Επαγγελματική ευθύνη: για ποιους είναι υποχρεωτική

Με μια ματιά

Η ουσία

Η υποχρεωτική επαγγελματική ευθύνη στην Ελλάδα αφορά πολύ λιγότερους ανθρώπους από όσους νομίζουν ότι τους αφορά. Ο νόμος την επιβάλλει στους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές. Από τους διοργανωτές ταξιδιών ζητά κάτι άλλο, εγγύηση αφερεγγυότητας. Όλοι οι υπόλοιποι, από τον λογιστή μέχρι τον χειρουργό, ασφαλίζονται επειδή το επιλέγουν ή επειδή το ζητά ένας πελάτης σε σύμβαση. Αυτή η σελίδα ξεχωρίζει τα δύο, γιατί η σύγχυση κοστίζει και στις δύο κατευθύνσεις: άλλοι πληρώνουν για κάτι που νόμιζαν υποχρεωτικό χωρίς να δουν τι καλύπτει, και άλλοι το αναβάλλουν ενώ κινδυνεύουν να χάσουν την άδειά τους.

Τι σημαίνει «υποχρεωτική» και ποιος την επιβάλλει

Στην ασφάλιση η λέξη υποχρεωτική έχει τρεις εντελώς διαφορετικές σημασίες, και οι τρεις κυκλοφορούν μαζί.

Η πρώτη είναι η υποχρέωση από τον νόμο. Μια διάταξη λέει ότι για να ασκείτε το επάγγελμα πρέπει να είστε ασφαλισμένοι. Εδώ η ασφάλιση δεν είναι προϊόν, είναι προϋπόθεση άδειας. Η αρχή που σας εποπτεύει ελέγχει το ασφαλιστήριο και το ζητά ξανά κάθε χρόνο.

Η δεύτερη είναι η υποχρέωση από σύμβαση. Ένας πελάτης, ένας ανάδοχος ή ένας διαγωνισμός γράφει στη σύμβαση ότι πρέπει να έχετε κάλυψη με συγκεκριμένο όριο. Δεν είναι νόμος, είναι όρος. Αν δεν την έχετε, δεν παίρνετε τη δουλειά. Στην πράξη αυτή η κατηγορία φέρνει πολλούς επαγγελματίες στην ασφάλιση.

Η τρίτη είναι η υποχρέωση από τον κίνδυνο. Δεν σας το ζητά κανείς, αλλά αν κάνετε το λάθος θα το πληρώσετε από την περιουσία σας, χωρίς όριο. Ο Αστικός Κώδικας σας κάνει υπεύθυνους για τη ζημιά που προκαλείτε υπαίτια⁴.

Ο κατάλογος που ακολουθεί αφορά μόνο την πρώτη σημασία. Είναι μικρός επίτηδες. Όπου δεν είμαστε βέβαιοι, το λέμε αντί να το μαντέψουμε.

Ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές: η καθαρή περίπτωση

Αν πουλάτε ασφάλειες, ο νόμος θέλει την ευθύνη σας καλυμμένη. Δεν υπάρχει εξαίρεση για το μέγεθος του γραφείου σας. Υπάρχει μία μόνο εξαίρεση, για όποιον δεν είναι μεσίτης, και την εξηγούμε πιο κάτω.

Ο ν. 4583/2018 έφερε στην Ελλάδα την ευρωπαϊκή οδηγία για τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων. Το άρθρο 21 ζητά από τον ασφαλιστικό διαμεσολαβητή ασφάλιση επαγγελματικής αστικής ευθύνης που να καλύπτει όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, για τουλάχιστον 1.564.610 ευρώ ανά απαίτηση και 2.315.610 ευρώ συνολικά τον χρόνο για όλες τις απαιτήσεις¹⁵.

Η εξαίρεση είναι στο ίδιο άρθρο. Ο διαμεσολαβητής που δεν είναι μεσίτης απαλλάσσεται, αν φέρει βεβαίωση της εταιρείας για την οποία ενεργεί ότι εκείνη έχει αναλάβει πλήρως την επαγγελματική αστική ευθύνη του¹. Ο μεσίτης δεν έχει αυτή την επιλογή.

