Με μια ματιά

Τι καλύπτει η ασφάλεια αγροτικής παραγωγής του ΕΛΓΑ;

Η ασφάλεια αγροτικής παραγωγής του ΕΛΓΑ είναι υποχρεωτική και καλύπτει, με απαλλαγή, μόνο ονομαστικούς κινδύνους: χαλάζι, παγετό, ανεμοθύελλα, πλημμύρα, χιόνι, καύσωνα και άκαιρες βροχές. Η ξηρασία δεν είναι στη λίστα του νόμου. Μια ιδιωτική ασφάλιση, επιπλέον του ΕΛΓΑ, μπορεί να καλύψει την απαλλαγή, τη διαφορά αξίας και το θερμοκήπιο.

  • Η ασφάλιση στον ΕΛΓΑ είναι υποχρεωτική για τη φυτική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο. Δεν επιλέγετε εταιρεία και δεν συγκρίνετε τιμές.
  • Η εισφορά είναι ποσοστό της ασφαλιζόμενης αξίας: 4% για τη φυτική παραγωγή, 3% για την ελιά, 0,75% για το ζωικό κεφάλαιο1.
  • Ο ΕΛΓΑ καλύπτει ονομαστικούς κινδύνους καιρού: χαλάζι, παγετό, ανεμοθύελλα, πλημμύρα, χιόνι, καύσωνα και μερικούς ακόμη.
  • Η ξηρασία και η πυρκαγιά δεν είναι στη λίστα του νόμου για τη φυτική παραγωγή1. Αυτά πάνε, όταν πάνε, σε έκτακτες κρατικές ενισχύσεις.
  • Η ιδιωτική ασφάλιση καλύπτει την απαλλαγή, τη διαφορά αξίας, το θερμοκήπιο, την αποθήκη, το μηχάνημα και την ευθύνη. Είναι συμπληρωματική, όχι εναλλακτική.

Η ουσία

Αν παράγετε, είστε ήδη ασφαλισμένος. Ο ΕΛΓΑ είναι υποχρεωτικός, πληρώνετε εισφορά κάθε χρόνο πάνω στην αξία της παραγωγής σας, και σας καλύπτει για συγκεκριμένους κινδύνους με απαλλαγή. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν είστε ασφαλισμένος. Είναι ότι η ασφάλεια αγροτικής παραγωγής του ΕΛΓΑ δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να σας κάνει ολόκληρους, και αυτό φαίνεται την ημέρα που έρχεται το ποσό. Αυτός ο οδηγός δείχνει τι πληρώνει ο ΕΛΓΑ, τι αφήνει έξω, και τι μπορεί να καλύψει ιδιωτικά ένας παραγωγός.

Τι είναι ο ΕΛΓΑ και γιατί δεν τον διαλέγετε

Ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων είναι κρατικός φορέας που ασφαλίζει υποχρεωτικά τη φυτική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο της χώρας. Λειτουργεί με νόμο, με κανονισμούς που εγκρίνονται με υπουργική απόφαση, και με εισφορά που πληρώνει ο παραγωγός.

Αυτό σημαίνει τρία πράγματα που τα υπόλοιπα άρθρα αυτού του ιστότοπου δεν τα λένε ποτέ. Δεν συγκρίνετε τιμές: το ποσοστό της εισφοράς το ορίζει ο νόμος, 4% για τη φυτική παραγωγή και 3% για την ελιά1. Δεν διαπραγματεύεστε όρους: ο κανονισμός είναι ο ίδιος για τον αμπελουργό στη Νεμέα και για τον ροδακινοπαραγωγό στη Νάουσα. Και δεν αλλάζετε φορέα αν δεν σας αρέσει η αποζημίωση: η μόνη σας διέξοδος είναι η ένσταση μέσα στην προθεσμία.

Ο ΕΛΓΑ δεν είναι ασφαλιστική εταιρεία και δεν συμπεριφέρεται σαν τέτοια. Είναι ένας μηχανισμός αλληλεγγύης με περιορισμένο προϋπολογισμό: ο νόμος ορίζει ότι οι αποζημιώσεις μιας χρονιάς δεν μπορούν να ξεπεράσουν τα έσοδα από την εισφορά και τα αποθεματικά της1. Η λογική του δεν είναι να σας αποκαταστήσει πλήρως. Είναι να μη χαθεί μια εκμετάλλευση εντελώς μετά από μια κακή χρονιά.

Το κατάλαβε όλη η χώρα το φθινόπωρο του 2023, μετά τις πλημμύρες στη Θεσσαλία. Η διαφορά ανάμεσα στη ζημιά και στην αποζημίωση ήταν το θέμα κάθε συζήτησης σε κάθε καφενείο του κάμπου.

Τι καλύπτει ο ΕΛΓΑ

Ο νόμος και ο κανονισμός φυτικής παραγωγής απαριθμούν τους κινδύνους. Δεν είναι «ό,τι πάθει η σοδειά». Είναι λίστα, και μόνο αυτή1.

