Αστική ευθύνη μηχανικού και αρχιτέκτονα

Με μια ματιά

Η ουσία

Ο μηχανικός και ο αρχιτέκτονας πληρώνουν το ακριβότερο ασφάλιστρο επαγγελματικής ευθύνης στην ελληνική αγορά, και δεν είναι επειδή κάνουν περισσότερα λάθη. Είναι επειδή το λάθος τους κοστίζει περισσότερο και φαίνεται πολύ αργότερα. Ο λογαριασμός μιας αστοχίας δεν είναι η αμοιβή της μελέτης· είναι ένα κτίριο. Γράφτηκε για τον ελεύθερο επαγγελματία μηχανικό που έχει γραφείο δύο ή τριών ατόμων, υπογράφει άδειες, επιβλέπει ανακαινίσεις, και μόλις τον ρώτησε ένας πελάτης ή μια τράπεζα αν είναι ασφαλισμένος.

Τι πάει στραβά σε ένα τεχνικό γραφείο

Οι απαιτήσεις σε αυτόν τον κλάδο δεν είναι φανταστικά σενάρια. Είναι μια μικρή λίστα που επαναλαμβάνεται.

Η μελέτη που δεν κάθισε στο οικόπεδο. Τοπογραφικό με λάθος όρια, οικοδομική άδεια που εκδόθηκε πάνω σε αυτό, και ένα κτίριο που καταπατά μισό μέτρο από τον διπλανό. Η λύση είναι είτε κατεδάφιση τμήματος είτε εξαγορά, και τα δύο κοστίζουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ.

Η στατική αστοχία που δεν έγινε κατάρρευση. Ρωγμές σε δοκούς, καθίζηση σε τμήμα της πλάκας, υποστύλωση που έπρεπε να έχει άλλη διατομή. Το κτίριο στέκεται, όμως χρειάζεται ενίσχυση, και μέχρι να γίνει δεν κατοικείται.

Η υγρασία και η μόνωση. Το πιο συχνό και το λιγότερο θεαματικό. Ταράτσα που δεν στεγανοποιήθηκε σωστά, υπόγειο που παίρνει νερό, θερμογέφυρα που γεμίζει μούχλα τον τοίχο ενός παιδικού δωματίου. Ο ιδιοκτήτης ζητά την επισκευή, τη ζημιά στα έπιπλα, και τα ενοίκια που δεν εισέπραξε.

Η επίβλεψη που δεν έγινε. Ο επιβλέπων που υπέγραψε χωρίς να ανέβει στο εργοτάξιο, ο οπλισμός που μπήκε λιγότερος από τη μελέτη, το σκυρόδεμα που δεν ελέγχθηκε. Εδώ η ευθύνη είναι δική σας ακόμη κι όταν η κακοτεχνία είναι του εργολάβου, γιατί η δουλειά σας ήταν να την πιάσετε.

Η άδεια που δεν κάλυπτε ό,τι χτίστηκε. Υπέρβαση δόμησης, χώρος που τακτοποιήθηκε λάθος, ημιυπαίθριος που μετρήθηκε αλλιώς. Ο πελάτης το ανακαλύπτει όταν πάει να πουλήσει και ο συμβολαιογράφος σταματά τη μεταβίβαση.

Η ενεργειακή μελέτη και το πιστοποιητικό. Λάθος στοιχεία που στοίχισαν σε επιδότηση ή σε πρόγραμμα εξοικονόμησης, ή που χρειάστηκε να διορθωθούν με έργα.

Η καθυστέρηση. Στα έργα με προθεσμία, η ποινική ρήτρα που πληρώνει ο πελάτης επειδή η μελέτη άργησε γίνεται απαίτηση προς εσάς.

Ποιος στρέφεται εναντίον σας και με ποια βάση

Τρεις κατηγορίες ανθρώπων, με διαφορετικό οπλοστάσιο ο καθένας.

Ο πελάτης σας, δηλαδή ο κύριος του έργου, στηρίζεται στη σύμβαση που υπογράψατε. Σας κατηγορεί ότι δεν εκτελέσατε σωστά αυτό που αναλάβατε. Δεν χρειάζεται να αποδείξει αδικοπραξία, αρκεί να δείξει ότι το αποτέλεσμα έχει ελάττωμα.

