Δύο άνθρωποι με το ίδιο αυτοκίνητο, στην ίδια πόλη, στην ίδια ηλικία, πληρώνουν διαφορετικά. Ο ένας οδηγεί δώδεκα χρόνια χωρίς να πειράξει τίποτα. Ο άλλος έκανε δύο ζημιές πέρσι. Αυτή τη διαφορά τη μετράει ένα σύστημα κατηγοριών που ανεβοκατεβαίνει με το ιστορικό σας (bonus-malus). Είναι το μοναδικό κομμάτι της τιμής που το ελέγχετε εσείς.

Τι είναι, με απλά λόγια

Κάθε συμβόλαιο αυτοκινήτου έχει έναν αριθμό κατηγορίας. Στα περισσότερα ελληνικά τιμολόγια η κλίμακα πάει από το 1 μέχρι το 16 ή το 18. Το 1 είναι το καλύτερο σκαλί, εκεί κάθεται ο οδηγός με πολλά καθαρά χρόνια. Όσο ανεβαίνει ο αριθμός, τόσο ακριβότερο το ασφάλιστρο.

Η κίνηση είναι απλή στη λογική της. Κλείνετε μια χρονιά χωρίς να πάρετε αποζημίωση για ζημιά που φταίτε εσείς, και κατεβαίνετε ένα σκαλί. Δηλώνετε μια ζημιά με δική σας υπαιτιότητα, και ανεβαίνετε, συνήθως τρία ή τέσσερα σκαλιά μονομιάς. Ένα λάθος σβήνει τρία ή τέσσερα χρόνια υπομονής, και αυτό είναι το σκληρό μέρος του συστήματος.

Δεν μετράει επίσης τι πληρώθηκε από τις προαιρετικές καλύψεις χωρίς υπαιτιότητα. Ένα σπασμένο παρμπρίζ, ένα χαλάζι στην Καρδίτσα, μια κλοπή καθρέφτη: αυτά είναι δικές σας ζημιές αλλά δεν τις προκαλέσατε σε κανέναν, και οι περισσότερες εταιρείες δεν ανεβάζουν σκαλί για αυτές. Λίγες όμως κρατούν ξεχωριστό μετρητή και μετά από τρεις τέτοιους φακέλους σε μια χρονιά σας κόβουν την κάλυψη στην ανανέωση. Δεν το γράφουν πουθενά με μεγάλα γράμματα.

Τι δεν μετράει: η ζημιά όπου φταίει ο άλλος και πληρώνει η δική του εταιρεία. Αν ο φάκελος κλείσει με πλήρη υπαιτιότητα του άλλου οδηγού, η κατηγορία σας δεν κουνιέται. Αν όμως η υπαιτιότητα μοιραστεί στη μέση, οι περισσότερες εταιρείες σας χρεώνουν τη μισή ζημιά και το σκαλί ανεβαίνει.

Πού το συναντάτε

Θα το δείτε στην πρώτη σελίδα του συμβολαίου σας, δίπλα στα στοιχεία του οχήματος, σαν «Κατηγορία Β/Μ» και έναν αριθμό. Θα το δείτε και στη βεβαίωση ζημιών που παίρνετε όταν αλλάζετε εταιρεία. Αυτό το χαρτί, με το ιστορικό των τελευταίων πέντε ετών, είναι το διαβατήριό σας: χωρίς αυτό η καινούρια εταιρεία σάς βάζει σε μια μέση κατηγορία, όχι στην καλύτερη.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ενιαία κρατική κλίμακα. Κάθε εταιρεία έχει τη δική της και τη μεταφράζει από την προηγούμενη. Στον δικό μας υπολογισμό, η κατηγορία 1 θέλει τρία καθαρά χρόνια και δίνει έκπτωση 6% πάνω από την κατηγορία 2. Πέντε χρόνια στην ίδια εταιρεία χωρίς ζημιά δίνουν άλλο 10%. Στην κάλυψη των ίδιων ζημιών η κλίμακα δαγκώνει πολύ πιο δυνατά: κάθε κατηγορία προς τα πάνω προσθέτει περίπου 5,9%, και στην κατηγορία 10 πληρώνετε 47% πάνω από την κατηγορία 2.

Ο νέος οδηγός μπαίνει στη μέση της κλίμακας, όχι στο χειρότερο σκαλί. Η ακρίβεια των πρώτων χρόνων του δεν έρχεται από το bonus-malus αλλά από μια ξεχωριστή προσαύξηση για την ηλικία και τα χρόνια του διπλώματος. Στην Υδρόγειο αυτή είναι 30% για οδηγό κάτω των 23 ετών ή με δίπλωμα κάτω του έτους, και φεύγει μόλις περάσει το όριο. Τα δύο πράγματα μπερδεύονται συνέχεια στα τηλέφωνα με τους πράκτορες, και αξίζει να ρωτήσετε ποιο από τα δύο σας χρεώνει.