Τα βασικά που θα συναντήσετε στην πράξη:

Το χαλάζι. Ο κλασικός κίνδυνος. Χτυπά τοπικά, καταστρέφει σε λεπτά, και είναι εύκολα αναγνωρίσιμος από τον εκτιμητή.

Ο παγετός. Η ανοιξιάτικη παγωνιά στα πυρηνόκαρπα της Ημαθίας και της Πέλλας, ο χειμωνιάτικος παγετός στα εσπεριδοειδή.

Η ανεμοθύελλα. Ξεριζωμένα δέντρα, πεσμένος καρπός, σπασμένα κλαδιά.

Η πλημμύρα. Το νερό που στέκεται στο χωράφι και πνίγει τη ρίζα.

Το χιόνι και ο πάγος. Βάρος στα δέντρα, σπασμένοι κορμοί.

Ο καύσωνας και η ηλιακή ακτινοβολία. Το έγκαυμα στο μήλο, στο σταφύλι, στο ροδάκινο.

Οι υπερβολικές ή άκαιρες βροχοπτώσεις. Ο καρπός που σκάει, το σιτάρι που πλαγιάζει, η σοδειά που δεν μαζεύεται.

Ο νόμος βάζει στη λίστα και τους κινδύνους από τη θάλασσα, τις ζημιές από αρκούδα, και σε ορισμένες περιοχές από αγριογούρουνα ή άγρια κουνέλια. Βάζει και τις καταστροφικές προσβολές από έντομα και ασθένειες, αλλά αυτές καλύπτονται μόνο όταν τις περιλαμβάνει ο κανονισμός ασφάλισης1.

Ο κανονισμός ζωικού κεφαλαίου έχει τη δική του λίστα, με θανάτους ζώων από συγκεκριμένες αιτίες και με ειδικές διατάξεις για τα ποίμνια.

Δεν είναι όλες οι καλλιέργειες στον ίδιο βαθμό καλυμμένες, και δεν είναι κάθε κίνδυνος ασφαλίσιμος για κάθε καλλιέργεια. Ο κανονισμός έχει πίνακες ανά είδος. Ρωτήστε ονομαστικά για τη δική σας καλλιέργεια, γιατί η γενική απάντηση δεν σας λέει τίποτα χρήσιμο.

Τι δεν καλύπτει ο ΕΛΓΑ

Εδώ είναι όλη η ουσία, και εδώ γεννιέται η ανάγκη για ιδιωτικό συμβόλαιο.

Η ξηρασία. Δεν είναι στη λίστα των κινδύνων που ο νόμος υπάγει στον ΕΛΓΑ για τη φυτική παραγωγή1. Ένας ελαιώνας που δεν έδεσε επειδή δεν έβρεξε δεν είναι περιστατικό. Είναι κλίμα.

Η πυρκαγιά. Ούτε η φωτιά είναι στη λίστα της φυτικής παραγωγής. Αν καεί ο ελαιώνας σας, ο δρόμος είναι οι έκτακτες ενισχύσεις, όχι η αποζημίωση.

Οι ασθένειες και τα έντομα της κανονικής χρονιάς. Ο περονόσπορος, ο δάκος, η μύγα της Μεσογείου. Μια προσβολή που αντιμετωπίζεται με καλλιεργητικά μέτρα είναι ευθύνη του παραγωγού. Οι καταστροφικές προσβολές καλύπτονται μόνο όσο τις περιλαμβάνει ο κανονισμός.

Η κακή διαχείριση. Λάθος ψεκασμός, λάθος λίπανση, κακή άρδευση, καθυστερημένη συγκομιδή.

Η πτώση της τιμής. Η σοδειά που βγήκε τέλεια και πουλήθηκε μισή. Είναι εμπορικός κίνδυνος και δεν είναι στη λίστα του ΕΛΓΑ.

Οι εγκαταστάσεις. Θερμοκήπιο, αποθήκη, δεξαμενή, αντλιοστάσιο, δίκτυο άρδευσης, ψυκτικός θάλαμος. Τίποτα από αυτά δεν είναι δουλειά του ΕΛΓΑ.

Για τα δύο πρώτα υπάρχει ένας δεύτερος μηχανισμός: οι κρατικές οικονομικές ενισχύσεις, που αποφασίζονται κατά περίπτωση μετά από μεγάλη καταστροφή και πληρώνονται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Μην τις υπολογίζετε στα σχέδιά σας. Δεν είναι δικαίωμα, είναι απόφαση, μπορεί να αργήσουν και μπορεί να καλύπτουν μικρό μέρος της ζημιάς.

