Εργοδοτική ευθύνη: τι πληρώνει πέρα από τον ΕΦΚΑ

Με μια ματιά

Η ουσία

Όταν ένας υπάλληλος τραυματίζεται στη δουλειά, ο ΕΦΚΑ πληρώνει το νοσοκομείο και το επίδομα. Ο εργοδότης πληρώνει τα υπόλοιπα. Τα υπόλοιπα είναι η ηθική βλάβη, το ποσό που δίνει το δικαστήριο για τον πόνο, και σε ορισμένες περιπτώσεις ολόκληρη η ζημιά. Η ασφάλεια εργοδοτικής ευθύνης πληρώνει αυτά τα υπόλοιπα στη θέση σας, μαζί με τον δικηγόρο. Κοστίζει από 50 έως 150 € τον χρόνο για μια μικρή επιχείρηση με δύο ή τρία άτομα, ανάλογα με το επάγγελμα, και είναι η κάλυψη που κάθε εργοδότης χρειάζεται από την πρώτη πρόσληψη.

Τι πληρώνει ο ΕΦΚΑ και πού σταματάει

Το εργατικό ατύχημα έχει στην Ελλάδα δύο ταμεία. Το πρώτο είναι ο ΕΦΚΑ, στον οποίο πληρώνετε εισφορές για κάθε υπάλληλο. Όταν ο υπάλληλος τραυματιστεί στη δουλειά ή στον δρόμο προς τη δουλειά, ο ΕΦΚΑ πληρώνει τη νοσηλεία, τα φάρμακα, τη φυσιοθεραπεία και ένα επίδομα ασθένειας για όσο δεν δουλεύει. Αν μείνει με μόνιμη αναπηρία, πληρώνει σύνταξη. Αν χάσει τη ζωή του, πληρώνει σύνταξη στην οικογένεια.

Αυτό είναι πολύ, αλλά δεν είναι όλο. Το επίδομα ασθένειας είναι μικρότερο από τον μισθό. Η σύνταξη αναπηρίας είναι μικρότερη από το εισόδημα που θα είχε ο υπάλληλος σε τριάντα χρόνια δουλειάς. Και πάνω από όλα, ο ΕΦΚΑ δεν πληρώνει τίποτα για τον πόνο, τη σημαδεμένη ζωή, τα σχέδια που άλλαξαν. Αυτό λέγεται ηθική βλάβη, και όταν πρόκειται για θάνατο, ψυχική οδύνη της οικογένειας.

Εδώ αρχίζει ο εργοδότης. Ο νόμος του 1915 για τα εργατικά ατυχήματα, ο ν. 551/1915, όρισε ότι ο εργοδότης ευθύνεται για το ατύχημα ακόμη κι αν δεν φταίει, αλλά με περιορισμένη αποζημίωση. Όταν ο εργαζόμενος είναι ασφαλισμένος σε δημόσιο ταμείο, το ταμείο παίρνει τη θέση του εργοδότη για αυτή την περιορισμένη αποζημίωση. Ο εργοδότης μένει με δύο υποχρεώσεις που το ταμείο δεν αναλαμβάνει.

Οι δύο υποχρεώσεις που μένουν σε εσάς

Η ηθική βλάβη. Το άρθρο 932 του Αστικού Κώδικα δίνει σε όποιον ζημιώθηκε το δικαίωμα να ζητήσει χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη. Τα δικαστήρια δέχονται παγίως ότι ο υπάλληλος τη ζητάει από τον εργοδότη ακόμη κι όταν το ατύχημα δεν έγινε από υπαιτιότητά του, αρκεί να υπάρχει κάποια αμέλεια στον χώρο εργασίας. Τα ποσά δεν έχουν πίνακα. Ένα σπασμένο χέρι που θεραπεύτηκε, λίγες χιλιάδες. Ένα δάχτυλο που χάθηκε στο μηχάνημα, δέκα με τριάντα χιλιάδες. Μια σπονδυλική κάκωση από πτώση, πενήντα με εκατόν πενήντα. Ένας θάνατος, τα μέλη της οικογένειας μαζί, εκατοντάδες χιλιάδες. Δίνουμε αυτά τα εύρη από τη νομολογία που διαβάζουμε, όχι από πίνακα, και κάθε υπόθεση διαφέρει.

Η πλήρης αποζημίωση. Αν το ατύχημα έγινε επειδή ο εργοδότης παραβίασε κανόνες ασφαλείας, ο υπάλληλος δικαιούται ολόκληρη τη ζημιά του κατά τον Αστικό Κώδικα, άρθρο 914, και όχι μόνο ό,τι δίνει ο ΕΦΚΑ. Ολόκληρη η ζημιά σημαίνει τη διαφορά ανάμεσα στον μισθό και στο επίδομα, το εισόδημα που χάνει για τα επόμενα χρόνια, τα έξοδα που δεν κάλυψε το ταμείο. Οι κανόνες ασφαλείας είναι ο κώδικας για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, ο ν. 3850/2010, και οι δεκάδες υπουργικές αποφάσεις κάτω από αυτόν: κράνη, ζώνες, προστατευτικά μηχανημάτων, τεχνικός ασφαλείας, εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου.

