Ένας κλέφτης παίρνει την τηλεόρασή σας. Την είχατε αγοράσει πριν από τέσσερα χρόνια με 900 ευρώ. Σήμερα η ίδια τηλεόραση, ή μια αντίστοιχη, κοστίζει 650 ευρώ στο κατάστημα. Μεταχειρισμένη, θα την πουλούσατε ίσως 250 ευρώ. Ποιο από τα τρία ποσά σάς δίνει η ασφάλεια; Εξαρτάται από τη βάση αποζημίωσης που έχει το συμβόλαιο. Αν γράφει αξία αντικατάστασης, παίρνετε τα 650 ευρώ.
Τι είναι, με απλά λόγια
Η αξία αντικατάστασης είναι το κόστος να πάτε σήμερα σε κατάστημα και να αγοράσετε το ίδιο πράγμα καινούργιο. Αν το ίδιο δεν πωλείται πια, μετράει το πιο κοντινό σε είδος και ποιότητα. Δεν αφαιρείται τίποτα για τα χρόνια χρήσης.
Απέναντί της στέκεται η άλλη βάση, η τρέχουσα ή πραγματική αξία. Εκεί η εταιρεία ξεκινάει από την τιμή του καινούργιου και αφαιρεί μια φθορά για κάθε χρόνο. Σε ένα ψυγείο δέκα ετών η φθορά μπορεί να φτάσει το 70% ή το 80%. Το ποσό που μένει δεν φτάνει για ψυγείο.
Στην πράξη, τα περισσότερα σύγχρονα συμβόλαια κατοικίας στην Ελλάδα δίνουν αξία αντικατάστασης για το περιεχόμενο. Δεν είναι όμως κανόνας. Παλιότερα συμβόλαια, φθηνά πακέτα και μερικά συμβόλαια επιχειρήσεων δουλεύουν ακόμα με φθορά. Η φράση που ψάχνετε στους όρους είναι «αξία αντικατάστασης με καινούργιο» ή «αξία καινούργιου».
Πού τη συναντάτε
Σε τρία σημεία:
- Στο περιεχόμενο του σπιτιού. Έπιπλα, συσκευές, ρούχα, υπολογιστές. Εδώ κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά, γιατί σχεδόν τίποτα μέσα σε ένα σπίτι δεν είναι καινούργιο.
- Στον εξοπλισμό μιας επιχείρησης. Μηχανήματα, ψυγεία καταστήματος, υπολογιστές γραφείου. Ένα μηχάνημα με μεγάλη φθορά στα βιβλία μπορεί να κοστίζει ακριβά για να αντικατασταθεί.
- Στο κτίριο, με άλλο όνομα. Για το κτίριο η αντίστοιχη έννοια είναι η αξία ανακατασκευής. Η λογική είναι η ίδια: τι κοστίζει να το ξαναφτιάξετε, όχι τι αξίζει το παλιό.
Το ποσό που γράφετε στο συμβόλαιο για το περιεχόμενο πρέπει να ακολουθεί την ίδια βάση. Αν το συμβόλαιο αποζημιώνει σε αξία καινούργιου, το κεφάλαιο πρέπει να είναι το κόστος να ξαναγοράσετε όλα καινούργια. Ο δικός μας υπολογισμός δίνει έναν πρόχειρο κανόνα: περίπου 350 ευρώ ανά τετραγωνικό σπιτιού. Η Generali βάζει 300 ως 600 ευρώ. Για ένα διαμέρισμα 95 τετραγωνικών βγαίνει 28.000 ως 57.000 ευρώ, ανάλογα με το πόσο γεμάτο είναι.
Ένα παράδειγμα
Ο Γιώργος και η Μαρία μένουν σε διαμέρισμα 95 τετραγωνικών στο Ηράκλειο. Έχουν ασφαλίσει το περιεχόμενο για 25.000 ευρώ, το βασικό παράδειγμα της σύγκρισής μας. Ένας σωλήνας σπάει τη νύχτα. Το νερό καταστρέφει το πάτωμα του σαλονιού, έναν καναπέ, ένα χαλί, μια βιβλιοθήκη και τον υπολογιστή που ήταν στο πάτωμα.
Ο πραγματογνώμονας καταγράφει:
| Αντικείμενο | Ηλικία | Τιμή καινούργιου σήμερα | Με φθορά 10% τον χρόνο |
|---|---|---|---|
| Καναπές | 6 έτη | 1.200 € | 480 € |
| Χαλί | 8 έτη | 400 € | 80 € |
| Βιβλιοθήκη | 12 έτη | 700 € | 0 € (ελάχιστο 20%: 140 €) |
| Υπολογιστής | 3 έτη | 1.100 € | 770 € |
| Σύνολο | 3.400 € | 1.470 € |
Με συμβόλαιο σε αξία αντικατάστασης, η οικογένεια παίρνει 3.400 ευρώ, μείον την απαλλαγή αν υπάρχει. Με συμβόλαιο σε τρέχουσα αξία, παίρνει περίπου 1.470 ευρώ. Η διαφορά είναι σχεδόν 2.000 ευρώ σε μια μεσαία ζημιά. Το ασφάλιστρο για το περιεχόμενο, με τα τιμολόγια του 2024, διαφέρει ελάχιστα ανάμεσα στις δύο βάσεις. Σε πολλά πακέτα η αξία καινούργιου δίνεται χωρίς επιβάρυνση.
