Εργοδοτική ευθύνη: τι πληρώνει πέρα από τον ΕΦΚΑ

Με μια ματιά

Η ουσία

Όταν ένας υπάλληλος τραυματίζεται στη δουλειά, ο ΕΦΚΑ πληρώνει το νοσοκομείο και το επίδομα. Ο εργοδότης μένει με όσα ο νόμος δεν έβγαλε από τους ώμους του. Το κυριότερο είναι η ηθική βλάβη, το ποσό που δίνει το δικαστήριο για τον πόνο, και σε ορισμένες περιπτώσεις η πλήρης αποζημίωση. Η ασφάλεια εργοδοτικής ευθύνης πληρώνει αυτά στη θέση σας, μαζί με τον δικηγόρο, μέχρι το όριο που διαλέξατε. Είναι η κάλυψη που κάθε εργοδότης χρειάζεται από την πρώτη πρόσληψη, γιατί μία απαίτηση μπορεί να κοστίσει περισσότερο από όσο αντέχει μια μικρή επιχείρηση.

Τι πληρώνει ο ΕΦΚΑ και πού σταματάει

Το εργατικό ατύχημα έχει στην Ελλάδα δύο ταμεία. Το πρώτο είναι ο ΕΦΚΑ, στον οποίο πληρώνετε εισφορές για κάθε υπάλληλο. Όταν ο υπάλληλος τραυματιστεί στη δουλειά, ο ΕΦΚΑ πληρώνει τη νοσηλεία, τα φάρμακα, τη φυσιοθεραπεία και ένα επίδομα ασθένειας για όσο δεν δουλεύει. Αν μείνει με μόνιμη αναπηρία, πληρώνει σύνταξη. Αν χάσει τη ζωή του, πληρώνει σύνταξη στην οικογένεια.

Αυτό είναι πολύ, αλλά δεν είναι όλο. Το επίδομα ασθένειας είναι μικρότερο από τον μισθό. Η σύνταξη αναπηρίας είναι μικρότερη από το εισόδημα που θα είχε ο υπάλληλος σε τριάντα χρόνια δουλειάς. Και πάνω από όλα, ο ΕΦΚΑ δεν πληρώνει τίποτα για τον πόνο, τη σημαδεμένη ζωή, τα σχέδια που άλλαξαν. Αυτό λέγεται ηθική βλάβη, και όταν πρόκειται για θάνατο, ψυχική οδύνη της οικογένειας.

Εδώ αρχίζει ο εργοδότης. Ο νόμος του 1915 για τα εργατικά ατυχήματα, ο ν. 551/1915, προβλέπει μια ειδική αποζημίωση από τον εργοδότη. Όταν όμως ο εργαζόμενος υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση του ΙΚΑ, που σήμερα είναι ο ΕΦΚΑ, ο εργοδότης απαλλάσσεται τόσο από αυτή την αποζημίωση όσο και από την αποζημίωση του Αστικού Κώδικα¹. Ο Άρειος Πάγος το λέει ρητά: η απαλλαγή ισχύει ακόμη κι αν το ατύχημα οφειλόταν στο ότι δεν τηρήθηκαν οι κανόνες ασφαλείας, και ανεξάρτητα από το αν ο εργαζόμενος είχε πράγματι ασφαλιστεί. Ο εργοδότης μένει με δύο υποχρεώσεις που η απαλλαγή δεν πιάνει.

Οι δύο υποχρεώσεις που μένουν σε εσάς

Η ηθική βλάβη. Το άρθρο 932 του Αστικού Κώδικα λέει ότι, σε αδικοπραξία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, και σε θάνατο ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη της οικογένειας². Η απαλλαγή του εργοδότη δεν πιάνει αυτή την απαίτηση. Για να τη δικαιούται ο υπάλληλος, αρκεί να συνέβαλε στο ατύχημα πταίσμα του εργοδότη ή των ανθρώπων του, δηλαδή οποιαδήποτε αμέλεια, και όχι μόνο η παράβαση κανόνων ασφαλείας¹. Τα ποσά δεν έχουν πίνακα. Τα κρίνει το δικαστήριο, υπόθεση με υπόθεση.

