Είναι ο κανόνας που κόβει αποζημιώσεις στη μέση χωρίς να τον έχει διαβάσει σχεδόν κανείς. Λέει κάτι πολύ απλό: αν ασφαλίσατε το σπίτι ή το κατάστημά σας για λιγότερα από όσα πραγματικά αξίζει, η εταιρεία θα πληρώσει και τη ζημιά μειωμένη στην ίδια αναλογία. Δεν έχει σημασία ότι η ζημιά ήταν μικρή και ότι το ποσό του συμβολαίου τη χωρούσε άνετα. Αυτή η μείωση (αναλογικός κανόνας) εφαρμόζεται σε κάθε ζημιά, μικρή ή μεγάλη.
Τι σημαίνει στο δικό σας συμβόλαιο
Η αριθμητική είναι μία γραμμή. Παίρνετε τη ζημιά, την πολλαπλασιάζετε με το ασφαλισμένο ποσό και διαιρείτε με την πραγματική αξία. Ό,τι βγει, αυτό παίρνετε. Μετά αφαιρείται και η απαλλαγή.
Δύο πράγματα ξαφνιάζουν τον κόσμο. Το πρώτο είναι ότι ο κανόνας δεν ενεργοποιείται μόνο στην ολική καταστροφή. Ασφαλίσατε την οικοδομή για τα μισά και σας έσκασε μια σωλήνα με ζημιά 4.000 ευρώ; Θα πάρετε 2.000. Το ποσό του συμβολαίου ήταν άφθονο για να καλύψει τα 4.000, αλλά ο κανόνας δεν κοιτάει αυτό. Κοιτάει πόσο ασφάλιστρο πληρώσατε σε σχέση με το ρίσκο που κουβαλούσε η εταιρεία.
Το δεύτερο είναι ποια αξία μετράει. Στην οικοδομή δεν είναι η αγοραία τιμή του διαμερίσματος, γιατί η ασφάλεια δεν σας αγοράζει καινούργιο διαμέρισμα στην ίδια γειτονιά. Είναι το κόστος να το ξαναχτίσετε από την αρχή, με τα σημερινά υλικά και μεροκάματα. Στο περιεχόμενο είναι η αξία αντικατάστασης των πραγμάτων, στο εμπόρευμα η τιμή κόστους, στη διακοπή εργασιών το μικτό κέρδος ενός έτους. Κάθε κλάδος έχει τη δική του βάση, και ο αναλογικός κανόνας τρέχει πάνω στη δική του.
Δείτε τον σαν λογαριασμό δικαιοσύνης, όχι σαν τιμωρία. Το ασφάλιστρο βγαίνει ως ποσοστό του ποσού. Αν δηλώσετε τα μισά, πληρώνετε τα μισά ασφάλιστρα. Δεν μπορείτε να πληρώνετε τα μισά και να έχετε ολόκληρη προστασία στις μικρές ζημιές, γιατί τότε αυτό θα το έκανε ο καθένας.
Πού τη συναντάτε
Ο αναλογικός κανόνας ζει στις ασφαλίσεις πραγμάτων. Στο συμβόλαιο κατοικίας θα τον βρείτε στους γενικούς όρους, σε άρθρο με τίτλο «Υπασφάλιση» ή «Αναλογική ευθύνη», και σχεδόν πάντα επαναλαμβάνεται και σε κάθε ειδικό όρο κάλυψης. Το ίδιο στο κατάστημα, στο ξενοδοχείο, στα φωτοβολταϊκά της σκεπής και στο εμπόρευμα της αποθήκης.
Στη διακοπή εργασιών ο κανόνας χτυπάει πιο άσχημα από παντού, γιατί η βάση του είναι το μικτό κέρδος και τα περισσότερα μικρά μαγαζιά το υπολογίζουν πρόχειρα. Στην ασφάλεια σεισμού εμφανίζεται μαζί με την ποσοστιαία απαλλαγή, οπότε δέχεστε δύο μειώσεις στη σειρά.
Πού δεν υπάρχει: στην αστική ευθύνη, γιατί εκεί δεν ασφαλίζετε ένα πράγμα με αξία αλλά ένα όριο. Στη ζωή και στην υγεία, για τον ίδιο λόγο. Στη μικτή αυτοκινήτου συνήθως δεν υπάρχει με αυτό το όνομα, αλλά η εταιρεία αποζημιώνει μέχρι την τρέχουσα εμπορική αξία, οπότε το αποτέλεσμα μοιάζει. Και δεν υπάρχει στα συμβόλαια πρώτου κινδύνου, που ακριβώς γι’ αυτό υπάρχουν.
Ένα παράδειγμα
Ο Θανάσης έχει ένα διαμέρισμα 95 τετραγωνικών στο Αγρίνιο και συμβόλαιο κατοικίας από το 2014. Τότε ασφάλισε την οικοδομή για 70.000 ευρώ και το περιεχόμενο για 12.000. Δώδεκα χρόνια μετά, το κόστος ανακατασκευής των ίδιων τετραγωνικών είναι γύρω στα 1.200 ευρώ το τετραγωνικό, δηλαδή περίπου 114.000 ευρώ. Το συμβόλαιο έμεινε στα 70.000.
