Αστική ευθύνη δικηγόρου και λογιστή

Με μια ματιά

Η ουσία

Η αστική ευθύνη δικηγόρου και λογιστή καλύπτει κάτι που δεν το καλύπτει κανένα άλλο συμβόλαιο: τα χρήματα που έχασε ο πελάτης σας επειδή κάτι δεν έγινε σωστά, χωρίς να έχει σπάσει τίποτα και χωρίς να έχει χτυπήσει κανείς. Από τα στοιχεία της ΕΑΕΕ για το 2024, το μέσο καθαρό ασφάλιστρο είναι περίπου 594 ευρώ τον χρόνο για τον λογιστή και περίπου 1.782 ευρώ για τον δικηγόρο¹². Το μέγεθος της απαίτησης του δικηγόρου εξαρτάται από την αξία της υπόθεσης που χειριζόταν. Μιλάμε σε εσάς που έχετε γραφείο, σας ζήτησε ασφαλιστήριο ένας πελάτης ή ένας διαγωνισμός, και δεν ξέρετε ούτε τι όριο να βάλετε ούτε τι ακριβώς αγοράζετε.

Ο κίνδυνος του δικηγόρου, στην πράξη

Η φαντασία λέει «χάσαμε τη δίκη». Η πραγματικότητα των απαιτήσεων είναι πιο πεζή και πιο ανελέητη.

Η πιο κλασική περίπτωση είναι η προθεσμία. Η έφεση που ασκήθηκε μία μέρα αργά, η ανακοπή που δεν κατατέθηκε, η αγωγή που έμεινε στο συρτάρι ώσπου παραγράφηκε η αξίωση. Εδώ δεν υπάρχει συζήτηση για το αν χειριστήκατε σωστά την υπόθεση. Υπάρχει μια ημερομηνία και μια πράξη που δεν έγινε.

Δεύτερη κατηγορία, ο έλεγχος τίτλων. Μεταβίβαση ακινήτου όπου δεν εντοπίστηκε βάρος, δουλεία, ή εκκρεμής διεκδίκηση. Ο πελάτης αγόρασε κάτι διαφορετικό από αυτό που νόμιζε, και η ζημιά είναι η διαφορά αξίας ή το κόστος της απαλλαγής.

Τρίτη, η σύνταξη συμβάσεων. Μια ρήτρα που δεν κάλυπτε αυτό που ήθελε ο πελάτης, μια εγγύηση που ξεχάστηκε, ένας όρος καταγγελίας που δεν λειτούργησε όταν χρειάστηκε.

Τέταρτη, η συμβουλή. Γνωμοδότηση που αποδείχθηκε λάθος και πάνω της ο πελάτης έχτισε μια απόφαση με οικονομικές συνέπειες.

Πέμπτη, τα χρήματα πελατών. Ποσά που περνούν από τον λογαριασμό σας για μεταβιβάσεις ή συμβιβασμούς και που διαχειρίζεστε με ευθύνη πολύ πέρα από την αμοιβή σας.

Το μέγεθος της απαίτησης δεν έχει σχέση με την αμοιβή σας. Μια μεταβίβαση για την οποία πήρατε 900 ευρώ μπορεί να γεννήσει απαίτηση 180.000 ευρώ. Αυτή η ασυμμετρία είναι ο λόγος που υπάρχει η ασφάλιση.

Ο κίνδυνος του λογιστή, στην πράξη

Εδώ ο κατάλογος είναι διαφορετικός και πιο συχνός σε αριθμό περιστατικών: το 2024 δηλώθηκαν 811 ζημιές σε 5.197 καλύψεις λογιστών, περίπου 16 στις 100¹.

Η χαμένη προθεσμία δήλωσης, με τα πρόστιμα και τις προσαυξήσεις που ακολουθούν.

Το λάθος στον ΦΠΑ ή στους παρακρατούμενους φόρους, που ανακαλύπτεται σε έλεγχο τρία ή τέσσερα χρόνια αργότερα και έχει μαζέψει τόκους.

Η λάθος μισθοδοσία και οι εισφορές, με αναδρομικές επιβαρύνσεις και με εργαζομένους που στρέφονται κατά της επιχείρησης.

