Με μια ματιά
Τι σημαίνει «Πρώτος κίνδυνος» στην ασφάλιση;
Πρώτος κίνδυνος είναι ο τρόπος ασφάλισης στον οποίο συμφωνείτε ένα ποσό και το παίρνετε ολόκληρο σε μια ζημιά ως αυτό, χωρίς η εταιρεία να κοιτάξει τη συνολική αξία. Γι' αυτό εδώ η αποζημίωση δεν κόβεται με τον αναλογικό κανόνα.
Υπάρχει ένας τρόπος να ασφαλιστείτε χωρίς να χρειάζεται να ξέρετε πόσο αξίζει συνολικά αυτό που έχετε. Συμφωνείτε ένα ποσό, πληρώνετε γι’ αυτό το ποσό, και αν γίνει ζημιά το παίρνετε ολόκληρο μέχρι εκεί. Κανείς δεν θα σας ρωτήσει τι αξίζει το σύνολο και κανείς δεν θα μειώσει την αποζημίωση με αναλογίες. Αυτή η μορφή ασφάλισης (πρώτος κίνδυνος) είναι η απάντηση σε όλα όσα πάνε στραβά με την υπασφάλιση.
Τι σημαίνει στο δικό σας συμβόλαιο
Στην κανονική ασφάλιση πραγμάτων η εταιρεία θέλει να ξέρει τη συνολική αξία, γιατί πάνω της χτίζει το ασφάλιστρο. Αν η αξία που δηλώσατε είναι μικρότερη από την αληθινή, κόβει την αποζημίωση στην ίδια αναλογία. Στον πρώτο κίνδυνο αυτή η σύγκριση δεν γίνεται ποτέ. Το ποσό που γράφει το συμβόλαιο είναι ταυτόχρονα το ανώτατο όριο και η βάση του ασφαλίστρου, και τίποτα άλλο δεν μπαίνει στον υπολογισμό.
Το όνομα εξηγεί τη λογική. Η εταιρεία δέχεται να πληρώσει την πρώτη ζημιά ως ένα ύψος, όχι ολόκληρη την περιουσία σας. Στηρίζεται στην παρατήρηση ότι η ζημιά σπάνια είναι ολική: οι κλέφτες δεν παίρνουν το εργοστάσιο, παίρνουν ό,τι σηκώνουν σε μισή ώρα. Στην έρευνα της ΕΑΕΕ για τις ασφαλίσεις περιουσίας του 2024, η μέση ζημιά κατοικίας ήταν 2.801 ευρώ.
Δύο πράγματα να κρατήσετε. Πρώτον, το ποσό είναι σκληρό όριο. Αν το πάθημα βγει ακριβότερο, από εκεί και πάνω πληρώνετε εσείς. Δεύτερον, ο πρώτος κίνδυνος δεν σβήνει την απαλλαγή. Αυτή μένει και αφαιρείται όπως πάντα.
Το ασφάλιστρο μπορεί να μην είναι το ίδιο. Ένα ποσό σε πρώτο κίνδυνο μπορεί να κοστίζει ακριβότερα τοις χιλίοις από το ίδιο ποσό σε κανονική βάση, γιατί η εταιρεία δεν έχει το δίχτυ του αναλογικού κανόνα. Πόσο ακριβότερα, δεν το δημοσιεύει καμία εταιρεία σε πίνακα. Ζητήστε και τις δύο προσφορές και συγκρίνετέ τες σε ευρώ.
Πού τη συναντάτε
Πιο συχνά απ’ όσο νομίζετε, και συχνά χωρίς να το προσέξετε. Στο συμβόλαιο κατοικίας η κλοπή μπορεί να δίνεται σε πρώτο κίνδυνο, με ποσό ένα κομμάτι του περιεχομένου. Το ίδιο τα κοσμήματα και τα τιμαλφή, που μπορεί να έχουν και δικό τους υποόριο ανά αντικείμενο. Το ίδιο τα χρήματα στο χρηματοκιβώτιο και, σε κάποια συμβόλαια, η ζημιά από νερό και τα έξοδα αποκομιδής ερειπίων.
Στην επιχείρηση ο πρώτος κίνδυνος είναι εργαλείο πρώτης γραμμής. Θα τον δείτε σε μηχανήματα δύσκολης αποτίμησης, σε εμπόρευμα που το ύψος του αλλάζει μέσα στη χρονιά, στη θραύση κρυστάλλων της βιτρίνας, στις πινακίδες και στον φωτισμό, στην κλοπή με διάρρηξη, και στην αστική ευθύνη έναντι τρίτων, όπου άλλωστε δεν υπάρχει άλλος τρόπος.
Στην οικοδομή σε συμβόλαιο κατοικίας η συνηθισμένη βάση είναι το κόστος ανακατασκευής, και καλά κάνει. Υπάρχουν όμως και σχέδια κατοικίας σε πρώτο κίνδυνο: η Υδρόγειος, για παράδειγμα, δημοσιεύει τρία, με όριο για το κτίριο και για το περιεχόμενο. Πού δεν θα τον βρείτε: στη μικτή αυτοκινήτου, που δουλεύει πάντα με την τρέχουσα εμπορική αξία.