Εδώ χρειάζεται μια ειλικρινής σημείωση. Η ευρωπαϊκή οδηγία για τη διανομή ασφαλίσεων προβλέπει ότι τα ποσά αναθεωρούνται κατά διαστήματα, ώστε να ακολουθούν τον πληθωρισμό. Η τελευταία αναθεώρηση ισχύει από 9 Οκτωβρίου 2024, και ο νόμος γράφει ακόμη τα παλιά ποσά, 1.250.618 και 1.875.927 ευρώ⁵. Μην βασιστείτε στο νούμερο που θυμάστε. Ζητήστε γραπτά από την εταιρεία ή το Επιμελητήριο το ποσό που ισχύει τη στιγμή που ανανεώνετε, και βάλτε το στο συμβόλαιο.

Η ασφάλιση δεν είναι διακοσμητική για αυτό το επάγγελμα. Είναι προϋπόθεση για να το ασκείτε, και το μητρώο στο οποίο είστε εγγεγραμμένοι ζητά να τη δει.

Τι καλύπτει στην πράξη; Οι ζημιές είναι λίγες: στην έρευνα της ΕΑΕΕ, οι 7.030 καλύψεις διαμεσολαβητών είχαν 10 δηλωμένες ζημιές το 2024². Τα λάθη όμως επαναλαμβάνονται. Η πρόταση που στάλθηκε λάθος και άφησε τον πελάτη ανασφάλιστο για δύο μήνες. Η κάλυψη σεισμού που ο πελάτης ζήτησε προφορικά και δεν μπήκε ποτέ στο συμβόλαιο. Η δήλωση προηγούμενων ζημιών που δεν συμπληρώθηκε και έδωσε στην εταιρεία δικαίωμα να αρνηθεί. Το ασφάλιστρο που εισπράχθηκε και δεν αποδόθηκε εγκαίρως. Σε όλα αυτά ο πελάτης μένει χωρίς αποζημίωση και στρέφεται σε εσάς.

Τουριστικά γραφεία και διοργανωτές ταξιδιών

Η δεύτερη καθαρή περίπτωση είναι το τουριστικό γραφείο. Ο νόμος για τα οργανωμένα ταξίδια, που έφερε στην Ελλάδα την αντίστοιχη ευρωπαϊκή οδηγία το 2018, ζητά από τον διοργανωτή εγγύηση αφερεγγυότητας. Αυτή μπερδεύεται εύκολα με την επαγγελματική ευθύνη, που είναι άλλο πράγμα.

Το πρώτο είναι η εγγύηση αφερεγγυότητας. Αν το γραφείο κλείσει ή αδυνατεί να πληρώσει, ο ταξιδιώτης πρέπει να πάρει πίσω τα χρήματά του και, αν βρίσκεται ήδη στον προορισμό, να επαναπατριστεί. Αυτό καλύπτεται με ασφαλιστήριο ή με εγγυητική επιστολή και δεν είναι αστική ευθύνη.

Το δεύτερο είναι η ευθύνη απέναντι στον ταξιδιώτη για τη μη προσήκουσα εκτέλεση του πακέτου, που ο διοργανωτής μπορεί να ασφαλίσει. Το ξενοδοχείο που δεν αντιστοιχούσε στην περιγραφή, η μεταφορά που δεν έγινε, ο τραυματισμός στην εκδρομή που οργανώσατε. Εδώ η ευθύνη του διοργανωτή απέναντι στον ταξιδιώτη είναι ευθύνη για ολόκληρο το πακέτο, ακόμη κι όταν φταίει ο προμηθευτής στον οποίο ανέθεσε.

Στην έρευνα της ΕΑΕΕ για το 2024, οι τουριστικοί πράκτορες είχαν 1.267 καλύψεις επαγγελματικής ευθύνης και 53 δηλωμένες ζημιές². Μια απαίτηση σε αυτόν τον κλάδο σπάνια αφορά έναν άνθρωπο. Αφορά ένα λεωφορείο.