Η διαφορά ως την πλήρη αποζημίωση. Αν το δικαστήριο διαπιστώσει ότι το ατύχημα οφείλεται σε δόλο του εργοδότη ή του ανθρώπου που αυτός έβαλε στη δουλειά, ο εργοδότης πληρώνει τη διαφορά ανάμεσα στην αποζημίωση του Αστικού Κώδικα και στις παροχές του ασφαλιστικού φορέα. Ο νόμος του 2018 διευκρίνισε ότι ο δόλος μετράει και όταν αφορά τη μη τήρηση των κανόνων για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, αν το ατύχημα συνδέεται αιτιωδώς με την παράβαση³. Η πλήρης αποζημίωση σε βλάβη του σώματος περιλαμβάνει τα νοσήλια, τη ζημιά που έγινε και ό,τι ο παθών θα στερείται στο μέλλον⁵.

Οι κανόνες ασφαλείας είναι ο κώδικας για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, ο ν. 3850/2010, και οι αποφάσεις κάτω από αυτόν. Κάθε επιχείρηση χρησιμοποιεί τεχνικό ασφάλειας, και από 50 εργαζόμενους και πάνω και ιατρό εργασίας⁶. Ο εργοδότης οφείλει να έχει γραπτή εκτίμηση των κινδύνων της εργασίας και να ορίζει τα μέτρα προστασίας⁷.

Το άρθρο 922 του Αστικού Κώδικα προσθέτει μια τρίτη διάσταση. Ο εργοδότης ευθύνεται για τη ζημιά που ο άνθρωπός του προκαλεί παράνομα σε τρίτον κατά την υπηρεσία του⁸. Γι’ αυτό η ηθική βλάβη οφείλεται και όταν φταίει ένας άλλος υπάλληλος, όχι μόνο εσείς¹. Αν ο ένας μάγειρας ρίξει από απροσεξία το καυτό λάδι στον άλλον, ο εργοδότης μπορεί να χρωστά.

Τι καλύπτει το συμβόλαιο

Η ασφάλεια εργοδοτικής ευθύνης πληρώνει ό,τι σας υποχρεώσει το δικαστήριο ή ό,τι συμφωνήσετε εξωδικαστικά με τη σύμφωνη γνώμη της εταιρείας. Ο ν. 2496/1997 λέει ότι η ασφάλιση αστικής ευθύνης περιλαμβάνει τις δαπάνες για την απόκρουση και την ικανοποίηση των αξιώσεων τρίτων⁹. Συγκεκριμένα:

• Την ηθική βλάβη του τραυματισμένου υπαλλήλου.
• Την ψυχική οδύνη της οικογένειας σε θάνατο.
• Τη διαφορά ως την πλήρη αποζημίωση, όταν οφείλεται και το συμβόλαιο την περιλαμβάνει.
• Τα δικαστικά έξοδα και την αμοιβή του δικηγόρου που ορίζει η εταιρεία.
• Τους τόκους από την επίδοση της αγωγής μέχρι την πληρωμή, που σε μια μακριά δίκη είναι σημαντικοί.

Ένα σημείο θέλει προσοχή. Ο ίδιος νόμος ορίζει ότι δεν υπάρχει κάλυψη για πράξεις ή παραλείψεις από δόλο του λήπτη της ασφάλισης ή του ασφαλισμένου⁹. Αν το δικαστήριο βρει δόλο δικό σας, ακόμη και ως προς τους κανόνες ασφαλείας, η διαφορά μπορεί να μείνει σε εσάς. Ο καλύτερος τρόπος να μην φτάσετε εκεί είναι να τηρείτε τα μέτρα.