Ένα παράδειγμα
Ο Βαγγέλης έχει μηχανουργείο στη βιομηχανική περιοχή του Βόλου. Οι τόρνοι, τα φρεζαριστικά και τα εργαλεία αξίζουν σήμερα γύρω στα 260.000 ευρώ, αλλά κανένας δεν τα έχει αποτιμήσει σοβαρά και ο ίδιος δυσκολεύεται να πει νούμερο για μηχανήματα των οποίων ο κατασκευαστής έκλεισε.
Ο διαμεσολαβητής του δίνει δύο δρόμους για την κλοπή. Ο πρώτος είναι κανονική βάση με δηλωμένη αξία 40.000 ευρώ, όσα δηλαδή αντέχει να πληρώσει. Ο δεύτερος είναι πρώτος κίνδυνος 40.000 ευρώ.
Ένα βράδυ του Νοεμβρίου κόβουν την πόρτα και φορτώνουν εργαλεία και δύο μικρά μηχανήματα. Η ζημιά είναι 25.000 ευρώ. Η απαλλαγή είναι 1.000.
Με την κανονική βάση: 25.000 επί 40.000 διά 260.000 βγάζει 3.846 ευρώ. Μείον τα 1.000 της απαλλαγής, μένουν 2.846 ευρώ.
Με τον πρώτο κίνδυνο: η ζημιά των 25.000 είναι κάτω από το όριο των 40.000, άρα πληρώνεται ολόκληρη. Μείον τα 1.000, μένουν 24.000 ευρώ.
Η διαφορά είναι 21.154 ευρώ, για δύο συμβόλαια που στο χαρτί γράφουν και τα δύο «κλοπή 40.000 ευρώ». Έστω ότι ο πρώτος κίνδυνος του ζητούσε διπλάσιο ασφάλιστρο, 250 ευρώ αντί για 125. Η διαφορά των 125 ευρώ τον χρόνο θα ήθελε πάνω από 160 χρόνια χωρίς ζημιά για να φτάσει τα 21.154.
Τι λέει ο νόμος
Ο ν. 2496/1997 δεν έχει άρθρο με τίτλο «πρώτος κίνδυνος». Έχει όμως το άρθρο 17, που ορίζει τον κανόνα της υπασφάλισης, και αυτό είναι αρκετό. Ο κανόνας δουλεύει μόνο όταν υπάρχει ασφαλιστική αξία μεγαλύτερη από το ασφαλισμένο ποσό. Στον πρώτο κίνδυνο τα δύο μέρη συμφωνούν ρητά να μη γίνει αυτή η σύγκριση, και ο νόμος δεν εμποδίζει συμφωνία που σας δίνει περισσότερα από όσα προβλέπει ο ίδιος. Το άρθρο 33 κάνει άκυρη μόνο τη συμφωνία που περιορίζει τα δικαιώματά σας.
Μένει όμως ζωντανό το άλλο σκέλος του άρθρου 17: η ασφάλιση ζημιών δεν γίνεται πηγή κέρδους. Δεν εισπράττετε τα 40.000 επειδή τα γράφει το συμβόλαιο. Εισπράττετε την πραγματική ζημιά, μέχρι τα 40.000.
Και μένει η ουσία του άρθρου 2: ο όρος πρέπει να γράφεται καθαρά. Ζητήστε να αναγράφεται στον πίνακα καλύψεων με τις λέξεις «σε πρώτο κίνδυνο», δίπλα στο ποσό. Προφορική διαβεβαίωση δεν αποδεικνύεται δύο χρόνια μετά.
Τι να προσέξετε
- Διαβάστε ποιες καλύψεις είναι σε πρώτο κίνδυνο και ποιες όχι. Στο ίδιο συμβόλαιο μπορεί η κλοπή να είναι σε πρώτο κίνδυνο και το περιεχόμενο σε κανονική βάση. Ο πίνακας καλύψεων το δείχνει αν ξέρετε τι ψάχνετε.
- Διαλέξτε το ποσό από τη ζημιά, όχι από την αξία. Η σωστή ερώτηση δεν είναι «τι αξίζουν όλα» αλλά «πόσα σηκώνει ένα φορτηγάκι σε μία νύχτα» ή «πόσα καίει μια φωτιά πριν έρθει η πυροσβεστική».
- Προσέξτε τα υποόρια μέσα στο υποόριο. Στα κοσμήματα μπορεί να υπάρχει και ανώτατο ποσό ανά τεμάχιο. Ένα ρολόι αξίας 4.000 ευρώ μπορεί να πληρωθεί 1.500.
- Ελέγξτε αν το ποσό αποκαθίσταται. Μετά από μια ζημιά, μερικά συμβόλαια μειώνουν το υπόλοιπο όριο για τον χρόνο που απομένει. Αν θέλετε να ξαναγεμίσει, μπορεί να πληρώσετε συμπληρωματικό ασφάλιστρο.
Ο πρώτος κίνδυνος είναι η λύση όταν η αξία δεν μετριέται και η υπασφάλιση σάς τρομάζει. Δείτε τον μέσο όρο της αγοράς και τις τιμές που τυπώνουν οι εταιρείες στη σύγκριση ασφάλειας επιχείρησης.
Νόμοι που αναφέρει το άρθρο: ν. 2496/1997 άρ. 17 · ν. 2496/1997 άρ. 33
Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.