Τον Φεβρουάριο μια θύελλα σηκώνει κεραμίδια και μπάζει νερό. Ο πραγματογνώμονας υπολογίζει τη ζημιά στην οικοδομή σε 9.000 ευρώ. Ο Θανάσης περιμένει 9.000 μείον την απαλλαγή των 300, δηλαδή 8.700.
Η εταιρεία κάνει άλλη πράξη. 9.000 επί 70.000 διά 114.000 βγάζει 5.526 ευρώ. Μείον τα 300 της απαλλαγής, μένουν 5.226 ευρώ. Ο Θανάσης βάζει από την τσέπη του 3.774 ευρώ παραπάνω από όσα περίμενε, επειδή δεν πείραξε ένα νούμερο για δώδεκα χρόνια.
Τι θα του κόστιζε να το είχε διορθώσει; Με τη βασική φωτιά της Υδρογείου στα 0,30 τοις χιλίοις της οικοδομής, τα επιπλέον 44.000 ευρώ κεφαλαίου θα ζητούσαν περίπου 13 ευρώ τον χρόνο. Σε ένα πλήρες πακέτο με σεισμό, στα 1,55 έως 1,80 τοις χιλίοις, θα ζητούσαν γύρω στα 70 έως 80 ευρώ τον χρόνο. Δώδεκα χρόνια επί 80 κάνουν λιγότερα από τα 3.774 που έχασε σε μία και μόνη νύχτα με αέρα.
Τι λέει ο νόμος
Ο αναλογικός κανόνας δεν είναι εφεύρεση της εταιρείας. Τον γράφει ο ίδιος ο νόμος. Το άρθρο 17 του ν. 2496/1997 ορίζει την υπασφάλιση και την υπερασφάλιση: όταν το ασφαλισμένο ποσό είναι μικρότερο από την ασφαλιστική αξία, η εταιρεία ευθύνεται για ανάλογο μέρος της ζημιάς. Όταν είναι μεγαλύτερο, πληρώνει την πραγματική ζημιά και τίποτα παραπάνω, γιατί το άρθρο 11 δεν αφήνει την ασφάλιση ζημιών να γίνει κέρδος.
Δύο πράγματα αξίζουν την προσοχή σας εδώ. Πρώτον, ο νόμος λέει «ανάλογο μέρος», δεν λέει «μηδέν». Η εταιρεία δεν έχει δικαίωμα να απορρίψει τη ζημιά επειδή βρήκε υπασφάλιση. Οφείλει την αναλογία. Δεύτερον, ο νόμος δίνει και στις δύο πλευρές δικαίωμα να ζητήσουν διόρθωση του ποσού και του ασφαλίστρου. Αν το πάρετε είδηση πριν από τη ζημιά, το ζητάτε εσείς και το φτιάχνετε με μια πρόσθετη πράξη.
Σε συμβόλαιο πρώτου κινδύνου ο κανόνας παύει να ισχύει με συμφωνία, και αυτό είναι νόμιμο: το άρθρο 17 δεν εμποδίζει τα μέρη να συμφωνήσουν κάτι καλύτερο για εσάς.
Τι να προσέξετε
- Ελέγξτε τα ποσά κάθε τρία χρόνια. Τα υλικά και τα μεροκάματα ανέβηκαν αισθητά από το 2021. Το ποσό που ήταν σωστό τότε είναι υπασφάλιση σήμερα. Μία τηλεφωνική συνομιλία και μια πρόσθετη πράξη το κλείνουν.
- Ρωτήστε αν υπάρχει όρος ανοχής. Αρκετά συμβόλαια δεν εφαρμόζουν τον κανόνα αν η υπασφάλιση είναι κάτω από 10% ή 15%. Γράφεται με λέξεις όπως «δεν θα εφαρμοστεί ο αναλογικός κανόνας εφόσον». Αξίζει να το ξέρετε πριν το χρειαστείτε.
- Μην μπερδεύετε το όριο με το ποσό. Καλύψεις όπως η κλοπή ή η ζημιά από νερό έχουν συχνά υποόριο, ας πούμε 10% του κεφαλαίου. Το υποόριο κόβει το πάνω άκρο. Ο αναλογικός κανόνας κόβει την ίδια τη ζημιά. Μπορούν να πέσουν και τα δύο μαζί.
- Στην επιχείρηση μετρήστε το εμπόρευμα στο χειρότερο σημείο του χρόνου. Αν το απόθεμα τριπλασιάζεται πριν από τις γιορτές, το ποσό πρέπει να αντέχει τον Δεκέμβριο, όχι τον Ιούλιο.
Ο ασφαλέστερος τρόπος να μην συναντήσετε ποτέ αυτόν τον κανόνα είναι να βάλετε σωστό κεφάλαιο από την αρχή. Υπολογίστε το κόστος ανακατασκευής και δείτε τι κοστίζει, στη σύγκριση ασφάλειας κατοικίας.
Νομοθεσία που αναφέρεται: ν. 2496/1997 άρ. 17 · ν. 2496/1997 άρ. 11
Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.
