Με μια ματιά
Τι σημαίνει «Υπασφάλιση» στην ασφάλιση;
Υπασφάλιση είναι η κατάσταση στην οποία το ποσό του συμβολαίου είναι μικρότερο από την πραγματική αξία αυτού που ασφαλίσατε. Το ασφάλιστρο βγαίνει χαμηλό, αλλά σε ζημιά η εταιρεία εφαρμόζει τον αναλογικό κανόνα και σας πληρώνει μόνο το ανάλογο κομμάτι της ζημιάς.
Πολλοί άνθρωποι που παθαίνουν ζημιά και παίρνουν λιγότερα από όσα περίμεναν δεν έπεσαν σε εξαίρεση και δεν έκρυψαν κάτι. Απλώς είχαν γράψει στο συμβόλαιο ένα ποσό μικρότερο από την πραγματική αξία αυτού που ασφάλισαν. Αυτή η απόσταση ανάμεσα στο χαρτί και στην πραγματικότητα λέγεται υπασφάλιση. Είναι ένα ελάττωμα που διορθώνεται εύκολα, αν το δείτε πριν από τη ζημιά.
Τι σημαίνει στο δικό σας συμβόλαιο
Στο ασφαλιστήριο υπάρχει μια στήλη με κεφάλαια: οικοδομή τόσα, περιεχόμενο τόσα. Το ασφάλιστρο υπολογίζεται πάνω σε αυτά τα ποσά. Αν τα ποσά είναι χαμηλά, το ασφάλιστρο είναι χαμηλό και το συμβόλαιο φαίνεται συμφέρον. Όλα κυλάνε ήσυχα, μέχρι να γίνει ζημιά και να μετρήσει ο πραγματογνώμονας τη σημερινή αξία.
Τότε η εταιρεία εφαρμόζει τον αναλογικό κανόνα. Ο ν. 2496/1997, στο άρθρο 17, ορίζει ότι στην ασφάλιση πραγμάτων, αν η αξία που δηλώθηκε στη σύμβαση υπολείπεται της τρέχουσας αξίας τους τη στιγμή της ζημιάς, η ευθύνη του ασφαλιστή περιορίζεται στην αποκατάσταση ανάλογου μέρους της ζημιάς. Η αναλογία είναι η δηλωμένη αξία προς την πραγματική. Αν δηλώσατε τα μισά, παίρνετε περίπου τα μισά της ζημιάς.
Η μείωση ισχύει και σε μια ζημιά τριών χιλιάδων ευρώ, όχι μόνο στην ολική καταστροφή. Αυτό είναι το σημείο που πονάει, γιατί μια μεσαία ζημιά, όπως μια κλοπή ή ένα νερό από τον γείτονα, είναι πιο πιθανή από μια ολική καταστροφή.
Υπάρχει και η αντίθετη περίπτωση, η υπερασφάλιση, όταν η δηλωμένη αξία είναι μεγαλύτερη από την πραγματική. Το ίδιο άρθρο λέει ότι τότε η εταιρεία δεν ευθύνεται για το επιπλέον, και ότι όποια πλευρά θέλει μπορεί να ζητήσει να μειωθούν η αξία και το ασφάλιστρο για τον υπόλοιπο χρόνο. Αν η υπερασφάλιση έγινε με δόλο, η ασφάλιση είναι άκυρη. Δεν κερδίζετε τίποτα από ένα ποσό πάνω από την αξία. Το σωστό ποσό είναι το αληθινό.
Πού τη συναντάτε
Στην κατοικία, πάνω από όλα. Τέσσερις δρόμοι οδηγούν συχνά εκεί.
Ο πρώτος είναι ο χρόνος. Ένα συμβόλαιο ανανεώνεται κάθε χρόνο με τα ίδια κεφάλαια, ενώ το κόστος για να ξαναφτιάξετε το σπίτι ή να ξαναγοράσετε τα πράγματά σας αλλάζει. Ρωτήστε αν το δικό σας συμβόλαιο έχει αυτόματη αναπροσαρμογή των κεφαλαίων.