Τι λέει ο νόμος
Ο ν. 2496/1997, στο άρθρο 11, ορίζει ότι η ασφάλιση ζημιών αποκαθιστά τη ζημιά που πάθατε. Δεν είναι τρόπος να βγάλετε κέρδος. Γι αυτό η βάση αποζημίωσης πρέπει να γράφεται καθαρά στο συμβόλαιο. Αν δεν λέει τίποτα, η εταιρεία τείνει να πληρώνει την πραγματική αξία, με τη φθορά. Η αξία αντικατάστασης είναι μια συμφωνία που κάνετε ρητά, και ο νόμος την επιτρέπει.
Ένα δεύτερο παράδειγμα, σε μαγαζί
Ο Σωτήρης έχει κάβα στη Λάρισα. Μια υπέρταση στο δίκτυο καίει το ψυγείο βιτρίνα, εννέα ετών. Ίδιο μέγεθος καινούργιο σήμερα κοστίζει 3.200 ευρώ.
Με αξία αντικατάστασης παίρνει 3.200 ευρώ και βάζει καινούργιο ψυγείο. Με τρέχουσα αξία, και φθορά περίπου 50% για τα εννέα χρόνια, παίρνει γύρω στα 1.600. Τα υπόλοιπα τα βάζει από την τσέπη του, ή αγοράζει μεταχειρισμένο.
Στις επιχειρήσεις η διαφορά μετράει περισσότερο από ό,τι στο σπίτι. Ο εξοπλισμός δουλεύει πολλές ώρες, γερνάει γρήγορα στα χαρτιά, και αν σταματήσει σταματά και ο τζίρος. Ζητήστε τη βάση αποζημίωσης γραπτά πριν ασφαλίσετε εξοπλισμό, και δείτε αν υπάρχει ηλικιακό όριο ανά μηχάνημα.
Η απογραφή που κάνει τη διαφορά
Η αξία αντικατάστασης δουλεύει μόνο αν κάποιος ξέρει τι υπήρχε μέσα στο σπίτι. Μετά από φωτιά ή πλημμύρα, αυτός ο κάποιος είστε εσείς, και η μνήμη σας θα είναι η χειρότερη εκδοχή της.
Ο πιο εύκολος τρόπος παίρνει είκοσι λεπτά μία φορά τον χρόνο. Παίρνετε το κινητό και βιντεοσκοπείτε κάθε δωμάτιο αργά, ανοίγοντας ντουλάπες και συρτάρια, λέγοντας δυνατά τι βλέπετε και πότε το αγοράσατε. Μετά ανεβάζετε το αρχείο κάπου εκτός σπιτιού, σε λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή σε υπηρεσία αποθήκευσης. Ένα βίντεο στο κινητό που κάηκε μαζί με το σπίτι δεν βοηθάει κανέναν.
Για τα ακριβά πράγματα χρειάζεται κάτι παραπάνω. Κρατήστε τιμολόγια και εγγυήσεις, φωτογραφίστε τον σειριακό αριθμό της τηλεόρασης και του υπολογιστή, και για κοσμήματα ζητήστε γραπτή εκτίμηση από κοσμηματοπώλη. Τα περισσότερα συμβόλαια έχουν υποόριο για τιμαλφή και ζητούν ξεχωριστή δήλωση για να το ξεπεράσετε.
Δύο κατηγορίες ξεχνιούνται πάντα. Τα ρούχα, γιατί κανείς δεν τα βλέπει ως περιουσία, ενώ μια οικογένεια τεσσάρων έχει εύκολα οκτώ με δέκα χιλιάδες ευρώ πάνω στις κρεμάστρες. Και τα εργαλεία, ο εξοπλισμός γυμναστικής και τα ποδήλατα στην αποθήκη.
Τέλος, κρατήστε τα κατεστραμμένα μέχρι να πληρωθείτε. Ο πραγματογνώμονας χρειάζεται να δει τη μαυρισμένη συσκευή για να γράψει τι ήταν. Το βρεγμένο στρώμα στο μπαλκόνι είναι άσχημο, αλλά είναι και απόδειξη.
Τι να προσέξετε
- Ο όρος «ίδιο είδος και ποιότητα». Η εταιρεία δεν σας αγοράζει αναβάθμιση. Αν είχατε τηλεόραση 43 ιντσών, δεν παίρνετε 65 ιντσών. Αν όμως η δική σας δεν πωλείται πια, δικαιούστε την πιο κοντινή σημερινή συσκευή της ίδιας κατηγορίας.
- Η ηλικία που κόβει. Αρκετά συμβόλαια δίνουν αξία καινούργιου μόνο για αντικείμενα ως πέντε ή δέκα ετών. Πιο παλιά, γυρίζουν στη φθορά. Ψάξτε αυτό το όριο στους όρους. Για ρούχα και παπούτσια η φθορά εφαρμόζεται σχεδόν πάντα.
- Ο χρόνος παράδοσης του καινούργιου. Μερικά συμβόλαια απαιτούν να αντικαταστήσετε πράγματι μέσα σε προθεσμία, συχνά δώδεκα μήνες. Αν καθυστερήσετε, ο διακανονιστής γυρίζει στη μειωμένη βάση. Κρατήστε το τιμολόγιο της νέας αγοράς και στείλτε το έγκαιρα.
- Η απόδειξη της αγοράς. Για ακριβά αντικείμενα κρατήστε απόδειξη ή φωτογραφία. Χωρίς αυτά, ο πραγματογνώμονας εκτιμάει μόνος του, και η εκτίμηση πέφτει προς τα κάτω. Μια λίστα με φωτογραφίες στο κινητό αρκεί.
Όταν συγκρίνετε πακέτα, ελέγξτε τη βάση αποζημίωσης στο IPID πριν δείτε την τιμή, στη σύγκριση ασφάλειας κατοικίας.
Νομοθεσία που αναφέρεται: ν. 2496/1997 άρ. 11
Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.
