Με μια ματιά
Τι σημαίνει «Υπαιτιότητα» στην ασφάλιση;
Υπαιτιότητα είναι το ποιος φταίει για το ατύχημα, και σε τι ποσοστό, από το οποίο εξαρτάται ποιος πληρώνει τι. Μπορεί να μοιράζεται, για παράδειγμα 70 με 30, και τότε ο καθένας αποζημιώνεται κατά το ποσοστό ευθύνης του άλλου.
Μετά από κάθε τρακάρισμα, δύο άνθρωποι στέκονται στον δρόμο και λένε δύο διαφορετικές ιστορίες. Το ποιος φταίει (υπαιτιότητα) δεν κρίνεται από το ποιος φωνάζει δυνατότερα ούτε από το ποιος έχει δίκιο στο μυαλό του. Κρίνεται από στοιχεία, από κανόνες κυκλοφορίας και, όταν δεν υπάρχει συμφωνία, από δικαστή. Από αυτό εξαρτώνται και τα δύο πράγματα που σας ενδιαφέρουν: ποιος πληρώνει τη ζημιά και πόσο θα ανέβει το ασφάλιστρό σας.
Τι είναι, με απλά λόγια
Υπαίτιος είναι εκείνος του οποίου η συμπεριφορά προκάλεσε το ατύχημα, επειδή παραβίασε κάποιον κανόνα ή επειδή δεν έδειξε την προσοχή που όφειλε. Η παραβίαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας είναι η πρώτη ένδειξη: προτεραιότητα, κόκκινο, ταχύτητα, απόσταση ασφαλείας, απαγορευμένη αναστροφή.
Η υπαιτιότητα δεν είναι πάντα εκατό τοις εκατό σε έναν. Μπορεί να μοιράζεται. Αυτό λέγεται συνυπαιτιότητα και εκφράζεται σε ποσοστά: 70 με 30, 60 με 40, 50 με 50. Ο καθένας τότε αποζημιώνεται κατά το ποσοστό ευθύνης του άλλου.
Ένα παράδειγμα της λογικής: ο ένας βγήκε από στοπ χωρίς να κοιτάξει, ο άλλος όμως έτρεχε με τριάντα χιλιόμετρα πάνω από το όριο. Ο πρώτος φταίει περισσότερο, αλλά ο δεύτερος συνέβαλε στη σοβαρότητα της σύγκρουσης.
Χωριστό ζήτημα είναι η ζώνη και το κράνος. Η μη χρήση τους δεν προκαλεί το ατύχημα, μειώνει όμως την αποζημίωση για τις σωματικές βλάβες, γιατί ο παθών συνέβαλε στη δική του βλάβη.
Πού κρίνεται
Σε τέσσερα σημεία, με αυτή τη σειρά.
Πρώτο, στο σημείο του ατυχήματος. Αν κληθεί η τροχαία, συντάσσεται δελτίο οδικού τροχαίου ατυχήματος. Αυτό το χαρτί βαραίνει πολύ, γιατί καταγράφει θέσεις, ίχνη, σημάνσεις και τις πρώτες καταθέσεις.
Δεύτερο, στο έντυπο φιλικής δήλωσης, όταν το συμπληρώνετε και οι δύο. Το σκίτσο και τα σημειωμένα τετραγωνάκια είναι ουσιαστικά ομολογία για το πώς έγινε το ατύχημα.
Τρίτο, στα γραφεία των εταιρειών, που εφαρμόζουν κοινά κριτήρια και πίνακες τυπικών περιπτώσεων για να καταλήξουν γρήγορα σε ποσοστά χωρίς δικαστήριο.
Τέταρτο, στο δικαστήριο, όταν δεν υπάρχει συμφωνία ή όταν οι σωματικές βλάβες είναι σοβαρές. Εκεί μπαίνουν μάρτυρες, πραγματογνωμοσύνη και, αν υπάρχει ποινική διάσταση, η απόφαση του ποινικού δικαστηρίου.
Ένα παράδειγμα
Ο Σάββας βγαίνει από πάροδο στη Νέα Ιωνία και συγκρούεται με τη Μαρία, που κινείται στην κάθετη οδό. Η Μαρία είχε προτεραιότητα, αλλά μιλούσε στο κινητό της και η ταχύτητά της ήταν πάνω από το όριο.
Τα ποσά εδώ είναι υποθετικά. Έστω ότι οι δύο εταιρείες καταλήγουν σε συνυπαιτιότητα 80 με 20 σε βάρος του Σάββα, και ότι η ζημιά της Μαρίας είναι 3.000 ευρώ και του Σάββα 2.000.