Ο δεύτερος είναι η σύγχυση ανάμεσα στην αξία πώλησης και στο κόστος ανακατασκευής. Ένα διαμέρισμα μπορεί να πουλιέται ακριβότερα ή φθηνότερα από όσο κοστίζει να ξαναχτιστεί. Διαβάστε στους όρους ποια αξία ασφαλίζετε, και γράψτε αυτήν.
Ο τρίτος είναι το περιεχόμενο. Είναι εύκολο να πείτε έναν στρογγυλό αριθμό και να ξεχάσετε την κουζίνα που αλλάξατε πέρσι, τα λευκά είδη, τα ρούχα όλης της οικογένειας, τα ποδήλατα, τον υπολογιστή, τα εργαλεία στην αποθήκη.
Ο τέταρτος είναι η βελτίωση που δεν δηλώθηκε. Κλείσατε τη βεράντα, βάλατε νέα κουφώματα, φτιάξατε το υπόγειο. Η αξία ανέβηκε, και το συμβόλαιο δεν το έμαθε ποτέ.
Στην επιχείρηση η υπασφάλιση κρύβεται στο εμπόρευμα και στα μηχανήματα. Στο ξενοδοχείο και στα δωμάτια προς ενοικίαση κρύβεται στο περιεχόμενο, που μεγαλώνει με κάθε δωμάτιο.
Κάποια συμβόλαια μαλακώνουν τον κανόνα. Το έγγραφο πληροφοριών (IPID) του Safe Home Exclusive της Allianz Ευρωπαϊκή Πίστη γράφει «Όρο Πρόνοιας» έως 10% του ασφαλιζόμενου κεφαλαίου, με τη σημείωση ότι δεν ισχύει ο αναλογικός κανόνας υπό προϋποθέσεις. Ρωτήστε αν το δικό σας συμβόλαιο έχει κάτι ανάλογο, και με ποιες προϋποθέσεις.
Ένα παράδειγμα
Έστω ότι η Ελένη μένει με τον άντρα της και δύο παιδιά σε μονοκατοικία στο Πανόραμα Θεσσαλονίκης. Στο συμβόλαιο έχει οικοδομή 180.000 ευρώ και περιεχόμενο 15.000. Το ποσό του περιεχομένου το είχε πει στο τηλέφωνο το 2019, χωρίς να μετρήσει τίποτα.
Τον Μάρτιο μπαίνουν κλέφτες όσο λείπουν το Σαββατοκύριακο. Παίρνουν δύο λάπτοπ, μια τηλεόραση, κοσμήματα και το ποδήλατο του γιου της. Έστω ότι ο πραγματογνώμονας αποτιμά τη ζημιά σε 6.200 ευρώ, και ότι καταγράφει όλο το περιεχόμενο του σπιτιού στα 28.000 ευρώ.
Η πράξη: 6.200 επί 15.000 διά 28.000 βγάζει 3.321 ευρώ. Έστω απαλλαγή 300 ευρώ: μένουν 3.021 ευρώ. Η Ελένη παίρνει λιγότερα από τα μισά της ζημιάς.
Τι θα κόστιζε το σωστό ποσό; Η έκθεση της ΕΑΕΕ «Η Ιδιωτική Ασφάλιση στην Ελλάδα 2024» δίνει μέσο ασφάλιστρο στην ασφάλιση περιουσίας 1,166 ευρώ ανά 1.000 ευρώ ασφαλισμένης αξίας, χωρίς φόρο. Με αυτόν τον μέσο όρο, τα επιπλέον 13.000 ευρώ κεφαλαίου κάνουν περίπου 15 ευρώ τον χρόνο, χωρίς φόρο. Επτά χρόνια επί 15 κάνουν 105 ευρώ. Η διαφορά στην αποζημίωση ήταν 2.879 ευρώ. Δεν υπάρχει πολλή συζήτηση εδώ.
Προσέξτε και κάτι ακόμη. Αν την ίδια χρονιά είχε και μια ζημιά από νερό 2.000 ευρώ στο περιεχόμενο, θα έπαιρνε πάλι με την ίδια αναλογία, δηλαδή 1.071 ευρώ πριν από την απαλλαγή. Η υπασφάλιση δεν χτυπάει μία φορά. Χτυπάει σε κάθε ζημιά, όσο μένει αδιόρθωτη.