Το συμβόλαιο έχει συνήθως τρία όρια. Το όριο ανά άτομο, το όριο ανά γεγονός για όλους τους τραυματίες μαζί, και το όριο για όλο τον χρόνο. Στην αγορά, τα δύο τρίτα των καλύψεων είχαν το 2024 όριο έως 200.000 €, το 21,1% από 200.001 € έως 500.000 €, και το 8,0% από 500.001 € έως 1.000.000 €. Στους κατασκευαστές μόνο το 37,1% έμενε έως 200.000 €⁴. Η εργοδοτική ευθύνη υπάρχει και σε μερικά πακέτα κατοικίας, για το προσωπικό του σπιτιού: η AIG τη γράφει στο Extended με όριο 50.000 €¹⁰.

Καλύπτονται όσοι απασχολούνται με σύμβαση εργασίας και δηλώθηκαν στην εταιρεία. Πλήρους ή μερικής απασχόλησης, εποχικοί, μαθητευόμενοι. Ο ελεύθερος επαγγελματίας που σας πληρώνεται με δικό του παραστατικό δεν είναι υπάλληλός σας. Αν τραυματιστεί στον χώρο σας, την απαίτησή του μπορεί να την πιάνει η γενική αστική ευθύνη. Ρωτήστε την εταιρεία, γιατί το όριο ανάμεσα στα δύο είναι θολό.

Τι δεν καλύπτει

Οι εξαιρέσεις της εργοδοτικής ευθύνης είναι λίγες και σημαντικές.

Ο αδήλωτος εργαζόμενος. Το συμβόλαιο περιγράφει το προσωπικό που καλύπτει, και η εταιρεία το συγκρίνει με όσα δηλώσατε. Για άνθρωπο που δεν υπάρχει στα βιβλία σας, μην υπολογίζετε σε κάλυψη. Το ατύχημά του μένει σε εσάς, μαζί με το πρόστιμο της Επιθεώρησης Εργασίας.

Οι επαγγελματικές ασθένειες, εκτός αν το συμβόλαιο τις περιλαμβάνει ρητά. Η ακουστική βλάβη από θόρυβο, η τενοντίτιδα από επανάληψη, η ασθένεια από σκόνη. Πολλά συμβόλαια μικρής επιχείρησης καλύπτουν ατυχήματα, δηλαδή ξαφνικά γεγονότα, και όχι ασθένειες που εξελίσσονται. Διαβάστε τι γράφει το δικό σας.

Το ατύχημα από δόλο του εργοδότη, όπως είπαμε, γιατί ο νόμος δεν επιτρέπει κάλυψη⁹. Και σε πολλά συμβόλαια, το ατύχημα σε εργασία που δεν δηλώσατε. Αν δηλώσατε κατάστημα και ο υπάλληλος τραυματίστηκε ενώ έκανε οικοδομική εργασία στην αποθήκη, η εταιρεία θα το εξετάσει.

Τα πρόστιμα και οι ποινές. Το πρόστιμο της Επιθεώρησης Εργασίας για την έλλειψη τεχνικού ασφαλείας το πληρώνετε εσείς. Δεν είναι αξίωση τρίτου, και η ασφάλεια ευθύνης πληρώνει αξιώσεις τρίτων, όχι κυρώσεις⁹.

Η ζημιά σε πράγματα του υπαλλήλου, όπως το κινητό που έσπασε. Είναι μικρό ποσό και μερικά συμβόλαια το δίνουν ως επέκταση.

Τι κρίνει την τιμή

Οι εταιρείες δεν δημοσιεύουν τις τιμές της εργοδοτικής ευθύνης, και ο νόμος δεν τους το ζητά: ορίζουν ελεύθερα τα ασφάλιστρα, χωρίς προηγούμενη έγκριση¹¹. Ζητούν όμως πάντα τα ίδια στοιχεία, και αυτά κρίνουν την τιμή που θα σας δώσουν.