Πόσο πληρώνετε

Η εισφορά υπολογίζεται πάνω στην ασφαλιζόμενη αξία της παραγωγής σας. Για τη φυτική παραγωγή, ο νόμος τη βγάζει από τα στρέμματα ή τα δέντρα που δηλώνετε στην Ενιαία Αίτηση, επί τη μέση παραγωγή του νομού, επί την αξία του προϊόντος. Για το ζωικό κεφάλαιο, από τον αριθμό και την αξία των ζώων της Ενιαίας Δήλωσης Εκτροφής1.

Το ποσοστό το ορίζει ο ν. 3877/2010: 4% της ασφαλιζόμενης αξίας της φυτικής παραγωγής, 3% για την ελιά, 0,75% για το ζωικό κεφάλαιο, και 0,5% για καλλιέργειες που γίνονται μόνο σε ελεγχόμενο περιβάλλον, όπως το θερμοκήπιο1. Ο ίδιος νόμος επιτρέπει στον ΕΛΓΑ να ορίσει μεγαλύτερη ή μικρότερη εισφορά για καλλιέργειες που κοστίζουν δυσανάλογα πολύ ή λίγο, οπότε για τη δική σας καλλιέργεια ρωτήστε.

Για μια εκμετάλλευση με ασφαλιζόμενη αξία παραγωγής 30.000 ευρώ, το 4% δίνει εισφορά 1.200 ευρώ τον χρόνο. Αν είναι ελαιώνας, το 3% δίνει 900 ευρώ. Είναι πραγματικό κόστος και μπαίνει στο κόστος παραγωγής σας, είτε το προσέχετε είτε όχι.

Ρωτήστε τον ανταποκριτή ΕΛΓΑ του δήμου σας ή τον λογιστή που κάνει τη δήλωσή σας για το ποσό της χρονιάς. Είναι δίλεπτη ερώτηση με σαφή απάντηση.

Πώς πληρώνεται μια ζημιά, βήμα βήμα

Πρώτο βήμα: η δήλωση καλλιέργειας. Αν η καλλιέργεια δεν είναι δηλωμένη σωστά, με το σωστό είδος και τα σωστά στρέμματα, δεν υπάρχει ασφάλιση. Το βασικότερο λάθος γίνεται εδώ, μήνες πριν τη ζημιά.

Δεύτερο βήμα: η δήλωση ζημιάς. Μέσα σε σύντομη προθεσμία από το συμβάν, στον ανταποκριτή του δήμου ή ηλεκτρονικά. Η προθεσμία μετράει από τη μέρα που έγινε η ζημιά. Μην περιμένετε να δείτε αν θα συνέλθει η καλλιέργεια. Δηλώστε και μετά βλέπετε.

Τρίτο βήμα: η εκτίμηση. Έρχεται γεωπόνος εκτιμητής του ΕΛΓΑ και μετράει το ποσοστό ζημιάς πάνω στην αναμενόμενη παραγωγή. Βρεθείτε εκεί. Δείξτε του τι έγινε, πού είναι η χειρότερη ζημιά, τι είχατε πέρσι. Αν είστε παρών, μπορείτε να δείξετε ό,τι ο εκτιμητής δεν θα έβλεπε μόνος του.

Τέταρτο βήμα: το πόρισμα και η ένσταση. Θα δείτε το ποσοστό ζημιάς που σας αναγνωρίστηκε. Αν διαφωνείτε, υπάρχει προθεσμία ένστασης και επανεκτίμηση. Η προθεσμία είναι αυστηρή.

Πέμπτο βήμα: η πληρωμή. Μπορεί να αργήσει μήνες. Μη σχεδιάζετε πάνω της για την επόμενη σπορά.

Γιατί η αποζημίωση βγαίνει μικρότερη από τη ζημιά

Τρεις μηχανισμοί δουλεύουν μαζί και ο καθένας κόβει ένα κομμάτι.

Το ελάχιστο ποσοστό ζημιάς. Κάτω από ένα κατώφλι, που το ορίζει ο κανονισμός, η ζημιά δεν αποζημιώνεται καθόλου. Ο νόμος το λέει ελάχιστο όριο απαλλαγής, και το μετρά πάνω σε όλη την παραγωγή του αγροτεμαχίου που ζημιώθηκε, ανά είδος και ποικιλία1.

Η απαλλαγή. Πάνω από το κατώφλι, αφαιρείται ένα ποσοστό της παραγωγής πριν υπολογιστεί η αποζημίωση. Δεν παίρνετε το σύνολο της απώλειας.

Οι τιμές και οι αποδόσεις του κανονισμού. Η αποζημίωση δεν υπολογίζεται στην τιμή που θα πουλούσατε εσείς φέτος, ούτε στη δική σας πραγματική απόδοση. Υπολογίζεται σε τιμές και μέσες αποδόσεις που ορίζονται κεντρικά, ανά είδος και ανά περιοχή. Αν εσείς έχετε καλύτερη απόδοση από τον μέσο όρο, ή αν πουλάτε σε καλύτερη τιμή επειδή έχετε πιστοποίηση, τη διαφορά τη χάνετε.