Η Μαρία εισπράττει το 80% των 3.000, δηλαδή 2.400 ευρώ, από την εταιρεία του Σάββα. Ο Σάββας εισπράττει το 20% των 2.000, δηλαδή 400 ευρώ, από την εταιρεία της Μαρίας, εφόσον έχει κάλυψη για τη δική του ζημιά ή στρέφεται κατά της δικής της ασφάλισης. Και οι δύο μπορεί να χάσουν μέρος της έκπτωσης καλής ιστορίας, γιατί και οι δύο εμφανίζονται με ζημιά στο ιστορικό τους. Πώς μετράει αυτό, το γράφουν οι όροι κάθε εταιρείας.
Ο Σάββας ρωτάει γιατί δεν πληρώνεται ολόκληρη η ζημιά του, αφού η Μαρία έτρεχε. Η απάντηση είναι ότι πληρώνεται κατά το ποσοστό που φταίει η Μαρία, όχι επειδή έκανε κάτι κακό αλλά επειδή σε αυτό το ποσοστό συνέβαλε στο ατύχημα. Έτσι δουλεύει το σύστημα, και για αυτό η διαφορά ανάμεσα στο 80 με 20 και στο 100 με 0 αξίζει να την υπερασπιστείτε με στοιχεία.
Τι λέει ο νόμος
Για τα τροχαία ισχύει ένας ιδιαίτερος κανόνας: ο κάτοχος και ο οδηγός του οχήματος ευθύνονται ακόμη και χωρίς αποδεδειγμένο πταίσμα, επειδή ένα αυτοκίνητο είναι από τη φύση του επικίνδυνο. Η αρχή αυτή έρχεται από παλιό νόμο του 1911 και στέκει μέχρι σήμερα. Απαλλαγή υπάρχει μόνο σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή αποκλειστικής υπαιτιότητας του παθόντος.
Το π.δ. 237/1986 κάνει το επόμενο βήμα: ο παθών πληρώνεται από την ασφαλιστική εταιρεία του υπαίτιου, με ευθεία αξίωση απέναντί της (άρθρο 10). Τα ελάχιστα όρια, από την 1η Ιανουαρίου 2022, είναι 1.300.000 ευρώ ανά θύμα για σωματικές βλάβες και 1.300.000 ευρώ ανά ατύχημα για υλικές ζημιές (άρθρο 6 παρ. 5, όπως το αντικατέστησε ο ν. 5113/2024).
Ο ν. 2496/1997, στο άρθρο 7, προσθέτει τις δικές σας υποχρεώσεις απέναντι στην εταιρεία σας: αναγγελία μέσα σε οκτώ ημέρες από τη στιγμή που το μάθατε, όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται, και μέτρα για να μη μεγαλώσει η ζημιά. Για το τροχαίο, το π.δ. 237/1986 (άρθρο 9, όπως το αντικατέστησε ο ν. 3557/2007) δίνει οκτώ εργάσιμες ημέρες. Οι όροι του συμβολαίου μπορεί να σας απαγορεύουν και να αναγνωρίσετε ευθύνη ή να συμβιβαστείτε μόνος σας χωρίς τη συναίνεση της εταιρείας. Η αυθαίρετη ομολογία στον δρόμο δεν δεσμεύει την εταιρεία, μπορεί όμως να σας δημιουργήσει πρόβλημα με το δικό σας συμβόλαιο.
Αν υπάρχει τραυματισμός, υπάρχει και ποινική πλευρά. Η αθώωση στο ποινικό δεν σημαίνει αυτόματα και απαλλαγή στο αστικό, γιατί τα δύο δικαστήρια κρίνουν με διαφορετικά κριτήρια.
Τι να προσέξετε
- Μην ομολογήσετε και μην υπογράψετε βιαστικά. Γράψτε τα γεγονότα, όχι συμπεράσματα. Το «ζητώ συγγνώμη, εγώ φταίω» στον δρόμο μπορεί να σας κοστίσει ακριβά.
- Καλέστε την τροχαία όταν υπάρχει τραυματισμός ή διαφωνία. Το δελτίο είναι το ισχυρότερο έγγραφο που θα υπάρξει ποτέ για αυτό το ατύχημα.
- Μαζέψτε μάρτυρες επιτόπου. Ένα όνομα και ένα τηλέφωνο τη στιγμή εκείνη αξίζουν περισσότερο από δέκα σελίδες επιχειρημάτων τρεις μήνες μετά.
- Ψάξτε για κάμερες. Κατάστημα, βενζινάδικο, πολυκατοικία. Τα αρχεία μπορεί να διαγραφούν μέσα σε λίγες ημέρες, οπότε ζητήστε τα αμέσως και γραπτά.
Η υπαιτιότητα καθορίζει και την αποζημίωση και το ασφάλιστρο των επόμενων χρόνων. Δείτε τον μέσο όρο της αγοράς από δημόσια στοιχεία και τις τιμές που τυπώνουν οι εταιρείες, στη σύγκριση ασφάλειας αυτοκινήτου.
Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: π.δ. 237/1986 · ν. 2496/1997
Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.