Υπάρχει και η προστασία bonus. Πληρώνετε λίγα ευρώ τον χρόνο, στην Υδρόγειο 8,30, και η πρώτη ζημιά δεν σας ανεβάζει κατηγορία. Είναι από τα φθηνότερα πράγματα στο συμβόλαιο και σχεδόν κανείς δεν το ζητάει, γιατί κανείς δεν του το λέει.

Ένα παράδειγμα

Ο Θανάσης οδηγεί ένα 1600άρι στην Πάτρα και πληρώνει 200 ευρώ τον χρόνο για την αστική ευθύνη, στην καλύτερη κατηγορία, με μικτή πάνω σε αυτοκίνητο αξίας 10.000 ευρώ. Οι ίδιες ζημιές του κοστίζουν 202 ευρώ, δηλαδή 20,2 ανά χίλια. Σύνολο γύρω στα 400 ευρώ, χωρίς τις υπόλοιπες καλύψεις.

Τον Μάρτιο κάνει όπισθεν πάνω σε μια κολόνα και δηλώνει ζημιά 1.600 ευρώ. Παίρνει 1.100, αφού κρατήθηκαν τα 500 της απαλλαγής. Στην ανανέωση ανεβαίνει τέσσερα σκαλιά. Οι ίδιες ζημιές του γίνονται περίπου 202 × 1,24, δηλαδή 250 ευρώ, και χάνει και την έκπτωση καθαρού ιστορικού στην αστική ευθύνη, που τον πάει από τα 200 στα 220.

Η επιβάρυνση της πρώτης χρονιάς είναι γύρω στα 68 ευρώ. Αν κατεβαίνει ένα σκαλί τον χρόνο, θα του πάρει τέσσερα χρόνια να γυρίσει εκεί που ήταν, και το συνολικό κόστος της δήλωσης πλησιάζει τα 170 ευρώ. Πήρε 1.100 και έδωσε πίσω 170. Άξιζε.

Αλλάξτε τώρα το νούμερο. Η ζημιά ήταν 900 ευρώ και πήρε 400. Με 170 ευρώ επιβάρυνση στην τετραετία, το καθαρό κέρδος πέφτει στα 230 ευρώ και ο φάκελος μένει στο ιστορικό του για πέντε χρόνια, εκεί που τον βλέπει και η επόμενη εταιρεία. Κάτω από αυτό το ύψος ζημιάς, το σωστό είναι να πληρώσετε το συνεργείο από την τσέπη σας.

Τι να προσέξετε

  • Ζητήστε τη βεβαίωση ζημιών πριν φύγετε. Η παλιά εταιρεία την εκδίδει σε λίγες ημέρες, αλλά μόνο αν τη ζητήσετε. Χωρίς αυτή, η καινούρια θα σας τιμολογήσει σαν να μην έχετε ιστορικό, και η διαφορά σε ένα καθαρό δεκαπενταετές ιστορικό είναι δεκάδες ευρώ τον χρόνο.

  • Το ιστορικό είναι του οδηγού, όχι της πινακίδας. Όταν αλλάζετε αυτοκίνητο, το bonus σας ακολουθεί. Όταν βάζετε τον γιο σας ως κύριο οδηγό σε δικό σας συμβόλαιο, το ιστορικό που χτίζεται είναι δικό σας, όχι δικό του. Είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος να φτάσει κάποιος στα τριάντα του χωρίς δικό του ιστορικό.

  • Ρωτήστε πόσα σκαλιά ανεβάζει η ζημιά, πριν τη δηλώσετε. Δεν είναι ίδια σε όλες τις εταιρείες. Μία σας ανεβάζει τρία, άλλη τέσσερα, και μια τρίτη διπλασιάζει την ποινή στη δεύτερη ζημιά της ίδιας χρονιάς.

  • Το κενό κοστίζει. Αν μείνετε ανασφάλιστοι για μήνες, με κατεβασμένες πινακίδες ή επειδή το ξεχάσατε, πολλές εταιρείες παγώνουν ή μηδενίζουν το ιστορικό σας. Η ακινησία δηλώνεται σωστά στην εφορία και ενημερώνεται και η ασφαλιστική.

  • Η αλλαγή εταιρείας δεν σβήνει το ιστορικό, αλλά το ξαναδιαβάζει. Η κλίμακα της καινούριας εταιρείας δεν είναι ίδια με της παλιάς, και η μετάφραση γίνεται με δικό της πίνακα. Ζητήστε γραπτώς σε ποια κατηγορία σας κατατάσσουν, πριν πληρώσετε. Αν το νούμερο σάς φαίνεται λάθος, μια σύγκριση με τη βεβαίωση στο χέρι το διορθώνει μέσα σε μια ημέρα.

Το σύστημα ανταμείβει την υπομονή, αλλά μόνο όποιος κάνει έρευνα το εισπράττει ολόκληρο. Δείτε τι σας χρεώνει κάθε εταιρεία με το ιστορικό που έχετε σήμερα, στη σύγκριση ασφάλειας αυτοκινήτου, και ζητήστε ρητά την προστασία bonus στην προσφορά.

Δημοσιεύτηκε 13 Σεπτεμβρίου 2026. Επόμενος έλεγχος 13 Σεπτεμβρίου 2027.