Η μη αξιοποίηση μιας φοροαπαλλαγής ή μιας ρύθμισης που δικαιούνταν ο πελάτης. Εδώ η συζήτηση είναι πιο δύσκολη, γιατί το ερώτημα δεν είναι τι κάνατε, αλλά τι όφειλε να ξέρει ένας επιμελής επαγγελματίας.

Το λάθος σε οικονομικές καταστάσεις που χρησιμοποιήθηκαν για δανεισμό ή για πώληση επιχείρησης. Αυτές είναι οι λίγες και μεγάλες υποθέσεις.

Και η καθυστέρηση σε επιδότηση ή σε πρόγραμμα, όπου ο πελάτης έχασε κονδύλι επειδή ένα δικαιολογητικό δεν υποβλήθηκε εγκαίρως.

Τι ακριβώς καλύπτει το συμβόλαιο

Καλύπτει τη χρηματική ζημιά που προκαλείτε σε τρίτον από αμέλεια κατά την άσκηση της δηλωμένης επαγγελματικής σας δραστηριότητας, και τα έξοδα της υπεράσπισής σας.

Η λέξη κλειδί είναι «καθαρή οικονομική ζημιά». Στη γενική αστική ευθύνη η ζημιά έχει σώμα: κάποιος τραυματίστηκε, κάτι καταστράφηκε. Στο γραφείο σας δεν σπάει τίποτα. Χάνονται χρήματα. Ένα κοινό συμβόλαιο γενικής αστικής ευθύνης εξαιρεί ρητά αυτή την κατηγορία, οπότε αν έχετε μόνο εκείνο, δεν έχετε τίποτα για τη δουλειά σας.

Μέσα στην κάλυψη μπαίνουν τέσσερα πράγματα. Η ίδια η αποζημίωση. Τα δικηγορικά και τα δικαστικά έξοδα της υπεράσπισης, που σε μια αστική διαφορά τριών χρόνων είναι σοβαρό ποσό ακόμη κι όταν κερδίσετε. Τα έξοδα πραγματογνωμοσύνης, που σε λογιστικές υποθέσεις σημαίνουν οικονομικό εμπειρογνώμονα. Και, σε κάποια συμβόλαια, τα έξοδα της ποινικής υπεράσπισης ως ένα ποσό.

Δύο επεκτάσεις που αξίζει να ρωτήσετε ονομαστικά. Η απώλεια εγγράφων, δηλαδή το κόστος ανασύστασης φακέλου που καταστράφηκε ή χάθηκε. Και η διαρροή δεδομένων, που για ένα λογιστικό γραφείο με τα ΑΦΜ και τα εισοδήματα εκατοντάδων ανθρώπων είναι σοβαρός κίνδυνος και δεν καλύπτεται από το βασικό συμβόλαιο.

Τι δεν καλύπτει

Διαβάστε τις εξαιρέσεις στους όρους. Οι σημαντικότερες είναι αυτές.

Ο δόλος και η βαριά παράβαση καθήκοντος. Η υπεξαίρεση χρημάτων πελάτη, η πλαστογραφία, η εν γνώσει υποβοήθηση φοροδιαφυγής.

Τα πρόστιμα και οι ποινές που επιβάλλονται σε εσάς. Καμία ασφάλιση δεν πληρώνει κύρωση του κράτους ή του συλλόγου προς τον ασφαλισμένο.

Η επιστροφή της αμοιβής σας. Αν ο πελάτης ζητά πίσω αυτά που σας πλήρωσε, είναι διαφορά από τη σύμβαση και όχι αποζημίωση ζημιάς.

Η γνωστή απαίτηση. Ό,τι ξέρατε ή όφειλατε να ξέρετε πριν υπογράψετε την πρόταση. Η απόκρυψη εκκρεμούς παραπόνου δίνει στην εταιρεία δικαίωμα να αρνηθεί.

Η δραστηριότητα που δεν δηλώσατε. Ο λογιστής που κάνει και επενδυτικές συμβουλές, ο δικηγόρος που ασκεί και διαμεσολάβηση ακινήτων, ο φοροτεχνικός που αναλαμβάνει και διαχείριση περιουσίας. Γράψτε ακριβώς τι κάνετε.

Οι εγγυήσεις απόδοσης. Αν υποσχεθήκατε συγκεκριμένο φορολογικό αποτέλεσμα ή έκβαση δίκης, η ευθύνη από αυτή την υπόσχεση δεν είναι ασφαλίσιμη.