Ο τρίτος, δηλαδή ο γείτονας, ο περαστικός, ο μελλοντικός αγοραστής, στηρίζεται στο άρθρο 914 του Αστικού Κώδικα. Πρέπει να δείξει παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, και το μέτρο δεν είναι ο μέσος άνθρωπος αλλά ο μέσος συνετός μηχανικός με τα μέσα και τους κανόνες της εποχής.

Το Δημόσιο ή ο φορέας, σε δημόσιο έργο, στηρίζεται στα τεύχη και στη νομοθεσία των δημοσίων συμβάσεων. Εδώ συχνά υπάρχει και κατάπτωση εγγυητικής, που είναι διαφορετικό πράγμα από αποζημίωση και δεν καλύπτεται από ασφαλιστήριο.

Στα περισσότερα δικόγραφα εμφανίζονται δύο και τρεις βάσεις μαζί, γιατί ο δικηγόρος του αντιδίκου δεν ξέρει εκ των προτέρων ποια θα πείσει.

Τι καλύπτει το συμβόλαιο

Καλύπτει την αποζημίωση που θα κριθεί ότι οφείλετε για σωματική βλάβη, υλική ζημιά ή καθαρά οικονομική ζημιά που προκάλεσε ένα λάθος, μια παράλειψη ή μια αμέλεια κατά την άσκηση του επαγγέλματος.

Η τρίτη λέξη είναι η σημαντική. Καθαρά οικονομική ζημιά σημαίνει ζημιά χωρίς σπασμένο πράγμα και χωρίς τραυματία. Ο πελάτης που έχασε μια επιδότηση, ο αγοραστής που πλήρωσε παραπάνω, ο επενδυτής που καθυστέρησε δύο χρόνια. Κανένα συμβόλαιο γενικής αστικής ευθύνης δεν πληρώνει τέτοια ζημιά, και αυτό ακριβώς είναι που αγοράζετε εδώ.

Καλύπτει επίσης την υπεράσπισή σας: δικηγόρο, τεχνικό σύμβουλο και πραγματογνωμοσύνη. Σε τεχνική υπόθεση αυτό είναι μεγάλο κονδύλι. Η δικαστική πραγματογνωμοσύνη για μια στατική διαφορά κοστίζει μερικές χιλιάδες ευρώ μόνη της, και συνήθως χρειάζεστε και δικό σας τεχνικό σύμβουλο για να την αντικρούσετε.

Πάνω από το βασικό επίπεδο μπαίνουν, όπως σε κάθε επαγγελματική ευθύνη, η γενική αστική ευθύνη του γραφείου σας και η εργοδοτική ευθύνη για το προσωπικό. Το δεύτερο αξίζει ιδιαίτερη σκέψη αν στέλνετε ανθρώπους σε εργοτάξιο.

Τι δεν καλύπτει, και η εξαίρεση που ξαφνιάζει

Η πιο παρεξηγημένη εξαίρεση του κλάδου: το κόστος να γίνει σωστά η δουλειά σας δεν καλύπτεται ποτέ.

Αν η μελέτη είναι λάθος και πρέπει να ξαναγίνει, τα έξοδα της νέας μελέτης είναι δικά σας. Αν πρέπει να επιστρέψετε την αμοιβή, την επιστρέφετε μόνος σας. Η ασφάλιση δεν είναι εγγύηση καλής εκτέλεσης και καμία εταιρεία στον κόσμο δεν πουλά τέτοιο προϊόν. Καλύπτεται ό,τι προκάλεσε το λάθος σας σε άλλον: ο τοίχος του γείτονα, η καθυστέρηση του έργου, το κτίριο που χρειάζεται ενίσχυση.

Δίπλα σε αυτήν στέκονται οι υπόλοιπες, ίδιες σε όλες τις εταιρείες.