Ποιοι νομίζουν ότι είναι υποχρεωμένοι και δεν είναι

Εδώ είναι η πιο χρήσιμη παράγραφος της σελίδας, γιατί απαντά σε ερώτηση που ακούγεται κάθε μέρα σε λογιστικά και ιατρικά γραφεία.

Ο γιατρός δεν είναι υποχρεωμένος από νόμο να ασφαλιστεί. Η ιατρική ευθύνη κρίνεται με τα γενικά άρθρα του Αστικού Κώδικα και τα ποσά είναι μεγάλα, όμως καμία διάταξη δεν κάνει την ασφάλιση προϋπόθεση άσκησης. Υποχρεωτική γίνεται όταν συνεργάζεστε με ιδιωτική κλινική που το ζητά στη σύμβαση. Η ΕΑΕΕ μέτρησε 32.902 ατομικές καλύψεις γιατρών το 2024, τη μεγαλύτερη ομάδα της επαγγελματικής ευθύνης².

Ο μηχανικός και ο αρχιτέκτονας δεν έχουν γενική υποχρέωση ασφάλισης. Την ασφάλιση τη ζητά ο κύριος του έργου, ο διαγωνισμός ή η τράπεζα που χρηματοδοτεί. Για ορισμένες ελεγκτικές ιδιότητες, όπως ο ελεγκτής δόμησης και ο ενεργειακός επιθεωρητής, υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις. Αν ασκείτε τέτοια ιδιότητα, ρωτήστε το μητρώο στο οποίο είστε εγγεγραμμένοι, γιατί οι διατάξεις αυτές αλλάζουν συχνά και δεν θέλουμε να σας δώσουμε λάθος άρθρο.

Ο λογιστής, ο φοροτεχνικός, ο σύμβουλος επιχειρήσεων, ο προγραμματιστής και ο μεσίτης ακινήτων δεν έχουν υποχρέωση από τον νόμο. Έχουν όμως ευθύνη, και η ευθύνη τους έχει μια ιδιαιτερότητα: η ζημιά είναι καθαρά οικονομική. Δεν σπάει τίποτα, δεν τραυματίζεται κανείς, απλώς ένα ποσό φεύγει από την τσέπη του πελάτη. Αυτό το είδος ζημιάς είναι ακριβώς ό,τι εξαιρεί το συμβόλαιο γενικής αστικής ευθύνης.

Ο δικηγόρος και ο συμβολαιογράφος ασφαλίζονται προαιρετικά. Ο μέσος όρος της αγοράς βγαίνει 1.782 ευρώ καθαρά ανά κάλυψη για δικηγόρο, πολύ πάνω από τα 594 ευρώ του λογιστή³, γιατί μια χαμένη προθεσμία ισοδυναμεί με χαμένη υπόθεση.

Το «claims made» και γιατί αλλάζει τα πάντα

Αυτή είναι η μία τεχνική λεπτομέρεια που πρέπει να καταλάβετε, γιατί από εκεί ξεκινούν πολλές αρνήσεις σε αυτόν τον κλάδο.

Το συμβόλαιο του αυτοκινήτου σας γράφεται σε βάση περιστατικού. Απαντά για ό,τι συνέβη όσο ίσχυε, ακόμη κι αν η αγωγή έρθει τρία χρόνια μετά. Το συμβόλαιο επαγγελματικής ευθύνης γράφεται αντίστροφα. Απαντά για ό,τι δηλώνεται όσο ισχύει, ανεξάρτητα από το πότε έγινε το λάθος.

Ο λόγος είναι πρακτικός. Ένα επαγγελματικό λάθος μένει κρυφό για χρόνια. Η φορολογική δήλωση του 2023 ελέγχεται το 2028. Η στατική μελέτη φαίνεται όταν καθίσει το κτίριο. Καμία εταιρεία δεν μπορεί να τιμολογήσει μια ουρά είκοσι ετών, οπότε τιμολογεί τη χρονιά κατά την οποία της τηλεφωνείτε.

Από αυτό βγαίνουν δύο συνέπειες που κοστίζουν χρήματα.