Πάνω από αυτά, ο νόμος βάζει και ταβάνι: η αποζημίωση δεν μπορεί να ξεπεράσει συνολικά τα 70.000 ευρώ ανά δικαιούχο1.

Το άθροισμα εξηγεί γιατί ένας παραγωγός μπορεί να έχει, ας πούμε, ζημιά 20.000 ευρώ, να πάρει 8.000 και να νιώθει ότι τον αδίκησαν. Δεν τον αδίκησε κανείς προσωπικά. Έτσι είναι φτιαγμένο το σύστημα, και αυτό το κενό είναι ακριβώς ο λόγος που υπάρχει η ιδιωτική ασφάλιση.

Το ζωικό κεφάλαιο: ο άλλος κανονισμός

Η κτηνοτροφία έχει δικό της κανονισμό και δική της, χαμηλότερη εισφορά, 0,75% της ασφαλιζόμενης αξίας1. Η λογική είναι ίδια: ονομαστικοί κίνδυνοι, εκτίμηση, απαλλαγή, τιμές που ορίζονται κεντρικά ανά είδος και ανά ηλικία ζώου.

Ο ΕΛΓΑ αποζημιώνει τον θάνατο ζώων από συγκεκριμένες αιτίες. Ο νόμος απαριθμεί την πλημμύρα, την ανεμοθύελλα, το υπερβολικό ψύχος, το χιόνι, το χαλάζι, τις υψηλές θερμοκρασίες, την κατολίσθηση, τον κεραυνό, την πυρκαγιά από ανωτέρα βία, τα άγρια ζώα, και μια σειρά από ονομαστικές ασθένειες1.

Έξω μένουν τα μεγάλα: ο ίδιος νόμος εξαιρεί τις ασθένειες της λίστας του όταν η αντιμετώπισή τους προβλέπει εκρίζωση με βάση τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς1. Οι επιδημικές ασθένειες που χτυπούν έτσι αντιμετωπίζονται με άλλο μηχανισμό, τα υποχρεωτικά μέτρα εξυγίανσης και τις σχετικές αποζημιώσεις του κτηνιατρικού πλαισίου, όχι με την τακτική ασφάλιση. Η ευλογιά των αιγοπροβάτων το έδειξε.

Δύο πράγματα που ξεχνιούνται συστηματικά στην κτηνοτροφία.

Πρώτο, η δήλωση του ζωικού κεφαλαίου πρέπει να είναι ενημερωμένη. Ζώα που γεννήθηκαν, πουλήθηκαν ή πέθαναν και δεν καταγράφηκαν δημιουργούν κενό ακριβώς τη μέρα που θα χρειαστεί η αποζημίωση.

Δεύτερο, η αστική ευθύνη του κτηνοτρόφου. Ένα κοπάδι που βγαίνει στην εθνική οδό και προκαλεί τροχαίο είναι πραγματικό περιστατικό, όχι υπόθεση εργασίας. Η ευθύνη βαραίνει τον ιδιοκτήτη των ζώων και τα ποσά είναι αυτά ενός τροχαίου, δηλαδή μεγάλα. Ο ΕΛΓΑ δεν έχει καμία σχέση με αυτό. Χρειάζεται ιδιωτικό συμβόλαιο γενικής αστικής ευθύνης της εκμετάλλευσης.

Οι κρατικές ενισχύσεις μετά από μεγάλη καταστροφή

Όταν συμβαίνει κάτι μεγάλο, πλημμύρα, πυρκαγιά, παγετός που πιάνει ολόκληρο νομό, μπαίνει σε λειτουργία ένας δεύτερος μηχανισμός. Λέγεται κρατική οικονομική ενίσχυση και καλύπτει, κατ’ εξαίρεση, ζημιές που η τακτική ασφάλιση δεν καλύπτει ή περιουσιακά στοιχεία εκτός ασφάλισης, όπως το φυτικό κεφάλαιο, δηλαδή τα ίδια τα δέντρα και τα πολυετή φυτά.

Πρέπει να ξέρετε τέσσερα πράγματα για αυτόν τον δρόμο.

Δεν είναι δικαίωμα. Ενεργοποιείται με απόφαση, κατά περίπτωση, και μπορεί να απαιτεί οριοθέτηση της πληγείσας περιοχής.

Έχει δικές του προθεσμίες και δικές του αιτήσεις, διαφορετικές από τη δήλωση ζημιάς της τακτικής ασφάλισης. Δηλώστε και στα δύο, αν σας αφορούν και τα δύο.

Καλύπτει ποσοστό, όχι σύνολο. Το ποσοστό ορίζεται στην απόφαση και μπορεί να είναι μακριά από την πραγματική ζημιά.

Μπορεί να αργήσει. Σε μια μεγάλη καταστροφή χρειάζονται εκτιμήσεις σε χιλιάδες εκμεταλλεύσεις, και αυτό παίρνει χρόνο.