Η δόλια πράξη και η εν γνώσει παράβαση κανονισμού. Η υπόσχεση αποτελέσματος ή εγγύηση που δώσατε συμβατικά πέρα από όσα ζητά ο νόμος: το άρθρο 330 του Αστικού Κώδικα απαγορεύει να απαλλαγείτε εκ των προτέρων από τον δόλο, όμως σας αφήνει ελεύθερο να αναλάβετε περισσότερα, και εκεί το συμβόλαιο δεν σας ακολουθεί. Τα πρόστιμα και οι κυρώσεις. Η κατάπτωση εγγυητικής επιστολής. Ο αμίαντος και η ρύπανση, που ασφαλίζονται χωριστά. Οι εργασίες σε γεφυροποιία, φράγματα, σήραγγες και υπεράκτια έργα, που στα τυποποιημένα συμβόλαια εξαιρούνται και θέλουν ειδική ανάληψη. Και, φυσικά, κάθε απαίτηση που γνωρίζατε πριν υπογράψετε την πρόταση ασφάλισης.

Η δεκαετία: γιατί η ουρά σας είναι η μεγαλύτερη

Ένας γιατρός μαθαίνει για ένα λάθος σε μήνες. Ένας μηχανικός μαθαίνει όταν καθίσει το κτίριο, όταν έρθει ο πρώτος σεισμός, ή όταν ο ιδιοκτήτης πάει να πουλήσει και ο δικηγόρος του αγοραστή διαβάσει την άδεια. Αυτό μπορεί να είναι δέκα χρόνια μετά.

Ο νόμος δίνει στον κύριο του έργου μακρά προθεσμία για κρυφά ελαττώματα σε κτίσματα, δεκαετή από την παράδοση. Παράλληλα, η αδικοπρακτική αξίωση παραγράφεται πέντε χρόνια από τότε που ο ζημιωμένος έμαθε τη ζημιά και τον υπόχρεο, με εξωτερικό όριο τα είκοσι χρόνια από την πράξη.

Το ασφαλιστήριό σας όμως γράφεται σε βάση δήλωσης απαίτησης. Πληρώνει για ό,τι δηλώνεται όσο ισχύει, όχι για ό,τι σχεδιάσατε όσο ίσχυε. Δύο συνέπειες, και οι δύο ακριβές.

Η αναδρομική κάλυψη είναι η ημερομηνία από την οποία και μετά καλύπτονται λάθη σας. Αν το πρώτο σας συμβόλαιο γράφτηκε το 2026 χωρίς αναδρομική ισχύ, όλα τα κτίρια που υπογράψατε από το 2010 ως το 2025 είναι απροστάτευτα. Ζητήστε την όσο πιο πίσω σας τη δίνουν, και αν αλλάξετε εταιρεία επιμείνετε να μεταφερθεί η παλιά ημερομηνία στο νέο συμβόλαιο. Αν η νέα εταιρεία τη γράψει από την αρχή για να σας δώσει καλύτερη τιμή, η έκπτωση είναι η ακριβότερη της ζωής σας.

Η κάλυψη μετά τη διακοπή αφορά τη μέρα που θα σταματήσετε. Ο μηχανικός που βγαίνει στη σύνταξη στα 68 του κουβαλάει τη δεκαετία των τελευταίων έργων του μαζί. Τρία ως έξι χρόνια επιπλέον κάλυψης κοστίζουν ένα κλάσμα του ετήσιου ασφαλίστρου και είναι η πιο σωστή αγορά που θα κάνετε στο τέλος της καριέρας σας.

Πότε σας το ζητούν και με ποιο όριο

Γενική νομική υποχρέωση ασφάλισης για κάθε μηχανικό δεν υπάρχει. Η υποχρέωση έρχεται από αλλού, σε τέσσερις μορφές.

Από τους διαγωνισμούς δημοσίων μελετών και έργων, όπου η ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης του μελετητή ζητείται από τη νομοθεσία των δημοσίων συμβάσεων και εξειδικεύεται στα τεύχη του κάθε διαγωνισμού. Το όριο ορίζεται εκεί, συνήθως ως ποσοστό της προεκτιμώμενης αμοιβής ή του προϋπολογισμού.

Από τον ιδιώτη πελάτη, όταν είναι εταιρεία με δικό της νομικό τμήμα. Στα ξενοδοχειακά και στα εμπορικά έργα είναι πλέον σχεδόν κανόνας.

Από την τράπεζα που χρηματοδοτεί το έργο, που θέλει να ξέρει ότι αν η μελέτη αστοχήσει υπάρχει κάποιος να πληρώσει.