Η ευθύνη ως διοικητικό στέλεχος τρίτης εταιρείας. Αν είστε και μέλος διοικητικού συμβουλίου σε πελάτη, αυτό θέλει δικό του συμβόλαιο.

Η ουρά και οι δύο ρυθμίσεις που ζητάτε ονομαστικά

Τα συμβόλαια επαγγελματικής ευθύνης γράφονται σε βάση δήλωσης απαίτησης. Απαντούν για ό,τι δηλώνεται όσο είναι σε ισχύ, όχι για ό,τι έγινε όσο ίσχυαν.

Στη δική σας δουλειά η απόσταση ανάμεσα στο λάθος και στην ανακάλυψή του είναι μεγάλη. Ένα λάθος σε δήλωση του 2024 βγαίνει σε φορολογικό έλεγχο του 2029. Μια παράλειψη σε μεταβίβαση του 2022 φαίνεται όταν ο πελάτης πάει να πουλήσει το 2030.

Άρα δύο πράγματα.

Η αναδρομική κάλυψη πηγαίνει την προστασία πίσω στα χρόνια που δουλεύατε ανασφάλιστος, με προϋπόθεση ότι δεν γνωρίζατε πρόβλημα. Ζητήστε όσο πιο πίσω σας δίνουν. Και όταν αλλάζετε εταιρεία, απαιτήστε γραπτά να διατηρηθεί η αρχική ημερομηνία αναδρομικής ισχύος. Αν το νέο συμβόλαιο τη γράψει από σήμερα, σβήνετε δέκα χρόνια κάλυψης με μία υπογραφή, και αυτό είναι ακριβό λάθος.

Η κάλυψη μετά τη διακοπή κρατά το παράθυρο ανοιχτό αφού κλείσετε το γραφείο. Αφορά κάθε επαγγελματία που βγαίνει στη σύνταξη. Ζητήστε τη για όσα χρόνια σας δίνουν.

Το όριο, η απαλλαγή και το ετήσιο ανώτατο

Στους λογιστές, το 2024 το 78,5% των καλύψεων είχε όριο έως 200.000 ευρώ και το 19,6% από 200.001 έως 500.000 ευρώ. Στους δικηγόρους, το 50,0% είχε όριο έως 200.000 ευρώ, το 30,9% από 200.001 έως 500.000 ευρώ και το 11,3% από 500.001 έως 1.000.000 ευρώ¹.

Υπολογίστε το μόνοι σας μία φορά, με έναν απλό κανόνα: ποια είναι η μεγαλύτερη υπόθεση που πέρασε από τα χέρια σας πέρσι. Για τον δικηγόρο, η μεγαλύτερη αξία αντικειμένου. Για τον λογιστή, ο μεγαλύτερος τζίρος πελάτη και το ύψος των φόρων που διαχειρίζεστε γι’ αυτόν. Το όριό σας πρέπει να χωρά αυτό το νούμερο, όχι τον μέσο όρο σας.

Δύο τεχνικά σημεία που κρίνουν περισσότερα από το ίδιο το όριο.

Πρώτο, ρωτήστε αν το ετήσιο ανώτατο είναι ίσο ή διπλάσιο του ορίου ανά απαίτηση. Αν ταυτίζονται, μία μεγάλη υπόθεση τον Φεβρουάριο σας αφήνει ακάλυπτο ως την ανανέωση. Σε ένα λογιστικό γραφείο, όπου ένα λάθος στο λογισμικό μπορεί να επαναληφθεί σε δεκάδες πελάτες, αυτό είναι πραγματικός κίνδυνος.

Δεύτερο, ρωτήστε αν τα έξοδα υπεράσπισης μετρούν μέσα στο όριο ή πάνω από αυτό. Στην επαγγελματική ευθύνη η υπεράσπιση τρώει μεγάλο μέρος, και η διαφορά ανάμεσα στα δύο είναι δεκάδες χιλιάδες ευρώ σε μια βαριά υπόθεση.