Η πρώτη είναι το κενό στην αρχή. Το πρώτο σας συμβόλαιο, χωρίς άλλη ρύθμιση, δεν καλύπτει τίποτα από όσα κάνατε πριν το υπογράψετε. Ακριβώς εκεί όμως βρίσκονται τα λάθη: στα χρόνια που δουλεύατε χωρίς ασφάλεια. Η λύση λέγεται αναδρομική κάλυψη και πηγαίνει πίσω όσα χρόνια γράφει το συμβόλαιο, ή και απεριόριστα, με μία προϋπόθεση. Να μην γνωρίζατε το λάθος όταν υπογράφατε.

Η δεύτερη είναι το κενό στο τέλος. Την ημέρα που σταματάτε να ασφαλίζεστε, είτε επειδή βγήκατε στη σύνταξη είτε επειδή κλείσατε το γραφείο, σταματά και η προστασία για όλη την προηγούμενη καριέρα σας. Η λύση λέγεται κάλυψη μετά τη διακοπή και κρατάει το παράθυρο ανοιχτό για όσα χρόνια ακόμη γράφει το συμβόλαιο.

Τι καλύπτει και τι αφήνει απ’ έξω

Το βασικό συμβόλαιο πληρώνει τη ζημιά που προκαλεί η ίδια η άσκηση του επαγγέλματος: το λάθος, την παράλειψη, την αμέλεια, τη συμβουλή που βγήκε στραβή. Πληρώνει και την υπεράσπισή σας, που σε αυτόν τον κλάδο είναι μεγάλο κονδύλι, γιατί το αν φταίξατε το κρίνουν πραγματογνώμονες και όχι μάρτυρες.

Πάνω από αυτό μπαίνουν δύο επίπεδα. Το ένα προσθέτει τη γενική αστική ευθύνη του χώρου σας, δηλαδή τον πελάτη που γλίστρησε στο γραφείο ή τη ζημιά στο διπλανό κατάστημα. Το άλλο προσθέτει την εργοδοτική ευθύνη, δηλαδή το εργατικό ατύχημα του υπαλλήλου σας, για το οποίο ευθύνεστε εσείς πέρα από όσα δίνει ο ΕΦΚΑ.

Εξαιρούνται συνήθως τα εξής: η δόλια πράξη, το πρόστιμο κάθε είδους, η υποχρέωση που αναλάβατε συμβατικά και ήταν μεγαλύτερη από την ευθύνη που έχετε από τον νόμο, η αμοιβή που πρέπει να επιστρέψετε επειδή δεν κάνατε τη δουλειά, οι απαιτήσεις μεταξύ συνεταίρων, και η ζημιά που ξέρατε πριν υπογράψετε.

Η τρίτη εξαίρεση αξίζει μια πρόταση παραπάνω. Το άρθρο 330 του Αστικού Κώδικα σας κάνει υπεύθυνους για κάθε αθέτηση από δόλο ή αμέλεια, αν δεν ορίστηκε κάτι άλλο. Το άρθρο 332 κάνει άκυρη κάθε εκ των προτέρων συμφωνία που αποκλείει ή περιορίζει την ευθύνη από δόλο ή βαριά αμέλεια⁴. Μπορείτε όμως να αναλάβετε συμβατικά περισσότερα από όσα θα σας επέβαλλε ο νόμος. Αν το κάνετε, το ασφαλιστήριο δεν σας ακολουθεί εκεί.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα δημόσια στοιχεία

Δημόσια τιμή ανά επάγγελμα δεν βρήκαμε. Η ΕΑΕΕ όμως μετρά κάθε χρόνο τις καλύψεις και τις ζημιές της επαγγελματικής ευθύνης ανά επάγγελμα. Από το μερίδιο κάθε επαγγέλματος στα ασφάλιστρα, διά τις καλύψεις του, βγαίνει και ο μέσος όρος της αγοράς³.

Πηγή: ΕΑΕΕ για τις καλύψεις και τις ζημιές², ο μέσος όρος από τη μέθοδο της σύγκρισής μας³.