Από ορισμένες ελεγκτικές ιδιότητες. Εδώ θα είμαστε ειλικρινείς: οι διατάξεις για τους ελεγκτές δόμησης, τους ενεργειακούς επιθεωρητές και άλλες πιστοποιημένες ιδιότητες αλλάζουν συχνά και δεν θα σας δώσουμε άρθρο που μπορεί να έχει τροποποιηθεί. Αν ασκείτε τέτοια ιδιότητα, ρωτήστε το μητρώο στο οποίο είστε εγγεγραμμένος και ζητήστε γραπτή απάντηση.

Για τον μηχανικό που δουλεύει κυρίως σε ιδιωτικές άδειες και ανακαινίσεις, ένα ρεαλιστικό όριο ξεκινά από 300.000 ευρώ. Αν υπογράφετε στατικές μελέτες πολυώροφων ή αναλαμβάνετε έργα με προϋπολογισμό πάνω από μισό εκατομμύριο, το όριο πρέπει να κοιτάξει το μέγεθος του έργου και όχι το μέγεθος της αμοιβής σας. Ελέγξτε πάντα και το ετήσιο ανώτατο όριο: αν ταυτίζεται με το όριο ανά απαίτηση, μία υπόθεση εξαντλεί τη χρονιά.

Η άλλη ασφάλιση που χρειάζεται ένα έργο

Πολλοί μηχανικοί νομίζουν ότι με την επαγγελματική ευθύνη είναι εντάξει για όλα. Δεν είναι.

Η ασφάλιση κατά παντός κινδύνου εργολάβου καλύπτει το ίδιο το έργο όσο χτίζεται: τη φωτιά στο εργοτάξιο, την κατάρρευση κατά την κατασκευή, την κλοπή υλικών, τη ζημιά στα διπλανά κτίρια από εκσκαφή ή κραδασμούς. Το συμβόλαιό σας δεν την αγγίζει, γιατί αυτά δεν είναι λάθη κρίσης.

Η εργοδοτική ευθύνη καλύπτει το εργατικό ατύχημα του δικού σας προσωπικού. Αν στέλνετε μηχανικό ή σχεδιαστή σε εργοτάξιο, την χρειάζεστε.

Η γενική αστική ευθύνη καλύπτει τον πελάτη που έπεσε στη σκάλα του γραφείου σας.

Σε ένα έργο μεσαίου μεγέθους αυτά είναι τρία διαφορετικά συμβόλαια με τρεις διαφορετικούς λήπτες, και η πιο συχνή αιτία δυσάρεστης έκπληξης είναι να νομίζει ο καθένας ότι το έχει ο άλλος. Πριν ξεκινήσει το έργο, γράψτε σε ένα χαρτί ποιος ασφαλίζει τι και μοιράστε το.

Τι λέει ο νόμος

Τι δείχνουν τα τιμολόγια

Ένα παράδειγμα

Τι ρωτάτε πριν υπογράψετε

Οι ερωτήσεις είναι λίγες και η γραπτή απάντηση αξίζει όσο το ίδιο το συμβόλαιο. Στείλτε τις με μήνυμα στον διαμεσολαβητή σας και κρατήστε την απάντηση στον φάκελο.

• Ποια είναι η ημερομηνία αναδρομικής ισχύος, και τι ακριβώς γράφει το ασφαλιστήριο γι’ αυτήν.
• Τα έξοδα υπεράσπισης, ο τεχνικός σύμβουλος και η πραγματογνωμοσύνη μετρούν μέσα στο όριο ή πάνω από αυτό.
• Ποιο είναι το ετήσιο ανώτατο όριο, και πόσες απαιτήσεις χωράει.
• Καλύπτεται η επίβλεψη ή μόνο η μελέτη, και καλύπτεται η ιδιότητα του τεχνικού ασφαλείας αν την ασκείτε.
• Καλύπτονται οι εξωτερικοί συνεργάτες που υπογράφουν μαζί σας, και με ποια διατύπωση.
• Καλύπτεται δουλειά εκτός Ελλάδας, αν κάνετε μελέτες για πελάτη του εξωτερικού.
• Τι ακριβώς προσφέρει η κάλυψη μετά τη διακοπή, για πόσα χρόνια και με ποιο κόστος αν τη ζητήσετε αύριο.