Η απαλλαγή είναι ο μοχλός που ρίχνει την τιμή. Ρωτήστε πόσο. Είναι λογική επιλογή για γραφείο που μπορεί να απορροφήσει μικρά περιστατικά, και κακή επιλογή για λογιστή. Στους λογιστές, οι 811 ζημιές του 2024 είχαν μαζί αποζημιώσεις, πληρωμένες και εκκρεμείς, περίπου 582.000 ευρώ, δηλαδή περίπου 718 ευρώ η καθεμιά στην πρώτη εκτίμηση¹. Με απαλλαγή 2.500 ευρώ, τέτοιες απαιτήσεις δεν θα πληρωθούν ποτέ.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα δημόσια στοιχεία

Η ΕΑΕΕ δίνει για το 2024 τις καλύψεις και τις ζημιές της επαγγελματικής ευθύνης ανά επάγγελμα¹. Από τα ασφάλιστρα κάθε επαγγέλματος βγαίνει και το μέσο καθαρό ασφάλιστρο ανά κάλυψη².

Η σύγκριση λέει κάτι που ξαφνιάζει. Ο λογιστής δηλώνει ζημιά πολύ πιο συχνά από τον γιατρό και τον δικηγόρο: περίπου 16 ζημιές στις 100 καλύψεις, όταν ο δικηγόρος έχει 1 και ο γιατρός λιγότερο από 1. Τα ποσά του λογιστή είναι μικρά, γύρω στα 718 ευρώ κατά μέσο όρο στην πρώτη εκτίμηση. Ο δικηγόρος πληρώνει κατά μέσο όρο περισσότερα, και αγοράζει και μεγαλύτερα όρια: οι μισές καλύψεις δικηγόρων έχουν όριο πάνω από 200.000 ευρώ, όταν στους λογιστές το 21,5%¹.

Η εταιρεία θα ρωτήσει τις ετήσιες αμοιβές σας, το όριο, την απαλλαγή και πόσοι επαγγελματίες δουλεύουν στο γραφείο. Οι αμοιβές δείχνουν τον όγκο της δουλειάς που μπορεί να πάει στραβά.

Ένα παράδειγμα

Όταν έρθει το πρώτο παράπονο

Υπάρχει μια ημέρα που κρίνει την υπόθεση, και δεν είναι η ημέρα του δικαστηρίου.

Την ημέρα που ο πελάτης ή ο δικηγόρος του σας λέει ότι κάτι πήγε στραβά, κάντε τρία πράγματα και μην κάνετε ένα.

Πρώτο, ειδοποιήστε την εταιρεία σας γραπτά, την ίδια ημέρα. Ο νόμος δίνει οκτώ ημέρες από τη γνώση και η γνώση αρχίζει με το παράπονο⁴.

Δεύτερο, κλειδώστε τον φάκελο. Μην προσθέσετε σημείωση, μην ξαναγράψετε μια σελίδα, μην στείλετε εκ των υστέρων ένα email που «διευκρινίζει». Τα λογιστικά και τα δικηγορικά συστήματα κρατούν ίχνη μεταβολών, και ο αντίδικος θα τα ζητήσει. Μια μεταγενέστερη προσθήκη καταστρέφει την υπεράσπιση, όσο αθώα κι αν έγινε.

Τρίτο, γράψτε για τον εαυτό σας ένα σημείωμα με όσα θυμάστε: ημερομηνίες, τι είπατε, ποιος ήταν παρών, ποια οδηγία σας δόθηκε. Σε τρία χρόνια δεν θα θυμάστε τίποτα και ο δικηγόρος σας θα το χρειαστεί.

Το ένα που δεν κάνετε είναι να διαπραγματευτείτε μόνος σας. Κάθε «θα σας επιστρέψω την αμοιβή για να τελειώσει», κάθε γραπτή παραδοχή, δένει τα χέρια της εταιρείας και της δίνει λόγο να μειώσει ή να αρνηθεί. Η ανθρώπινη επικοινωνία με τον πελάτη επιτρέπεται και συχνά αποτρέπει την αγωγή. Η οικονομική διαπραγμάτευση δεν επιτρέπεται.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Είναι υποχρεωτική η ασφάλιση για δικηγόρο ή λογιστή στην Ελλάδα;

Όχι από γενικό νόμο. Γίνεται υποχρεωτική στην πράξη μέσα από συμβάσεις: ο μεγάλος πελάτης τη ζητά, ο δημόσιος διαγωνισμός τη ζητά, η ξένη εταιρεία που σας αναθέτει δουλειά τη θεωρεί δεδομένη. Για ορισμένες συναφείς δραστηριότητες, όπως η ασφαλιστική διαμεσολάβηση, ο νόμος την επιβάλλει ρητά.

