργείο και αν χρειαστεί δεύτερο. Πόσες ημέρες μείνατε στο νοσοκομείο. Πόσο βαριά ήταν η υπαιτιότητα του άλλου, γιατί ένας οδηγός που πέρασε με κόκκινο μεθυσμένος κρίνεται αυστηρότερα από κάποιον που υπολόγισε λάθος μια απόσταση. Η ηλικία σας και το αν έμεινε ουλή σε ορατό σημείο. Και, δυστυχώς για τη λογική, το πόσο καλά είναι γραμμένη η αγωγή.

Ως τάξη μεγέθους, και μόνο ως τάξη μεγέθους, οι εξωδικαστικοί διακανονισμοί στην Ελλάδα κινούνται ως εξής: ένα θλαστικό τραύμα με ράμματα και λίγες ημέρες αποχής κλείνει συχνά κάτω από 1.500 €. Ένα κάταγμα χωρίς χειρουργείο κινείται από 1.500 € έως 4.000 €. Ένα κάταγμα με χειρουργείο και υλικό ξεκινάει από τις πέντε χιλιάδες και ανεβαίνει. Μια μόνιμη αναπηρία με διψήφιο ποσοστό αλλάζει επίπεδο και δεν διαπραγματεύεται χωρίς δικηγόρο.

Η μόνιμη αναπηρία και τα ποσοστά

Όταν η κατάσταση της υγείας σας σταθεροποιηθεί, δηλαδή όταν οι γιατροί πουν ότι από εδώ και πέρα δεν αλλάζει κάτι, βγαίνει ένα ποσοστό μόνιμης ανικανότητας. Το γράφει ιατρός πραγματογνώμονας, συχνά ένας από κάθε πλευρά.

Αυτό το ποσοστό κάνει δύο δουλειές. Πρώτον, ανεβάζει την ηθική βλάβη, γιατί δεν μιλάμε πια για έναν προσωρινό πόνο. Δεύτερον, ανοίγει τη γραμμή της μελλοντικής ζημιάς: πόσο λιγότερο θα κερδίζετε στα χρόνια που σας απομένουν μέχρι τη σύνταξη, με δεδομένο ότι το σώμα σας δεν κάνει πια ό,τι έκανε.

Προσοχή σε ένα σημείο που παρεξηγείται συνεχώς. Το ποσοστό αναπηρίας των ΚΕΠΑ, που δίνεται για επιδόματα και συντάξεις, δεν είναι το ίδιο με το ποσοστό που κρίνει το αστικό δικαστήριο για την αποζημίωση. Συνήθως συζητιούνται μαζί και το ένα επηρεάζει το άλλο, αλλά δεν ταυτίζονται και δεν είναι αυτόματο ότι το ένα χαρτί φέρνει το άλλο.

Τα έγγραφα, με τη σειρά που τα μαζεύετε

Ξεκινήστε από την πρώτη ημέρα, ακόμη κι αν πονάτε. Όποιος αρχίζει να μαζεύει τον τρίτο μήνα, χάνει χρήματα.

1. Δελτίο τροχαίου ατυχήματος ή, αν δεν ήρθε η τροχαία, φιλική δήλωση με τα στοιχεία και των δύο οχημάτων.
2. Εισιτήριο και εξιτήριο του νοσοκομείου, με τη διάγνωση γραμμένη ολόκληρη.
3. Ιατρικές γνωματεύσεις, όλες, με ημερομηνίες. Ζητήστε να γράφεται ρητά ο συνιστώμενος χρόνος αποχής από την εργασία.
4. Αποδείξεις και τιμολόγια στο όνομά σας για φάρμακα, υλικά, εξετάσεις, φυσικοθεραπείες, μεταφορά.
5. Βεβαίωση εργοδότη ή φορολογικά στοιχεία για το χαμένο εισόδημα.
6. Φωτογραφίες των τραυμάτων στις πρώτες ημέρες. Ακούγεται περίεργο και είναι από τα πιο χρήσιμα χαρτιά που θα έχετε.
7. Αντίγραφο ποινικής δικογραφίας, αν ασκήθηκε δίωξη, γιατί εκεί καταγράφεται η υπαιτιότητα.

Στείλτε τα με έναν τρόπο που αφήνει ίχνος: ηλεκτρονικό μήνυμα με αριθμό φακέλου ή συστημένη επιστολή. Η ημερομηνία που θα ολοκληρωθεί ο φάκελος είναι η ημέρα από την οποία μετράνε οι τρεις μήνες.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα τιμολόγια και οι φάκελοι

Τα ποσά που ακολουθούν είναι τάξεις μεγέθους από εξωδικαστικούς διακανονισμούς και από τη στατιστική της αγοράς. Δεν είναι υπόσχεση και δεν αντικαθιστούν τη γνώμη δικηγόρου για τη δική σας υπόθεση.