Τα λάθη που κοστίζουν

Συχνές ερωτήσεις

Είναι υποχρεωτική η ασφάλιση για τον μηχανικό;

Δεν υπάρχει γενική υποχρέωση από τον νόμο για κάθε μηχανικό. Την ζητούν όμως οι διαγωνισμοί δημοσίων μελετών, οι μεγάλοι ιδιώτες πελάτες, οι τράπεζες που χρηματοδοτούν ένα έργο, και ορισμένες ελεγκτικές ιδιότητες. Αν ασκείτε τέτοια ιδιότητα, ρωτήστε το μητρώο στο οποίο είστε εγγεγραμμένος.

Καλύπτει η ασφάλεια το κόστος να ξαναγίνει σωστά η δουλειά μου;

Όχι. Αυτή είναι η εξαίρεση που ξαφνιάζει τους περισσότερους. Το συμβόλαιο πληρώνει τη ζημιά που προκαλεί το λάθος σας σε τρίτους, όχι το κόστος εκτέλεσης της σύμβασής σας. Αν η μελέτη πρέπει να ξαναγίνει, την ξανακάνετε με δικά σας έξοδα. Αν όμως γκρεμιστεί ο τοίχος του γείτονα, αυτό καλύπτεται.

Πόσο κρατάει η ευθύνη μου μετά την παράδοση του έργου;

Πολύ. Για κρυφά ελαττώματα σε κτίσματα ο νόμος δίνει στον κύριο του έργου δεκαετή προθεσμία, και η αδικοπρακτική αξίωση παραγράφεται πέντε χρόνια από τότε που έμαθε τη ζημιά και τον υπαίτιο. Μια μελέτη του 2020 μπορεί να συζητιέται σε δικαστήριο το 2032.

Τι διαφορά έχει από την ασφάλιση κατά παντός κινδύνου εργολάβου;

Η κατά παντός κινδύνου καλύπτει το ίδιο το εργοτάξιο όσο χτίζεται: τη φωτιά, την κατάρρευση, την κλοπή υλικών, τη ζημιά σε γείτονες από τις εργασίες. Η επαγγελματική ευθύνη καλύπτει τη δική σας κρίση, δηλαδή τη μελέτη και την επίβλεψη. Ένα μεγάλο έργο χρειάζεται και τα δύο.

Ασφαλίζομαι ανά έργο ή ετησίως;

Και τα δύο υπάρχουν. Το ετήσιο συμβόλαιο καλύπτει όλη τη δραστηριότητα της χρονιάς και είναι το συνηθισμένο. Το συμβόλαιο ανά έργο γράφεται για ένα συγκεκριμένο έργο, με δικό του όριο και δική του διάρκεια, και το ζητούν συνήθως ο κύριος του έργου ή η τράπεζα. Το κόστος του το βάζετε στην αμοιβή σας.

Καλύπτεται το τεχνικό γραφείο μου και το προσωπικό του;

Το ασφαλιστήριο γράφεται στο όνομα του γραφείου ή στο δικό σας και καλύπτει τους ανθρώπους που δουλεύουν για λογαριασμό σας. Ο εξωτερικός συνεργάτης με δικό του ΑΦΜ συνήθως όχι, εκτός αν κατονομαστεί. Ζητήστε γραπτή επιβεβαίωση για κάθε συνεργάτη που υπογράφει μαζί σας.

Αν σταματήσω να δουλεύω, τι γίνεται με τα παλιά έργα;

Χωρίς ρύθμιση, μένουν ακάλυπτα. Το συμβόλαιο πληρώνει μόνο για απαιτήσεις που δηλώνονται όσο ισχύει. Η κάλυψη μετά τη διακοπή κρατάει το παράθυρο ανοιχτό για τρία ως έξι χρόνια και κοστίζει ένα κλάσμα του ετήσιου ασφαλίστρου. Σε αυτό το επάγγελμα την χρειάζεστε όσο σε κανένα άλλο.

Νομοθεσία που αναφέρεται: ΑΚ άρ. 914 · ΑΚ άρ. 330 · ΑΚ άρ. 932 · ΑΚ άρ. 937 · ν. 2496/1997 άρ. 7

Πηγές

1. Παραδοχές του υπολογισμού μας, δημοσιευμένες ολόκληρες, Σεπτέμβριος 2026
2. ΑΚ άρ. 914, ισχύον κείμενο

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.