Δύο πράγματα βγαίνουν από τον πίνακα. Πρώτον, οι λογιστές είχαν τις περισσότερες ζημιές: 811 από τις 1.243, δηλαδή σχεδόν τις δύο στις τρεις, ενώ είχαν λιγότερο από το ένα δέκατο των καλύψεων. Δεύτερον, το επάγγελμα αλλάζει πολύ τον μέσο όρο: ο μηχανικός πληρώνει κατά μέσο όρο πολύ περισσότερα από τον διαμεσολαβητή.

Πάνω στο καθαρό ασφάλιστρο μπαίνει ο φόρος ασφαλίστρων 15%⁷ και το δικαίωμα συμβολαίου. Η τιμή σας αλλάζει επίσης με το όριο, τον τζίρο, το προσωπικό και την απαλλαγή, και αυτά τα κρίνει μόνο η προσφορά.

Ένα παράδειγμα

Πώς γίνεται η ασφάλιση στην πράξη

Δεν είναι σαν το αυτοκίνητο. Δεν υπάρχει ηλεκτρονικό κουμπί που βγάζει τιμή σε ένα λεπτό.

Συμπληρώνετε αίτηση ασφάλισης, που στον κλάδο αυτό λέγεται πρόταση και έχει αρκετές σελίδες. Θα σας ρωτήσει τον τζίρο της τελευταίας χρονιάς, τη σύνθεση της πελατείας, πόσα άτομα απασχολείτε, αν δουλεύετε και εκτός Ελλάδας, ποια είναι τα μεγαλύτερα έργα ή οι μεγαλύτεροι πελάτες σας, και αν υπάρχει κάποιο γνωστό παράπονο ή απαίτηση.

Η τελευταία ερώτηση είναι η κρίσιμη. Η απάντηση που δίνετε εκεί είναι δήλωση με ασφαλιστικές συνέπειες. Αν αποκρύψετε ένα εκκρεμές παράπονο, η εταιρεία έχει δικαίωμα να αρνηθεί την πληρωμή ακόμη κι αν η απαίτηση έρθει τρία χρόνια μετά για άλλη υπόθεση. Γράψτε ό,τι ξέρετε, ακόμη κι αν πιστεύετε ότι δεν θα εξελιχθεί σε τίποτα.

Μαζί θα σας ζητήσουν την άδεια ή τη βεβαίωση εγγραφής στο μητρώο σας, το τελευταίο Ε3 ή μια βεβαίωση τζίρου, και το προηγούμενο ασφαλιστήριο αν υπάρχει. Το προηγούμενο ασφαλιστήριο είναι που καθορίζει την ημερομηνία αναδρομικής ισχύος στο νέο. Αν αλλάξετε εταιρεία, φροντίστε η νέα να κρατήσει την παλιά αναδρομική ημερομηνία. Αν την ξαναγράψει από την αρχή, χάνετε όλα τα προηγούμενα χρόνια σε μία υπογραφή.

Ο χρόνος από την πρόταση ως το συμβόλαιο μπορεί να είναι μερικές εργάσιμες. Αν η ασφάλιση είναι υποχρεωτική για εσάς, κρατήστε περιθώριο, γιατί η βεβαίωση που θα καταθέσετε στην αρχή σας πρέπει να είναι σε ισχύ την ημέρα του ελέγχου, όχι την ημέρα που την ζητήσατε.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Είμαι λογιστής. Με υποχρεώνει ο νόμος να έχω ασφάλεια επαγγελματικής ευθύνης;

Όχι. Καμία διάταξη δεν υποχρεώνει τον λογιστή ή τον φοροτεχνικό να ασφαλιστεί. Υποχρεωτική γίνεται μόνο όταν την ζητήσει ένας πελάτης μέσα σε σύμβαση, για παράδειγμα μια μεγάλη εταιρεία ή ένας διαγωνισμός. Ευθύνη πάντως έχετε ούτως ή άλλως, από το άρθρο 914 του Αστικού Κώδικα.

Τι όριο ζητά ο νόμος από τον ασφαλιστικό διαμεσολαβητή;

Ο ν. 4583/2018, στο άρθρο 21, ζητά την ασφάλιση. Από 9 Οκτωβρίου 2024 το ελάχιστο είναι 1.564.610 ευρώ ανά απαίτηση και 2.315.610 ευρώ συνολικά τον χρόνο για όλες τις απαιτήσεις, με πράξη της Τράπεζας της Ελλάδος. Τα ποσά αναθεωρούνται περίπου κάθε πέντε χρόνια.