Το άρθρο 922 του Αστικού Κώδικα προσθέτει μια τρίτη διάσταση. Ο εργοδότης ευθύνεται και για τη ζημιά που ένας υπάλληλός του προκαλεί σε άλλον υπάλληλο. Αν ο ένας μάγειρας ρίξει το καυτό λάδι στον άλλον, ο εργοδότης πληρώνει.

Τι καλύπτει το συμβόλαιο

Η ασφάλεια εργοδοτικής ευθύνης πληρώνει ό,τι σας υποχρεώσει το δικαστήριο ή ό,τι συμφωνήσετε εξωδικαστικά με τη σύμφωνη γνώμη της εταιρείας. Συγκεκριμένα:

• Την ηθική βλάβη του τραυματισμένου υπαλλήλου.
• Την ψυχική οδύνη της οικογένειας σε θάνατο.
• Τη διαφορά ανάμεσα στην πλήρη αποζημίωση και σε όσα πλήρωσε ο ΕΦΚΑ, όταν το δικαστήριο κρίνει ότι παραβιάσατε κανόνες ασφαλείας.
• Τα δικαστικά έξοδα και την αμοιβή του δικηγόρου που ορίζει η εταιρεία.
• Τους τόκους από την επίδοση της αγωγής μέχρι την πληρωμή, που σε μια δίκη πέντε ετών είναι σημαντικοί.

Το συμβόλαιο έχει τρία όρια. Το όριο ανά άτομο, το όριο ανά γεγονός για όλους τους τραυματίες μαζί, και το όριο για όλο τον χρόνο. Ένα τυπικό σχήμα για μικρή επιχείρηση είναι 100.000 € ανά άτομο, 300.000 € ανά γεγονός και 500.000 € ανά έτος. Οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις και οι εργολάβοι ζητούν 1.000.000 € και πάνω.

Καλύπτονται όσοι απασχολούνται με σύμβαση εργασίας, δηλωμένοι στο Εργάνη. Πλήρους ή μερικής απασχόλησης, εποχικοί, μαθητευόμενοι. Δεν καλύπτονται συνήθως οι ελεύθεροι επαγγελματίες που δουλεύουν για σας με τιμολόγιο, γιατί δεν είναι υπάλληλοί σας. Για αυτούς ισχύει η γενική αστική ευθύνη, αν τραυματιστούν στον χώρο σας. Ρωτήστε, γιατί το όριο ανάμεσα στα δύο είναι θολό.

Τι δεν καλύπτει

Οι εξαιρέσεις της εργοδοτικής ευθύνης είναι λίγες και σημαντικές.

Ο αδήλωτος εργαζόμενος. Καμία εταιρεία δεν πληρώνει για άνθρωπο που δεν υπάρχει στα βιβλία σας. Το ατύχημά του είναι ολόκληρο δικό σας, μαζί με το πρόστιμο της Επιθεώρησης Εργασίας και την ποινική ευθύνη.

Οι επαγγελματικές ασθένειες, εκτός αν το συμβόλαιο τις περιλαμβάνει ρητά. Η μεσοθηλίωμα από αμίαντο, η ακουστική βλάβη από θόρυβο, η τενοντίτιδα από επανάληψη. Οι περισσότερα συμβόλαια μικρής επιχείρησης καλύπτουν ατυχήματα, δηλαδή ξαφνικά γεγονότα, και όχι ασθένειες που εξελίσσονται.

Το ατύχημα από πρόθεση του εργοδότη. Και σε πολλά συμβόλαια, το ατύχημα σε εργασία που δεν δηλώσατε. Αν δηλώσατε κατάστημα και ο υπάλληλος τραυματίστηκε ενώ έκανε οικοδομική εργασία στην αποθήκη, η εταιρεία θα το εξετάσει.

Οι πρόστιμα και οι ποινές. Το πρόστιμο της Επιθεώρησης Εργασίας για την έλλειψη τεχνικού ασφαλείας το πληρώνετε εσείς. Η ασφάλεια πληρώνει αποζημιώσεις, όχι κυρώσεις.

Η ζημιά σε πράγματα του υπαλλήλου, όπως το κινητό που έσπασε. Είναι μικρό ποσό και μερικά συμβόλαια το δίνουν ως επέκταση.