Δύο πράγματα φαίνονται σε αυτόν τον πίνακα. Πρώτον, η διαφορά ανάμεσα σε μια υπόθεση με χειρουργείο και σε μια χωρίς είναι τεράστια, και γι’ αυτό το ιατρικό χαρτί μετράει περισσότερο από κάθε άλλο. Δεύτερον, όσο ανεβαίνει η σοβαρότητα, τόσο μεγαλώνει η διασπορά, δηλαδή τόσο περισσότερο εξαρτάται το αποτέλεσμα από το ποιος χειρίζεται την υπόθεση.

Ένα παράδειγμα

Ο επιβάτης, ο πεζός και ο συνοδηγός

Πολλοί νομίζουν ότι αποζημίωση παίρνει μόνο ο οδηγός του άλλου οχήματος. Δεν ισχύει, και η παρανόηση κοστίζει.

Ο επιβάτης καλύπτεται πάντα από την υποχρεωτική ασφάλιση του οχήματος στο οποίο επέβαινε, ακόμη κι αν ο υπαίτιος ήταν ο δικός του οδηγός. Αν ο πατέρας σας οδηγούσε και προκάλεσε το ατύχημα ενώ εσείς καθόσασταν δίπλα, διεκδικείτε από τη δική του ασφαλιστική. Η μόνη εξαίρεση που εμφανίζεται συχνά στα συμβόλαια αφορά τον ίδιο τον οδηγό, που δεν καλύπτεται από την αστική ευθύνη για τις δικές του σωματικές βλάβες όταν φταίει.

Ο πεζός και ο ποδηλάτης καλύπτονται από την ασφάλιση του οχήματος που τους χτύπησε, και μάλιστα με ευνοϊκό βλέμμα από τα δικαστήρια, επειδή θεωρούνται αδύναμοι χρήστες του δρόμου. Ακόμη και όταν αποδίδεται σε αυτούς ένα ποσοστό συνυπαιτιότητας, σπάνια μηδενίζεται η αξίωση.

Το παιδί έχει τη δική του μεταχείριση. Κάτω από μια ηλικία δεν του καταλογίζεται υπαιτιότητα, γιατί δεν έχει την ικανότητα να σταθμίσει τον κίνδυνο. Η αξίωση ασκείται από τον γονέα ως εκπρόσωπο, και η παραγραφή τρέχει διαφορετικά.

Ο οδηγός δικύκλου χωρίς κράνος, ή ο επιβάτης χωρίς ζώνη, δεν χάνει το δικαίωμά του. Παίρνει όμως συνυπαιτιότητα για το κομμάτι της βλάβης που το κράνος ή η ζώνη θα είχαν αποτρέψει, και το ποσοστό αυτό κινείται συχνά από 20% έως 40%.

Όταν το ατύχημα είναι θανατηφόρο

Είναι το κομμάτι που κανείς δεν θέλει να διαβάσει, και είναι αυτό με τις περισσότερες παρανοήσεις.

Στον θάνατο υπάρχουν δύο διαφορετικές αξιώσεις. Η πρώτη είναι η ψυχική οδύνη των στενών συγγενών: σύζυγος, παιδιά, γονείς, αδέλφια και, κατά περίπτωση, εγγόνια ή παππούδες. Καθένας τους έχει δικό του, αυτοτελές δικαίωμα. Δεν μοιράζονται ένα ποσό, ο καθένας κρίνεται χωριστά, και το ποσό εξαρτάται από τη στενότητα του δεσμού και από τη συμβίωση.

Η δεύτερη είναι η στέρηση διατροφής. Αν ο άνθρωπος που χάθηκε συντηρούσε οικογένεια, τα πρόσωπα που εξαρτιόνταν από αυτόν διεκδικούν όσα θα λάμβαναν μέχρι να γίνουν αυτοτελή, ή μέχρι το τέλος του εργασιακού βίου του θανόντος. Ο υπολογισμός γίνεται με το εισόδημα, την ηλικία, τον αριθμό των προσώπων και μια αφαίρεση για όσα θα ξόδευε για τον εαυτό του.

Προστίθενται και τα έξοδα κηδείας, εφόσον αποδεικνύονται με τιμολόγια και δεν είναι υπερβολικά σε σχέση με τις συνθήκες της οικογένειας.

Οι υποθέσεις αυτές πηγαίνουν σχεδόν πάντα σε δικαστήριο, γιατί τα ποσά είναι μεγάλα και η εταιρεία δεν προσφέρει εύκολα. Θέλουν δικηγόρο με πείρα σε τροχαία και θέλουν υπομονή ετών.

Πότε συμφέρει ο συμβιβασμός και πότε το δικαστήριο

Η μεγάλη πλειοψηφία των υποθέσεων τραυματισμού κλείνει εξωδικαστικά, και για καλό λόγο: παίρνετε χρήματα μέσα στον χρόνο αντί για τρία χρόνια μετά.

Ο συμβιβασμός συμφέρει όταν η υπαιτιότητα είναι καθαρή, οι τραυματισμοί έχουν αποκατασταθεί και η προσφορά είναι κοντά σε αυτό που θα επιδίκαζε το δικαστήριο. Μην ξεχνάτε ότι μια δικαστική απόφαση κοστίζει χρόνο, δικαστικά έξοδα και αγωνία, και ότι τα ίδια χρήματα σήμερα αξίζουν περισσότερο από αύριο.