Η χρήσιμη συμβουλή είναι πρακτική: κρατήστε αποδείξεις κόστους. Τιμολόγια λιπασμάτων, φυτοπροστασίας, εργατικών, τιμολόγια πώλησης προηγούμενων ετών. Και στους δύο μηχανισμούς, ο παραγωγός που μπορεί να δείξει αριθμούς αντιμετωπίζεται καλύτερα από τον παραγωγό που περιγράφει.

Η ιδιωτική ασφάλιση: τι αγοράζετε επιπλέον

Η ελληνική αγορά προσφέρει τέσσερα πράγματα σε έναν παραγωγό, και μόνο το πρώτο έχει σχέση με τη σοδειά.

Συμπληρωματική ασφάλιση καλλιέργειας. Καλύπτει το κομμάτι που αφήνει ο ΕΛΓΑ: την απαλλαγή, τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή του κανονισμού και στην πραγματική αξία, μερικές φορές και κινδύνους ή καλλιέργειες με περιορισμένη κάλυψη. Ο νόμος την προβλέπει ρητά: για κινδύνους, ή μέρος κινδύνων, που δεν καλύπτει η υποχρεωτική ασφάλιση, μια ασφάλιση σε εταιρεία ή σε αλληλασφαλιστικό συνεταιρισμό μπορεί να πάρει επιδότηση ασφαλίστρου, αν μπει στο ετήσιο πρόγραμμα γεωργικών ασφαλίσεων του Υπουργείου1. Δεν την πουλά κάθε εταιρεία, και μπορεί να τη βρείτε μέσω εξειδικευμένου μεσίτη. Γράφεται ανά καλλιέργεια, ανά αγροτεμάχιο και με ιστορικό ζημιών.

Ασφάλιση θερμοκηπίου. Ο σκελετός, το κάλυμμα, ο εξοπλισμός και, όπου υπάρχει, η καλλιέργεια μέσα. Οι κίνδυνοι είναι ανεμοθύελλα, χιόνι, χαλάζι, φωτιά και, ως πρόσθετο, η διακοπή ρεύματος που καταστρέφει θερμοκρασία. Είναι από τα πιο χρήσιμα συμβόλαια του κλάδου, γιατί ένα θερμοκήπιο είναι κατασκευή με αξία και καταστρέφεται ολόκληρο σε μια νύχτα με αέρα.

Ασφάλιση εγκαταστάσεων και εξοπλισμού. Αποθήκη, ψυκτικός θάλαμος, ελαιοτριβείο, αντλιοστάσιο, φωτοβολταϊκό στην ταράτσα της αποθήκης, γεωργικά μηχανήματα. Εδώ μπαίνετε στην κανονική ασφάλιση επιχείρησης, όπου το ασφάλιστρο γράφεται ως ποσό ανά χίλια ευρώ ασφαλιζόμενης αξίας.

Ευθύνη. Γενική αστική ευθύνη της εκμετάλλευσης για ζημιά σε τρίτους, εργοδοτική ευθύνη για τους εργάτες γης, και ασφάλεια αστικής ευθύνης για το αγροτικό μηχάνημα, που είναι υποχρεωτική όπως κάθε όχημα. Η τελευταία ξεχνιέται εύκολα για τα μηχανήματα που «δεν βγαίνουν στον δρόμο».

Τι κοστίζει

Για την ασφάλιση καλλιεργειών δεν βρήκαμε εταιρεία που να δημοσιεύει τιμή για όλους. Η προσφορά γίνεται κατά περίπτωση, με βάση την καλλιέργεια, την περιοχή, το υψόμετρο, τα μέτρα προστασίας και το ιστορικό ζημιών σας.

Δύο πράγματα αξίζει να ρωτήσετε. Πρώτο, αν η ασφάλιση που σας προτείνουν είναι μέσα στο ετήσιο πρόγραμμα γεωργικών ασφαλίσεων, γιατί τότε μπορεί να πάρει επιδότηση ασφαλίστρου1. Δεύτερο, αν τα μέτρα προστασίας που έχετε, αντιχαλαζικό δίχτυ, αντιπαγετική προστασία, σύστημα άρδευσης, αλλάζουν την τιμή.

Ζητήστε γραπτή προσφορά με ονομαστική την καλλιέργεια, τα στρέμματα, την τοποθεσία και το ιστορικό των τελευταίων πέντε ετών. Ζητήστε επίσης να δείτε τι ακριβώς πληρώνεται πάνω από τον ΕΛΓΑ και τι γίνεται όταν ο ΕΛΓΑ δεν αναγνωρίσει ζημιά καθόλου.

Για τις εγκαταστάσεις υπάρχει ένας δημόσιος μέσος όρος. Από τα στοιχεία της ΕΑΕΕ για το 2024, το ασφάλιστρο της ασφάλισης πυρός και φυσικών φαινομένων2 βγαίνει κατά μέσο όρο περίπου 1,17 ευρώ ανά 1.000 ευρώ ασφαλισμένης αξίας κτιρίων και περιεχομένου3. Η αριθμητική είναι δημοσιευμένη ολόκληρη4. Είναι μέσος όρος σπιτιών και επιχειρήσεων μαζί, όχι τιμή για τη δική σας αποθήκη, και δεν έχει μέσα τον φόρο ασφαλίστρων, 20% στην ασφάλιση πυρός5.

