Ολική καταστροφή

Τα ποσά εδώ είναι υποθετικά. Ο Χρήστος στην Κοζάνη έχει αυτοκίνητο του 2016 με 140.000 χιλιόμετρα και μικτή με απαλλαγή 500 ευρώ. Σε ένα βροχερό βράδυ φεύγει από τον δρόμο και χτυπά σε προστατευτική μπάρα. Έστω ότι το συνεργείο δίνει προϋπολογισμό επισκευής 6.800 ευρώ, γιατί έχουν ανοίξει και οι δύο αερόσακοι.

Έστω ότι ο πραγματογνώμονας εκτιμά την εμπορική αξία στα 7.500 ευρώ. Το κόστος επισκευής είναι το 91% της αξίας. Έστω ότι αυτό ξεπερνά το όριο των όρων του, άρα η ζημιά χαρακτηρίζεται ολική. Η εταιρεία του προτείνει 7.500 μείον 500 απαλλαγή, δηλαδή 7.000 ευρώ, και παίρνει το όχημα.

Ο Χρήστος όμως ξέρει έναν φανοποιό που θα το φτιάξει με μεταχειρισμένα ανταλλακτικά. Ζητάει να κρατήσει το υπόλειμμα. Έστω ότι η εταιρεία το αποτιμά 2.100 ευρώ και του δίνει 7.500 μείον 500 μείον 2.100, δηλαδή 4.900 ευρώ, και το αυτοκίνητο μένει δικό του. Αν το φτιάξει με 3.500, βγαίνει κερδισμένος κατά 1.400 ευρώ και οδηγεί ένα αυτοκίνητο που όμως έχει πλέον ιστορικό σοβαρής ζημιάς και χαμηλότερη αξία μεταπώλησης.

Δύο αριθμοί που πρέπει να προσέξει: αν είχε δηλώσει το αυτοκίνητο 10.000 ευρώ αντί για την πραγματική του αξία, θα έπαιρνε πάλι 7.500, γιατί η ασφάλιση δεν πληρώνει πάνω από τη ζημιά. Και αν είχε πάρει απαλλαγή 1.000 αντί για 500, θα έπαιρνε 6.500. Ό,τι γλίτωνε στο ασφάλιστρο με τη μεγαλύτερη απαλλαγή, θα το πλήρωνε με 500 ευρώ τη μέρα του ατυχήματος.

Ο ν. 2496/1997 βάζει τον θεμελιώδη κανόνα: η αποζημίωση δεν ξεπερνά τη ζημιά ούτε το ασφαλισμένο ποσό (άρθρο 11 παρ. 3). Αν δηλώσατε αξία μεγαλύτερη από την τρέχουσα, η εταιρεία δεν ευθύνεται για το παραπάνω, και μπορείτε να ζητήσετε μείωση της αξίας και του ασφαλίστρου (άρθρο 17 παρ. 2). Γι’ αυτό μετράει η πραγματική αξία και όχι το ποσό που έχετε γράψει στο συμβόλαιο.

Ο ίδιος νόμος, στο άρθρο 7 παρ. 7, ορίζει ότι η εταιρεία οφείλει να καταβάλει την αποζημίωση χωρίς υπαίτια καθυστέρηση. Αν το ύψος θέλει καιρό για να βρεθεί, πληρώνει πρώτα όσο δεν αμφισβητείται. Αν διαφωνείτε με την εκτίμηση, μπορείτε να ζητήσετε δεύτερη πραγματογνωμοσύνη με δικό σας τεχνικό, και κάποια συμβόλαια προβλέπουν διαδικασία διαιτησίας με τρίτο πραγματογνώμονα όταν οι δύο δεν συμφωνούν.

Μετά την ολική υπάρχει και μια διοικητική υποχρέωση που ξεχνιέται εύκολα. Το όχημα που δεν ξαναβγαίνει στον δρόμο πρέπει είτε να διαγραφεί οριστικά μέσω εγκεκριμένου συστήματος ανακύκλωσης είτε να τεθεί σε ακινησία με κατάθεση πινακίδων. Αλλιώς συνεχίζετε να χρωστάτε τέλη κυκλοφορίας για ένα αυτοκίνητο που δεν υπάρχει.

Πρώτα δηλώνετε τη ζημιά μέσα στην προθεσμία. Ο ν. 2496/1997, στο άρθρο 7 παρ. 1, δίνει οκτώ ημέρες από τη στιγμή που μάθατε τη ζημιά, και το συμβόλαιο μπορεί να δίνει περισσότερες. Για το τροχαίο στην υποχρεωτική ασφάλιση, το π.δ. 237/1986 (άρθρο 9, όπως το αντικατέστησε ο ν. 3557/2007) δίνει οκτώ εργάσιμες ημέρες. Μετά ορίζεται πραγματογνώμονας και το όχημα μεταφέρεται σε χώρο όπου μπορεί να εξεταστεί. Ακολουθεί η έκθεση, με το κόστος επισκευής και την εκτίμηση της αξίας. Αν προκύψει ολική, η εταιρεία σας στέλνει γραπτή πρόταση αποζημίωσης.

Εσείς απαντάτε. Μπορείτε να δεχτείτε, να ζητήσετε επανεξέταση με στοιχεία, ή να φέρετε δικό σας τεχνικό. Όταν συμφωνήσετε, υπογράφετε εξοφλητική απόδειξη και παραδίδετε τους τίτλους, την άδεια και τα κλειδιά. Αν κρατήσετε το υπόλειμμα, το δηλώνετε πριν την υπογραφή, όχι μετά. Η πληρωμή γίνεται με έμβασμα. Μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση αξίζει γραπτό παράπονο.

• Ζητήστε γραπτή έκθεση με τον τρόπο υπολογισμού. Ποιες αγγελίες, ποια χιλιόμετρα, τι κατάσταση. Χωρίς αυτή δεν έχετε πάνω σε τι να διαφωνήσετε.
• Μαζέψτε αποδείξεις που ανεβάζουν την αξία. Καινούργια ελαστικά, πρόσφατο σέρβις, δεύτερο σετ ζαντών, τοποθέτηση υγραερίου. Όλα μετράνε στην εκτίμηση, αν τα δείξετε.
• Σκεφτείτε καλά το υπόλειμμα. Η επισκευή σπασμένου πλαισίου μπορεί να μην επιστρέψει την ασφάλεια του αυτοκινήτου, και το ιστορικό ζημιάς μένει μαζί του για πάντα.
• Προσέξτε το ενέχυρο της τράπεζας. Αν το όχημα αγοράστηκε με δάνειο ή βρίσκεται σε leasing, η αποζημίωση πηγαίνει πρώτα στο πιστωτικό ίδρυμα και σε εσάς έρχεται μόνο ό,τι περισσεύει. Ζητήστε αναλυτική κατάσταση του υπολοίπου πριν υπογράψετε.
• Μη σταματήσετε την ασφάλιση την ίδια ημέρα. Όσο το όχημα είναι δικό σας και δηλωμένο, χρειάζεται κάλυψη ή κατάθεση πινακίδων. Το κενό δημιουργεί πρόστιμο ανασφάλιστου.

Η ολική είναι η μέρα που μαθαίνετε πόσο αξίζει πραγματικά το αυτοκίνητό σας. Δείτε τον μέσο όρο της αγοράς και τις τιμές που τυπώνουν οι εταιρείες, και διαλέξτε τη σωστή αξία και τη σωστή απαλλαγή, στη σύγκριση ασφάλειας αυτοκινήτου.