Τι είναι η κάλυψη «claims made» και γιατί με αφορά;

Σημαίνει ότι το συμβόλαιο πληρώνει για όσες απαιτήσεις δηλωθούν όσο αυτό είναι σε ισχύ, όχι για όσα λάθη έγιναν όσο ίσχυε. Αν σταματήσετε το συμβόλαιο, μια απαίτηση που θα έρθει του χρόνου για λάθος του 2024 δεν καλύπτεται από κανέναν. Γι' αυτό υπάρχουν η αναδρομική κάλυψη και η κάλυψη μετά τη διακοπή.

Αν δεν έχω την υποχρεωτική ασφάλιση, τι κινδυνεύω;

Για τον διαμεσολαβητή, η ασφάλιση, ή η βεβαίωση ότι την ευθύνη του την έχει αναλάβει η εταιρεία, είναι προϋπόθεση για να ασκεί το επάγγελμα. Χωρίς αυτήν δεν μπορείτε νόμιμα να ασκήσετε το επάγγελμα. Και σε κάθε λάθος πληρώνετε τη ζημιά του πελάτη από την περιουσία σας.

Καλύπτει η επαγγελματική ευθύνη τον πελάτη που γλίστρησε στο γραφείο μου;

Όχι με το βασικό συμβόλαιο. Αυτό είναι γενική αστική ευθύνη χώρου, όχι επαγγελματικό λάθος. Μια εταιρεία μπορεί να την πουλά ως δεύτερο επίπεδο στο ίδιο συμβόλαιο. Αν δέχεστε κόσμο στον χώρο σας, πάρτε τη μαζί.

Πόσο πίσω πάει η αναδρομική κάλυψη;

Όσο γράφει το συμβόλαιο: μπορεί να είναι λίγα χρόνια ή και απεριόριστα. Η προϋπόθεση είναι πάντα η ίδια: να μην γνωρίζατε το λάθος όταν υπογράφατε. Αν υπάρχει ήδη παράπονο πελάτη στο συρτάρι σας, αυτό εξαιρείται ρητά και η δήλωση που υπογράφετε το ρωτά.

Δουλεύω μόνος μου. Παίζει ρόλο στην τιμή;

Μπορεί να παίζει, και προς όφελός σας. Δημόσιο στοιχείο για το πόσο δεν υπάρχει. Η λογική είναι απλή: κάθε άνθρωπος που υπογράφει για λογαριασμό σας είναι άλλη μία κρίση που καλύπτει το συμβόλαιο.

Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: ν. 4583/2018 άρ. 21 · ν. 2496/1997 άρ. 7 · ΑΚ άρ. 914 · ΑΚ άρ. 330 · ΑΚ άρ. 332

Πηγές

1. ↑ν. 4583/2018, άρθρο 21: η ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης του διαμεσολαβητή, 2018, όπως ισχύει
2. ↑ΕΑΕΕ, Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης και Επαγγελματικών Ευθυνών 2024, πίνακας 7, 2025
3. ↑Πώς δουλεύει η σύγκριση: από πού βγαίνει κάθε αριθμός, Οκτώβριος 2026
4. ↑Αστικός Κώδικας, άρθρα 330, 332 και 914, ισχύον κείμενο
5. ↑Τράπεζα της Ελλάδος, ΠΕΕ 230/2/17.06.2024 (ΦΕΚ Β΄ 3680): αναπροσαρμογή των ποσών ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης των διαμεσολαβητών, από 9 Οκτωβρίου 2024, 17 Ιουνίου 2024
6. ↑ν. 2496/1997, Ασφαλιστική σύμβαση, άρθρο 7, 1997
7. ↑ν. 5177/2025 (ΦΕΚ Α΄ 21/14.02.2025), Κώδικας Έμμεσων Φόρων, άρθρο 43: ο φόρος ασφαλίστρων, 2025

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.