Πρώτο, πόσα άτομα απασχολείτε, μαζί με τους εποχικούς. Δεύτερο, τι δουλειά κάνουν, γιατί ο κίνδυνος του γραφείου δεν είναι ο κίνδυνος της σκαλωσιάς ή της κουζίνας. Τρίτο, για μεγαλύτερες επιχειρήσεις, η μισθοδοσία. Τέταρτο, το όριο που θέλετε ανά άτομο και ανά γεγονός. Πέμπτο, το ιστορικό σας: αν είχατε ατυχήματα τα τελευταία χρόνια.

Στα πακέτα μικρής επιχείρησης η εργοδοτική πωλείται συχνά μαζί με τη γενική αστική ευθύνη. Ζητήστε να δείτε χωριστά το όριο της καθεμιάς. Ένα ενιαίο όριο για τις δύο μπορεί να εξαντληθεί από μία μόνο απαίτηση.

Ζητήστε προσφορά με δύο διαφορετικά όρια, για παράδειγμα 200.000 € και 500.000 € ανά γεγονός, και δείτε πόσο αλλάζει η τιμή. Αν η διαφορά είναι μικρή, το μεγαλύτερο όριο αξίζει, γιατί η απαίτηση για μόνιμη αναπηρία ή για θάνατο δεν ρωτάει πόσο ασφάλιστρο πληρώσατε.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα δημόσια στοιχεία

Η ΕΑΕΕ δημοσιεύει κάθε χρόνο τα στοιχεία της ασφάλισης ευθύνης. Για το 2024 μετρά 431.660 καλύψεις αστικής ευθύνης. Από αυτές, 45.966 ήταν καλύψεις εργοδοτικής ευθύνης, δηλαδή περίπου μία στις δέκα⁴.

Οι ζημιές που δηλώθηκαν το ίδιο έτος ήταν 270, με συνολικό ποσό 936.575 €, δηλαδή κατά μέσο όρο περίπου 3.470 € η καθεμία⁴. Μοιράζονται έτσι ανά κλάδο:

Δύο πράγματα βγαίνουν από τα στοιχεία. Πρώτο, οι ξενοδόχοι είχαν τις περισσότερες ζημιές, 97 σε 6.741 καλύψεις, πολύ περισσότερες από το εμπόριο με σχεδόν διπλάσιες καλύψεις. Δεύτερο, η εργοδοτική ευθύνη αργεί να πληρωθεί. Από τις ζημιές του 2024, μόνο 5.106 € είχαν πληρωθεί ως το τέλος της χρονιάς, και 931.469 € έμεναν ανοιχτά⁴. Μια απαίτηση εργαζομένου περνά συνήθως από δικηγόρους και δικαστήρια.

Ένα παράδειγμα

Ένα δεύτερο παράδειγμα: ο αδήλωτος εργαζόμενος

Η Βούλα έχει ξενοδοχείο δέκα δωματίων στη Χαλκιδική. Το καλοκαίρι δουλεύει με τέσσερα άτομα: τρία με σύμβαση, και την ανιψιά μιας γειτόνισσας «για δεκαπέντε μέρες μέχρι να δούμε». Την τέταρτη δεν τη δηλώνει πουθενά.

Τον Ιούλιο η κοπέλα γλιστράει σε βρεγμένο δάπεδο στην κουζίνα, χτυπάει το κεφάλι και μένει τρεις μέρες στο νοσοκομείο με διάσειση. Η οικογένειά της ζητάει 20.000 ευρώ για ηθική βλάβη, γιατί το βρεγμένο δάπεδο χωρίς σήμανση είναι αμέλεια.

Δείτε τι γίνεται στην πράξη, γιατί είναι τρία χτυπήματα και όχι ένα.

Πρώτο, το ατύχημα πρέπει να αναγγελθεί μέσα σε 24 ώρες στην Επιθεώρηση Εργασίας, στην αστυνομία και στον ασφαλιστικό φορέα⁷. Η αναγγελία φέρνει στο φως και την αδήλωτη εργασία.

Δεύτερο, έστω ότι το συμβόλαιο εργοδοτικής ευθύνης της Βούλας καλύπτει το δηλωμένο προσωπικό και το ορίζει με τη μισθοδοσία. Η εταιρεία αρνείται την κάλυψη για την τέταρτη, με βάση το κείμενο που η Βούλα υπέγραψε.