Ένα παράδειγμα

Ο Δημήτρης έχει εκατόν είκοσι στρέμματα ελαιώνα στη Μεσσηνία, κορωνέικη ποικιλία. Τα ποσά που ακολουθούν είναι υποθέσεις, για να φανεί η λογική. Έστω ότι η μέση παραγωγή του δίνει 21.000 ευρώ τον χρόνο σε λάδι. Πληρώνει εισφορά ΕΛΓΑ πάνω στην ασφαλιζόμενη αξία της παραγωγής του, 3% γιατί είναι ελιά1.

Μια χρονιά ο Απρίλιος φέρνει παγετό στην ανθοφορία. Η παραγωγή πέφτει στο ένα τρίτο. Η πραγματική του απώλεια, σε χρήματα που δεν θα μπουν, είναι τα δύο τρίτα, 14.000 ευρώ.

Δηλώνει εγκαίρως. Ο εκτιμητής αναγνωρίζει ζημιά μεγάλου ποσοστού. Έστω ότι, μετά την απαλλαγή και με τις τιμές και τις αποδόσεις του κανονισμού, η αποζημίωση βγαίνει 6.000 ευρώ και έρχεται τον επόμενο χειμώνα.

Ο Δημήτρης έχασε 8.000 ευρώ που δεν τα κάλυψε κανείς. Αυτό είναι το κενό. Μια συμπληρωματική ιδιωτική κάλυψη, αν την είχε, θα πλήρωνε μέρος αυτής της διαφοράς έναντι ενός ασφαλίστρου που θα έτρεχε κάθε χρόνο, και σε καλές χρονιές θα φαινόταν σκέτο έξοδο.

Το ίδιο με χαλάζι στην Ημαθία

Η Χρυσούλα έχει σαράντα στρέμματα ροδακινιές στην Ημαθία, με αντιχαλαζικό δίχτυ στα δεκαπέντε. Τον Ιούνιο πέφτει χαλάζι. Στα καλυμμένα στρέμματα η ζημιά είναι μικρή. Στα ακάλυπτα, ο καρπός γίνεται αχρείαστος για το τραπέζι και πάει, όσο πάει, στη μεταποίηση σε χαμηλότερη τιμή.

Ο ΕΛΓΑ αποζημιώνει τα ακάλυπτα, με απαλλαγή και με τις τιμές του κανονισμού. Το δίχτυ έκανε τη δουλειά του: γλίτωσε παραγωγή αντί να την αποζημιώσει. Η ιδιωτική συμπληρωματική κάλυψη που έχει η Χρυσούλα καλύπτει τη διαφορά της εμπορικής αξίας στα ακάλυπτα, και το δίχτυ ήταν κάτι που άξιζε να δείξει όταν ζήτησε προσφορά.

Το δίδαγμα των δύο παραδειγμάτων είναι το ίδιο. Η φθηνότερη ασφάλεια σε μια εκμετάλλευση δεν αγοράζεται. Κατασκευάζεται: δίχτυ, αντιπαγετικό, στράγγιση, σωστή ποικιλία στη σωστή θέση.

Τι αλλάζει τα τελευταία χρόνια

Δύο πράγματα κινούνται ταυτόχρονα και τα βλέπει κάθε παραγωγός στο χωράφι του.

Το πρώτο είναι η συχνότητα. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν είναι πια το περιστατικό της δεκαετίας. Παγετός τον Απρίλιο, χαλάζι τον Ιούνιο, καύσωνας τον Ιούλιο, νεροποντή τον Σεπτέμβριο. Ένα σύστημα που στήθηκε για τη σπάνια κακή χρονιά δυσκολεύεται όταν οι κακές χρονιές πυκνώνουν, και ο νόμος δεν του αφήνει να πληρώσει περισσότερα από την εισφορά της χρονιάς και τα αποθεματικά του1.

Το δεύτερο είναι η γεωγραφία. Καλλιέργειες μετακινούνται βόρεια και ψηλότερα, και κίνδυνοι εμφανίζονται εκεί που δεν υπήρχαν. Παραγωγοί που δεν είχαν δει ποτέ χαλάζι στο χωριό τους το βλέπουν πια.

Η πρακτική συνέπεια για εσάς δεν είναι φιλοσοφική. Είναι ότι η απόφαση «δεν χρειάζομαι τίποτα πάνω από τον ΕΛΓΑ» πρέπει να ξαναγίνεται κάθε λίγα χρόνια, όχι μία φορά στη ζωή. Και ότι τα μέτρα προστασίας, το δίχτυ, η αντιπαγετική άρδευση, η στράγγιση, γλιτώνουν σοδειά, και αξίζει να τα δείξετε όταν ζητάτε προσφορά.