Πώς τιμολογείται

Οι τιμοκατάλογοι χρεώνουν την εργοδοτική ευθύνη με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι ανά άτομο, με διαφορετική τιμή ανά κατηγορία κινδύνου του επαγγέλματος. Ο υπάλληλος γραφείου είναι η φθηνότερη κατηγορία. Ο μάγειρας, ο αποθηκάριος και ο οδηγός είναι μεσαία. Ο οικοδόμος, ο ηλεκτρολόγος σε ύψος και ο χειριστής μηχανήματος είναι η ακριβότερη, με τιμή πολλαπλάσια του γραφείου. Ο δεύτερος τρόπος είναι ως ποσοστό της μισθοδοσίας, και τον χρησιμοποιούν οι εταιρείες για μεγαλύτερες επιχειρήσεις.

Στα πακέτα μικρής επιχείρησης η εργοδοτική πωλείται συχνά μαζί με τη γενική αστική ευθύνη, με ενιαία τιμή ανά άτομο. Ο δικός μας υπολογισμός δίνει για τη γενική ευθύνη 69 έως 123 € τον χρόνο για έως τρία άτομα, ανάλογα με τη δραστηριότητα, και ένα σταθερό ποσό για κάθε επιπλέον άτομο. Η εργοδοτική προσθέτει πάνω σε αυτό ένα ποσό που το τιμολόγιο δεν δημοσιεύει ως χωριστή γραμμή στα έγγραφα που έχουμε. Στο εργαλείο μας τη χρεώνουμε περίπου 60 € για επιχείρηση με δύο άτομα σε κατάστημα, με βάση τις προσφορές που βλέπουμε.

Το όριο επηρεάζει την τιμή λιγότερο από ό,τι θα περιμένατε. Ο διπλασιασμός του ορίου από 100.000 σε 200.000 € ανά άτομο ανεβάζει το ασφάλιστρο 20 έως 30%, όχι 100%, γιατί οι περισσότερες απαιτήσεις είναι μικρές και το δεύτερο εκατοντάχιλιαρο πληρώνεται σπάνια.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα τιμολόγια

Ένα παράδειγμα

Ένα δεύτερο παράδειγμα: ο αδήλωτος εργαζόμενος

Η Βούλα έχει ξενοδοχείο δέκα δωματίων στη Χαλκιδική. Το καλοκαίρι δουλεύει με τέσσερα άτομα: τρία με σύμβαση, και την ανιψιά μιας γειτόνισσας «για δεκαπέντε μέρες μέχρι να δούμε». Την τέταρτη δεν τη δηλώνει πουθενά.

Τον Ιούλιο η κοπέλα γλιστράει σε βρεγμένο δάπεδο στην κουζίνα, χτυπάει το κεφάλι και μένει τρεις μέρες στο νοσοκομείο με διάσειση. Η οικογένειά της ζητάει 20.000 ευρώ.

Δείτε τι γίνεται στην πράξη, γιατί είναι τρία χτυπήματα και όχι ένα.

Πρώτο, ο ΕΦΚΑ δεν δίνει επίδομα σε κάποια που δεν είναι ασφαλισμένη, οπότε το κόστος της νοσηλείας γυρίζει στη Βούλα.

Δεύτερο, το συμβόλαιο εργοδοτικής ευθύνης καλύπτει το δηλωμένο προσωπικό, και το ορίζει με τη μισθοδοσία, όχι με το ποιος δούλευε εκείνη τη μέρα. Η εταιρεία αρνείται την κάλυψη, και έχει δίκιο με βάση το κείμενο που η Βούλα υπέγραψε.

Τρίτο, το πρόστιμο για αδήλωτη εργασία το επιβάλλει η Επιθεώρηση Εργασίας χωριστά από όλα τα παραπάνω, και δεν το πληρώνει καμία ασφάλεια ποτέ. Τα πρόστιμα εξαιρούνται σε κάθε συμβόλαιο της αγοράς.

Η Βούλα πληρώνει και τα τρία μόνη της: τη νοσηλεία, τον συμβιβασμό με την οικογένεια και το πρόστιμο.

Το ασφάλιστρο για τέσσερα άτομα αντί για τρία θα ήταν γύρω στα 140 ευρώ τον χρόνο, δηλαδή περίπου τριάντα ευρώ παραπάνω από όσα ήδη πλήρωνε.