Τρίτο, το πρόστιμο για αδήλωτη εργασία το επιβάλλει η Επιθεώρηση Εργασίας χωριστά από όλα τα παραπάνω. Δεν είναι αξίωση τρίτου, και καμία ασφάλεια ευθύνης δεν το πληρώνει⁹.

Η Βούλα πληρώνει και τα τρία μόνη της: τον συμβιβασμό με την οικογένεια, τον δικηγόρο της και το πρόστιμο. Μια δήλωση και ένα τηλέφωνο στην ασφαλιστική θα τα είχαν αποτρέψει.

Κρατήστε τον κανόνα, γιατί ισχύει σε κάθε επιχείρηση: η εργοδοτική ευθύνη ακολουθεί το προσωπικό που δηλώσατε. Όποιος δεν είναι δηλωμένος δεν είναι στο συμβόλαιο. Ο εποχικός, ο μαθητευόμενος, ο συγγενής που βοηθάει τα Σαββατοκύριακα, ο φοιτητής του Αυγούστου. Αν δουλεύει για εσάς, δηλώστε τον, και στον ΕΦΚΑ και στην ασφαλιστική σας.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Ο υπάλληλός μου είναι ασφαλισμένος στον ΕΦΚΑ. Γιατί χρειάζομαι κι εγώ ασφάλεια;

Ο ΕΦΚΑ πληρώνει τα ιατρικά έξοδα, το επίδομα ασθένειας και μια σύνταξη αν ο υπάλληλος μείνει ανάπηρος. Για την υπόλοιπη αποζημίωση ο εργοδότης απαλλάσσεται, με δύο εξαιρέσεις. Την ηθική βλάβη τη χρωστάτε αν το ατύχημα οφείλεται σε οποιαδήποτε αμέλεια δική σας ή των ανθρώπων σας. Και αν το δικαστήριο βρει δόλο, έστω και στη μη τήρηση των κανόνων ασφαλείας, χρωστάτε και τη διαφορά ως την πλήρη αποζημίωση.

Πόσα ζητάει ένας υπάλληλος για ηθική βλάβη;

Το κρίνει το δικαστήριο. Ο Αστικός Κώδικας λέει μόνο ότι το δικαστήριο επιδικάζει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση, και σε θάνατο ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη της οικογένειας. Δεν υπάρχει πίνακας ποσών. Γι' αυτό η κάλυψη πωλείται με όριο ανά άτομο και ανά γεγονός, και το όριο είναι η επιλογή σας.

Καλύπτει η εργοδοτική ευθύνη τον εποχικό υπάλληλο και τον μαθητευόμενο;

Αν τους δηλώσατε στην εταιρεία, ναι. Το συμβόλαιο καλύπτει το προσωπικό που περιγράφει, και η εταιρεία ρωτά πόσα άτομα απασχολείτε και τι κάνουν. Δηλώστε τον αριθμό της αιχμής, όχι του χειμώνα, και ενημερώστε την εταιρεία όταν προσλαμβάνετε. Για άνθρωπο που δεν δηλώσατε πουθενά, μην υπολογίζετε ότι θα πληρώσει το συμβόλαιο.

Πληρώνει η εργοδοτική ευθύνη αν φταίει ο ίδιος ο υπάλληλος;

Αν ο υπάλληλος συνέβαλε στο ατύχημα με δικό του πταίσμα, το δικαστήριο μπορεί να μειώσει την αποζημίωση ή να μην επιδικάσει καθόλου, και το συμβόλαιο ακολουθεί το ποσό που θα κριθεί. Αν το ατύχημα δεν οφείλεται σε πταίσμα δικό σας ή των ανθρώπων σας, δεν χρωστάτε ηθική βλάβη. Το συμβόλαιο πληρώνει τότε τον δικηγόρο που το αποδεικνύει.