Πόσο κοστίζει για λογιστικό γραφείο;

Από τα στοιχεία της ΕΑΕΕ για το 2024, το μέσο καθαρό ασφάλιστρο επαγγελματικής ευθύνης για λογιστές είναι περίπου 594 ευρώ τον χρόνο ανά κάλυψη. Η δική σας τιμή εξαρτάται από τις αμοιβές, το όριο, την απαλλαγή και τα άτομα του γραφείου. Ζητήστε γραπτή προσφορά.

Τι είναι η καθαρή οικονομική ζημιά;

Είναι η ζημιά σε χρήμα, χωρίς να έχει σπάσει κάτι και χωρίς να έχει χτυπήσει κανείς. Ο πελάτης έχασε 40.000 ευρώ επειδή χάθηκε μια προθεσμία. Αυτό είναι το αντικείμενο της επαγγελματικής ευθύνης, και ακριβώς αυτό εξαιρεί ένα κοινό συμβόλαιο γενικής αστικής ευθύνης.

Καλύπτεται το πρόστιμο της εφορίας που πλήρωσε ο πελάτης μου;

Το πρόστιμο που επιβλήθηκε σε εσάς δεν καλύπτεται ποτέ. Το πρόστιμο και οι προσαυξήσεις που πλήρωσε ο πελάτης εξαιτίας δικού σας λάθους μπορεί να καλύπτονται, ίσως με χαμηλότερο όριο. Ρωτήστε το ονομαστικά.

Τι σημαίνει claims made και γιατί με αφορά;

Ότι το συμβόλαιο πληρώνει για απαιτήσεις που δηλώνονται όσο ισχύει, όχι για λάθη που έγιναν όσο ίσχυε. Ένα λάθος σε δήλωση του 2024 μπορεί να εμφανιστεί σε έλεγχο το 2029. Χρειάζεστε αναδρομική κάλυψη για τα προηγούμενα χρόνια και κάλυψη μετά τη διακοπή για όταν σταματήσετε.

Αν κλείσω το γραφείο, σταματά ο κίνδυνος;

Όχι. Οι φορολογικές υποθέσεις παραγράφονται σε χρόνια και οι δικαστικές ακόμη αργότερα. Ο λογιστής που βγήκε στη σύνταξη το 2026 μπορεί να δεχτεί απαίτηση το 2031 για χρήση του 2024. Ζητήστε κάλυψη μετά τη διακοπή, για όσα χρόνια σας δίνουν.

Καλύπτονται οι συνεργάτες και οι υπάλληλοί μου;

Ναι, αν ενεργούν για λογαριασμό του γραφείου και έχουν δηλωθεί. Ελέγξτε το στους όρους. Η εταιρεία ρωτά τις αμοιβές και τον αριθμό των απασχολουμένων. Ο εξωτερικός συνεργάτης με δικό του ΑΦΜ που τιμολογεί απευθείας τον πελάτη χρειάζεται δικό του συμβόλαιο.

Με καλύπτει αν με μηνύσουν ποινικά;

Το συμβόλαιο πληρώνει την αστική αποζημίωση, όχι την ποινή. Τα έξοδα της ποινικής υπεράσπισης μπορεί να τα καλύπτει το συμβόλαιο ως ένα ποσό, γιατί σε υποθέσεις φοροδιαφυγής ή απιστίας η ποινική και η αστική διαδικασία τρέχουν μαζί. Χρηματική ποινή ή πρόστιμο δεν καλύπτεται ποτέ.

Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: ΑΚ άρ. 914 · ΑΚ άρ. 330 · ν. 2496/1997 άρ. 7

Πηγές

1. ↑ΕΑΕΕ, Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης και Επαγγελματικών Ευθυνών 2024, πίνακες 2, 7, 12α και 15, γραφήματα 14 και 15, 2025
2. ↑Πώς δουλεύει η σύγκριση: από πού βγαίνει κάθε αριθμός, Οκτώβριος 2026
3. ↑Αστικός Κώδικας, άρθρα 330 και 914, ισχύον κείμενο
4. ↑ν. 2496/1997 για την ασφαλιστική σύμβαση, άρθρο 7, 1997
5. ↑ν. 4583/2018, ενσωμάτωση της Οδηγίας 2016/97 για τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων, 2018

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.