Το δικαστήριο αξίζει σε τρεις περιπτώσεις. Όταν η εταιρεία αρνείται την υπαιτιότητα του ασφαλισμένου της παρότι τα στοιχεία λένε άλλα. Όταν υπάρχει μόνιμη αναπηρία και η προσφορά είναι προφανώς χαμηλή. Και όταν σας προτείνουν να υπογράψετε εξόφληση ενώ η υγεία σας δεν έχει σταθεροποιηθεί.

Αυτό το τελευταίο χρειάζεται προσοχή. Η δήλωση εξόφλησης που υπογράφετε κλείνει την υπόθεση οριστικά. Αν έξι μήνες αργότερα χρειαστείτε δεύτερη επέμβαση, δεν επανέρχεστε. Πριν υπογράψετε, ρωτήστε τον γιατρό σας μία και μόνη ερώτηση: υπάρχει περίπτωση να χρειαστεί κάτι άλλο.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Πόσα παίρνει κανείς για ηθική βλάβη σε ένα σπασμένο χέρι;

Δεν υπάρχει τιμοκατάλογος. Στην πράξη ένα απλό κάταγμα που έδεσε καλά, με ένα μήνα γύψο και λίγη φυσικοθεραπεία, κινείται εξωδικαστικά από 1.500 € έως 4.000 €. Αν χρειάστηκε χειρουργείο, υλικό οστεοσύνθεσης και δεύτερη επέμβαση για αφαίρεση, το εύρος ανεβαίνει αισθητά. Ο δικαστής κρίνει κατά περίπτωση.

Ο εργοδότης μού πληρώνει τον μισθό όσο λείπω. Δικαιούμαι κάτι;

Ναι, αλλά όχι δεύτερη φορά τα ίδια χρήματα. Αν ο εργοδότης σας πλήρωσε κανονικά, τη χαμένη εργασία τη διεκδικεί συνήθως εκείνος ή δεν διεκδικείται καθόλου. Εσείς κρατάτε την ηθική βλάβη, τα ιατρικά που πληρώσατε από την τσέπη σας και τα έξοδα μετακίνησης στα ραντεβού.

Πρέπει οπωσδήποτε να πάω σε δικηγόρο;

Για μια θλάση με δύο ημέρες ανάρρωση, όχι. Για οτιδήποτε με χειρουργείο, νοσηλεία πάνω από μία ημέρα ή ποσοστό αναπηρίας, ναι. Η αμοιβή του υπολογίζεται σε ποσοστό της είσπραξης, τυπικά 10% έως 20%, και σχεδόν πάντα φέρνει περισσότερα από όσα κοστίζει.

Πόσο κρατάει η υπόθεση;

Εξωδικαστικά, από τρεις μήνες έως έναν χρόνο, ανάλογα με το πότε σταθεροποιείται η υγεία σας. Στο δικαστήριο προσθέστε ένα με δύο χρόνια για την πρώτη απόφαση. Γι' αυτό οι περισσότερες υποθέσεις τραυματισμού κλείνουν με συμβιβασμό πριν φτάσουν σε ακροατήριο.

Ο υπαίτιος ήταν ανασφάλιστος. Χάθηκαν τα χρήματα;

Όχι. Πηγαίνετε στο Επικουρικό Κεφάλαιο, που πληρώνει στη θέση της εταιρείας που δεν υπάρχει. Η σωματική βλάβη καλύπτεται μέχρι το ίδιο όριο, αλλά η διαδικασία είναι πιο αργή και τα δικαιολογητικά ελέγχονται αυστηρότερα. Κρατήστε τα πάντα.

Με έστειλαν σε γιατρό της ασφαλιστικής. Είμαι υποχρεωμένος;

Η εταιρεία έχει δικαίωμα να δει τον τραυματία με δικό της ιατρό πριν πληρώσει. Πηγαίνετε, αλλά πάρτε μαζί όλο τον φάκελο και ζητήστε αντίγραφο της γνωμάτευσης. Αν διαφωνείτε με το ποσοστό που θα γράψει, έχετε δικαίωμα σε δική σας ιατρική εκτίμηση.

Τα νοσήλια τα πλήρωσε ο ΕΟΠΥΥ. Τι μένει σε εμένα;

Ό,τι πληρώσατε πραγματικά εσείς: η διαφορά θέσης, τα υλικά που δεν αποζημιώνονται, ο ιδιώτης γιατρός, οι φυσικοθεραπείες πάνω από τις δωρεάν συνεδρίες, τα φάρμακα. Ο ΕΟΠΥΥ διεκδικεί μόνος του από την ασφαλιστική όσα κάλυψε. Δεν τα ζητάτε εσείς.

Νομοθεσία που αναφέρεται: ν. 2496/1997 άρ. 7 · π.δ. 237/1986 άρ. 6

Πηγές

1. π.δ. 237/1986, κωδικοποίηση της υποχρεωτικής ασφάλισης οχημάτων, 1986
2. ΕΑΕΕ, Στατιστική Επετηρίδα Ασφάλισης Αυτοκινήτων, 2025

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.