Μία τελευταία παρατήρηση που την λένε λίγοι. Ο ΕΛΓΑ αποζημιώνει την παραγωγή. Το φυτικό κεφάλαιο, δηλαδή τα ίδια τα δέντρα, τα κλήματα και οι πολυετείς φυτείες, βρίσκεται σε άλλο καθεστώς και μπορεί να πάει από τον δρόμο των εκτάκτων ενισχύσεων. Αν χάσετε έναν ελαιώνα σαράντα ετών, δεν χάνετε μια σοδειά. Χάνετε χρόνια μέχρι να ξαναφτάσει εκεί. Αυτή η απώλεια δύσκολα αποζημιώνεται, και είναι ο πιο δυνατός λόγος για αντιπυρική προστασία και για σωστή διαχείριση του νερού.

Τα λάθη που κοστίζουν

Δεν δηλώνετε σωστά την καλλιέργεια. Λάθος είδος, λάθος στρέμματα ή ξεχασμένο αγροτεμάχιο σημαίνει μηδενική αποζημίωση για αυτό το κομμάτι. Ελέγξτε τη δήλωσή σας κάθε άνοιξη, γραμμή γραμμή.

Αργείτε να δηλώσετε τη ζημιά. Μια καθυστερημένη δήλωση μπορεί να σας κοστίσει όλη την αποζημίωση. Τηλέφωνο στον ανταποκριτή την ίδια μέρα, ακόμη κι αν δεν ξέρετε ακόμη πόσο μεγάλη είναι η ζημιά.

Λείπετε από την εκτίμηση. Ο εκτιμητής βλέπει ένα χωράφι για λίγη ώρα. Εσείς το ξέρετε χρόνια. Να είστε εκεί, με φωτογραφίες και με τα στοιχεία παραγωγής των προηγούμενων ετών.

Θεωρείτε ότι ο ΕΛΓΑ σας καλύπτει για όλα. Δεν καλύπτει ξηρασία, φωτιά, ασθένειες, θερμοκήπιο, αποθήκη, μηχάνημα ούτε εργάτη. Κάθε ένα από αυτά είναι ξεχωριστή απόφαση δική σας.

Αφήνετε το αγροτικό μηχάνημα ανασφάλιστο. Το τρακτέρ που βγαίνει στον αγροτικό δρόμο είναι όχημα. Η ζημιά που θα κάνει σε άνθρωπο δεν έχει ταβάνι στην πραγματική ζωή, μόνο στο συμβόλαιο.

Δεν ασφαλίζετε τον εργάτη γης πέρα από τις εισφορές. Ένα ατύχημα σε συγκομιδή, με πτώση από σκάλα ή με μηχάνημα, μπορεί να καταλήξει σε αγωγή προς εσάς ως εργοδότη. Η εργοδοτική ευθύνη είναι χωριστή κάλυψη, και αξίζει να τη ζητήσετε.

Πριν την επόμενη σεζόν

Ο ΕΛΓΑ θα υπάρχει και θα πληρώνει ένα μέρος. Το ερώτημα που αξίζει να απαντήσετε πριν την επόμενη σεζόν είναι ποιο μέρος μένει σε εσάς και πόσο μεγάλο είναι. Κάντε τον λογαριασμό μία φορά, με χαρτί: πόσο αξίζει η παραγωγή σας, τι θα πάρετε με απαλλαγή και με τις τιμές του κανονισμού σε μια κακή χρονιά, και πόσο είναι η διαφορά. Αυτή η διαφορά είναι το ποσό που ή θα το ασφαλίσετε ή θα το σηκώσετε μόνος σας.

Για την ευθύνη της εκμετάλλευσης, δείτε τον μέσο όρο της αγοράς από δημόσια στοιχεία, και τις εταιρείες με τη σειρά του ονόματός τους και με τις τιμές που δημοσιεύουν, στη σύγκριση αστικής ευθύνης. Είναι το κομμάτι που κανένας κρατικός φορέας δεν πρόκειται να καλύψει.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι υποχρεωτικός ο ΕΛΓΑ;

Ναι. Η ασφάλιση της φυτικής παραγωγής και του ζωικού κεφαλαίου στον ΕΛΓΑ είναι υποχρεωτική για όποιον παράγει, και η εισφορά παρακρατείται ή βεβαιώνεται μέσω των δηλώσεων. Δεν είναι επιλογή και δεν συγκρίνεται με ιδιωτικό συμβόλαιο. Η ιδιωτική ασφάλιση έρχεται επιπλέον, όχι αντί.