Κρατήστε τον κανόνα, γιατί ισχύει σε κάθε επιχείρηση και σε κάθε εταιρεία: η εργοδοτική ευθύνη ακολουθεί τη μισθοδοσία. Όποιος δεν είναι στη μισθοδοσία δεν είναι στο συμβόλαιο. Ο εποχικός, ο μαθητευόμενος, ο συγγενής που βοηθάει τα Σαββατοκύριακα, ο φοιτητής του Αυγούστου. Αν δουλεύει για εσάς, δηλώστε τον, και στον ΕΦΚΑ και στην ασφαλιστική σας.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Ο υπάλληλός μου είναι ασφαλισμένος στον ΕΦΚΑ. Γιατί χρειάζομαι κι εγώ ασφάλεια;

Ο ΕΦΚΑ πληρώνει τα ιατρικά έξοδα, το επίδομα ασθένειας και μια σύνταξη αν ο υπάλληλος μείνει ανάπηρος. Δεν πληρώνει την ηθική βλάβη, το ποσό που δίνει το δικαστήριο για τον πόνο και την αλλαγή ζωής. Αυτό το χρωστάτε εσείς, από τον Αστικό Κώδικα, ακόμη κι αν δεν φταίτε. Αν φταίτε επειδή παραβιάσατε κανόνα ασφαλείας, χρωστάτε και ολόκληρη τη ζημιά.

Πόσα ζητάει ένας υπάλληλος για ηθική βλάβη;

Το κρίνει το δικαστήριο και τα ποσά ποικίλλουν. Για ένα κάταγμα με πλήρη αποκατάσταση, μερικές χιλιάδες ευρώ. Για μόνιμη αναπηρία, δεκάδες χιλιάδες. Για θάνατο, η οικογένεια ζητάει ψυχική οδύνη που φτάνει σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Δεν υπάρχει πίνακας. Γι' αυτό η κάλυψη πωλείται με όριο ανά άτομο και ανά γεγονός, και το όριο είναι η επιλογή σας.

Καλύπτει η εργοδοτική ευθύνη τον εποχικό υπάλληλο και τον μαθητευόμενο;

Ναι, αν είναι δηλωμένοι στο σύστημα Εργάνη. Το συμβόλαιο καλύπτει όσους απασχολείτε νόμιμα, με οποιαδήποτε σύμβαση, και το ασφάλιστρο υπολογίζεται με τον μέγιστο αριθμό ατόμων στη διάρκεια του χρόνου. Τον αδήλωτο εργαζόμενο δεν τον καλύπτει καμία εταιρεία, και το ατύχημά του είναι δικό σας πρόβλημα ολόκληρο, μαζί με τα πρόστιμα.

Πληρώνει η εργοδοτική ευθύνη αν φταίει ο ίδιος ο υπάλληλος;

Αν το ατύχημα έγινε από δική του αμέλεια, το δικαστήριο μειώνει την αποζημίωση ανάλογα, και το συμβόλαιο πληρώνει το μειωμένο ποσό. Αν το ατύχημα έγινε από πρόθεση του υπαλλήλου ή σε κατάσταση μέθης, οι περισσότερες εταιρείες δεν πληρώνουν. Το συμβόλαιο ακολουθεί την ευθύνη σας. Όπου δεν ευθύνεστε, δεν πληρώνει, αλλά πληρώνει τον δικηγόρο που το αποδεικνύει.

Είναι υποχρεωτική η ασφάλεια εργοδοτικής ευθύνης;

Όχι από τον νόμο, με μία εξαίρεση: οι εργολάβοι σε δημόσια έργα και σε πολλά ιδιωτικά έργα την έχουν ως όρο της σύμβασης. Για όλες τις άλλες επιχειρήσεις είναι επιλογή. Στην πράξη, όποιος απασχολεί έστω έναν άνθρωπο σε σκάλα, κουζίνα, μηχάνημα ή όχημα την χρειάζεται, γιατί μία απαίτηση μπορεί να κοστίσει όσο δέκα χρόνια κέρδη.

Ποια είναι η διαφορά από την ασφάλεια προσωπικού ατυχήματος για το προσωπικό;

Η ασφάλεια προσωπικού ατυχήματος πληρώνει στον υπάλληλο ένα συμφωνημένο ποσό όταν τραυματιστεί, ό,τι κι αν έφταιξε. Η εργοδοτική ευθύνη πληρώνει τη νομική απαίτηση του υπαλλήλου εναντίον σας. Η πρώτη είναι δώρο προς τον υπάλληλο, η δεύτερη προστασία της επιχείρησης. Πολλοί εργοδότες παίρνουν και τις δύο, γιατί ο υπάλληλος που έλαβε ποσό από την πρώτη κάνει αγωγή σπανιότερα.

Νομοθεσία που αναφέρεται: ΑΚ άρ. 914 · ΑΚ άρ. 922 · ΑΚ άρ. 932 · ν. 551/1915 · ν. 3850/2010 · ν. 2496/1997 άρ. 25

Πηγές

1. Παραδοχές του υπολογισμού μας, δημοσιευμένες ολόκληρες, Σεπτέμβριος 2026
2. ΑΚ άρ. 914, ισχύον κείμενο

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.