Τι λέει ο νόμος
Το άρθρο 17 του ν. 2496/1997 είναι η καρδιά της υπόθεσης. Στην υπασφάλιση, η ευθύνη του ασφαλιστή περιορίζεται σε ανάλογο μέρος της ζημιάς. Στην υπερασφάλιση, η εταιρεία δεν πληρώνει το επιπλέον, και όποια πλευρά θέλει ζητά να μειωθούν η αξία και το ασφάλιστρο για τον υπόλοιπο χρόνο της σύμβασης. Το άρθρο δεν δίνει δικαίωμα αύξησης. Αν θέλετε μεγαλύτερο ποσό, το ζητάτε από την εταιρεία, και η αλλαγή γράφεται σε πρόσθετη πράξη.
Ένα δεύτερο άρθρο σάς αφορά χωρίς να το περιμένετε. Το άρθρο 3 ζητά, όταν κάνετε τη σύμβαση, να δηλώσετε κάθε στοιχείο που ξέρετε και είναι αντικειμενικά ουσιώδες για τον κίνδυνο, και να απαντήσετε σε κάθε σχετική ερώτηση της εταιρείας. Μια υπασφάλιση από αμέλεια φέρνει τον αναλογικό κανόνα. Αν όμως κρύψατε κάτι με δόλο, το ίδιο άρθρο δίνει στην εταιρεία δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση μέσα σε έναν μήνα αφότου το μάθει. Αν η ζημιά γίνει μέσα σε αυτόν τον μήνα, η εταιρεία δεν πληρώνει.
Για την απλή υπασφάλιση, ο νόμος ορίζει μείωση σε ανάλογο μέρος, όχι μηδενισμό. Και το άρθρο 33 του ίδιου νόμου κάνει άκυρη κάθε συμφωνία που περιορίζει τα δικαιώματα του λήπτη, εκτός αν ο νόμος ορίζει κάτι άλλο ειδικά, ή αν πρόκειται για ασφάλιση μεταφοράς, πίστωσης, εγγύησης, ή θαλάσσια ή αεροπορική ασφάλιση ζημιών. Αν η απάντηση της εταιρείας είναι σκέτη απόρριψη, ζητήστε γραπτή αιτιολογία και τον υπολογισμό.
Τι να προσέξετε
- Μετρήστε το περιεχόμενο δωμάτιο δωμάτιο, μία φορά. Μισή ώρα με ένα χαρτί. Γράψτε τι θα κόστιζε να ξαναγοράσετε κάθε πράγμα.
- Ρωτήστε για αναπροσαρμογή των κεφαλαίων. Ρωτήστε αν τα κεφάλαια ανεβαίνουν αυτόματα κάθε χρόνο, και πόσο ανεβαίνει τότε το ασφάλιστρο.
- Πείτε κάθε ανακαίνιση. Μία γραμμή στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο προς τον διαμεσολαβητή, και μια πρόσθετη πράξη που φυλάτε μαζί με το συμβόλαιο.
- Αν δεν μπορείτε να βρείτε σωστή αξία, ρωτήστε για ασφάλιση σε πρώτο κίνδυνο. Σε παλιά κτίρια, σε αποθήκες και σε ειδικές χρήσεις μπορεί να είναι η πιο καθαρή λύση. Ζητήστε γραπτά αν σε αυτήν ισχύει ο αναλογικός κανόνας.
Το σωστό κεφάλαιο δεν είναι το μεγάλο κεφάλαιο, είναι το αληθινό. Υπολογίστε το, και δείτε τι αλλάζει στη σύγκριση ασφάλειας κατοικίας. Η σύγκριση δείχνει τον μέσο όρο της αγοράς από δημόσια στοιχεία, και τη δική μας εκτίμηση για κάθε εταιρεία, από τη φθηνότερη, όπως εξηγεί η σελίδα πώς δουλεύει η σύγκριση.
Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: ν. 2496/1997 άρ. 17 · ν. 2496/1997 άρ. 3 · ν. 2496/1997 άρ. 33
Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.