Είναι υποχρεωτική η ασφάλεια εργοδοτικής ευθύνης;

Για τις περισσότερες επιχειρήσεις είναι επιλογή. Στα δημόσια έργα ο νόμος ζητά από τον ανάδοχο να ασφαλίσει το έργο κατά παντός κινδύνου, και τα έγγραφα της σύμβασης ορίζουν τι άλλο πρέπει να περιέχει το συμβόλαιο. Διαβάστε τα πριν υπογράψετε. Στην πράξη, όποιος απασχολεί έστω έναν άνθρωπο σε σκάλα, κουζίνα, μηχάνημα ή όχημα την χρειάζεται.

Ποια είναι η διαφορά από την ασφάλεια προσωπικού ατυχήματος για το προσωπικό;

Η ασφάλεια προσωπικού ατυχήματος πληρώνει στον υπάλληλο ένα συμφωνημένο ποσό όταν τραυματιστεί, ό,τι κι αν έφταιξε. Η εργοδοτική ευθύνη πληρώνει τη νομική απαίτηση του υπαλλήλου εναντίον σας. Η πρώτη είναι παροχή προς τον υπάλληλο, η δεύτερη προστασία της επιχείρησης. Πολλοί εργοδότες παίρνουν και τις δύο, γιατί καλύπτουν διαφορετικά πράγματα.

Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: ΑΚ άρ. 300 · ΑΚ άρ. 914 · ΑΚ άρ. 922 · ΑΚ άρ. 929 · ΑΚ άρ. 932 · ν. 551/1915 · α.ν. 1846/1951 άρ. 34 · ν. 4512/2018 άρ. 212 · ν. 3850/2010 άρ. 8 · ν. 3850/2010 άρ. 43 · ν. 2496/1997 άρ. 25 · ν. 4412/2016 άρ. 144

Πηγές

1. ↑Άρειος Πάγος 1389/2018: εργατικό ατύχημα, απαλλαγή του εργοδότη και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, 2018
2. ↑Αστικός Κώδικας, άρθρο 932: η ικανοποίηση της ηθικής βλάβης, ισχύον κείμενο
3. ↑ν. 4512/2018, άρθρο 212: αυθεντική ερμηνεία της παρ. 2 του άρθρου 34 του α.ν. 1846/1951, 2018
4. ↑ΕΑΕΕ, Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης και Επαγγελματικών Ευθυνών 2024, πίνακες 2, 4 και 11, 2025
5. ↑Αστικός Κώδικας, άρθρο 929: η αποζημίωση για βλάβη του σώματος ή της υγείας, ισχύον κείμενο
6. ↑ν. 3850/2010, άρθρο 8: υποχρέωση απασχόλησης τεχνικού ασφάλειας και ιατρού εργασίας, όπως ισχύει
7. ↑ν. 3850/2010, άρθρο 43: γραπτή εκτίμηση κινδύνου και αναγγελία των εργατικών ατυχημάτων, όπως ισχύει
8. ↑Αστικός Κώδικας, άρθρο 922: η ευθύνη του προστήσαντος, ισχύον κείμενο
9. ↑ν. 2496/1997 για την ασφαλιστική σύμβαση, άρθρα 7 και 25, 1997
10. ↑AIG, έγγραφο πληροφοριών Ασφάλιση Κατοικίας Extended, ισχύον κείμενο
11. ↑ν. 4364/2016, άρθρο 18: οι εταιρείες ορίζουν ελεύθερα τα ασφάλιστρα, χωρίς προηγούμενη έγκριση, όπως ισχύει
12. ↑Αστικός Κώδικας, άρθρο 914: η αδικοπραξία, ισχύον κείμενο
13. ↑Αστικός Κώδικας, άρθρο 300: η ζημία από πταίσμα εκείνου που ζημιώθηκε, ισχύον κείμενο
14. ↑ν. 4412/2016, άρθρο 144: η ασφάλιση του δημόσιου έργου κατά παντός κινδύνου, όπως ισχύει

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.