Πόσο είναι η εισφορά στον ΕΛΓΑ;

Υπολογίζεται ως ποσοστό της ασφαλιζόμενης αξίας της παραγωγής. Ο ν. 3877/2010 ορίζει 4% για τη φυτική παραγωγή, 3% για την ελιά, 0,75% για το ζωικό κεφάλαιο και 0,5% για καλλιέργειες μόνο σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Η αξία βγαίνει από τα στρέμματα ή τα δέντρα της Ενιαίας Αίτησης, τη μέση παραγωγή του νομού και την αξία του προϊόντος.

Καλύπτει ο ΕΛΓΑ την ξηρασία;

Όχι. Η ξηρασία δεν είναι στη λίστα των κινδύνων που ο νόμος υπάγει στην ασφάλιση του ΕΛΓΑ για τη φυτική παραγωγή, και ούτε η πυρκαγιά. Αντιμετωπίζονται, όταν αντιμετωπίζονται, μέσα από κρατικές οικονομικές ενισχύσεις που αποφασίζονται κατά περίπτωση. Μην τις θεωρείτε δεδομένες.

Γιατί πήρα πολύ λιγότερα από τη ζημιά που είχα;

Για τρεις λόγους μαζί. Πρώτον, υπάρχει ελάχιστο ποσοστό ζημιάς κάτω από το οποίο δεν πληρώνεται τίποτα. Δεύτερον, αφαιρείται απαλλαγή. Τρίτον, η αποζημίωση υπολογίζεται σε τιμές και αποδόσεις που ορίζει ο κανονισμός, όχι στην τιμή που θα πουλούσατε εσείς φέτος. Ο νόμος βάζει και ανώτατο όριο, 70.000 ευρώ συνολικά ανά δικαιούχο.

Τι κάνει η ιδιωτική ασφάλιση που δεν κάνει ο ΕΛΓΑ;

Καλύπτει το κομμάτι της ζημιάς που μένει: την απαλλαγή, τη διαφορά μέχρι την πραγματική αξία της σοδειάς, και κινδύνους ή καλλιέργειες που ο ΕΛΓΑ χειρίζεται περιορισμένα. Καλύπτει επίσης θερμοκήπια, εγκαταστάσεις, μηχανήματα και ευθύνη, που δεν είναι δουλειά του ΕΛΓΑ.

Πόσο κοστίζει η ιδιωτική ασφάλιση καλλιέργειας;

Δεν βρήκαμε εταιρεία που να δημοσιεύει τιμή για όλους. Η προσφορά γίνεται κατά περίπτωση και εξαρτάται πολύ από την καλλιέργεια και την περιοχή. Για κινδύνους που δεν καλύπτει ο ΕΛΓΑ, ο νόμος προβλέπει και επιδότηση ασφαλίστρου μέσα από ετήσιο πρόγραμμα. Ζητήστε γραπτή προσφορά με ονομαστική καλλιέργεια, στρέμματα και ιστορικό ζημιών.

Μέχρι πότε δηλώνω τη ζημιά στον ΕΛΓΑ;

Η προθεσμία είναι σύντομη και μετράει από το συμβάν, όχι από τότε που θα το δείτε. Τηλεφωνήστε στον ανταποκριτή του δήμου την ίδια ή την επόμενη ημέρα. Μια καθυστερημένη δήλωση μπορεί να σας κοστίσει την αποζημίωση, και δεν διορθώνεται.

Καλύπτεται το τρακτέρ και ο εργάτης που δουλεύει στο χωράφι μου;

Όχι από τον ΕΛΓΑ. Το αγροτικό μηχάνημα θέλει δική του ασφάλεια αστικής ευθύνης, όπως κάθε όχημα. Ο εργάτης γης θέλει ασφάλιση εργοδοτικής ευθύνης πέρα από τις εισφορές. Είναι δύο χωριστές αποφάσεις, και αξίζει να τις πάρετε πριν από τη σεζόν.

Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: ν. 3877/2010 · ν. 2496/1997 άρ. 7

Πηγές

  1. ↑ν. 3877/2010, Σύστημα προστασίας και ασφάλισης της αγροτικής δραστηριότητας, άρθρα 4 έως 10 και 18, 2010, όπως ισχύει
  2. ↑ΕΑΕΕ, Η Ιδιωτική Ασφάλιση στην Ελλάδα 2024, πίνακας 6, Δεκέμβριος 2025
  3. ↑ΕΑΕΕ, Ασφαλίσεις Περιουσίας 2024, πίνακας 1, 2025
  4. ↑Πώς δουλεύει η σύγκριση: από πού βγαίνει κάθε αριθμός, Οκτώβριος 2026
  5. ↑ν. 5177/2025 (ΦΕΚ Α΄ 21/14.02.2025), Κώδικας Έμμεσων Φόρων, άρθρο 43: ο φόρος ασφαλίστρων, 2025
  6. ΕΛΓΑ, Κανονισμός Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής, 2025
  7. ΕΛΓΑ, Κανονισμός Ασφάλισης Ζωικού Κεφαλαίου, 2025
  8. ν. 2496/1997, Ασφαλιστική σύμβαση, 1997

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.